نهی از جمع مال برای دنیای دیگران
وَ قَالَ لِابْنِهِ الْحَسَنِ (عليهماالسلام):
لَا تُخَلِّفَنَّ وَرَاءَكَ شَيْئاً مِنَ الدُّنْيَا، فَإِنَّكَ تَخَلِّفُهُ لِأَحَدِ رَجُلَيْنِ:
إِمَّا رَجُلٌ عَمِلَ فِيهِ بِطَاعَةِ اللَّهِ، فَسَعِدَ بِمَا شَقِيتَ بِهِ؛ وَ إِمَّا رَجُلٌ
عَمِلَ فِيهِ بِمَعْصِيَةِ اللَّهِ، فَشَقِيَ بِمَا جَمَعْتَ لَهُ، فَكُنْتَ عَوْناً لَهُ عَلَى
مَعْصِيَتِهِ؛ وَ لَيْسَ أَحَدُ هَذَيْنِ حَقِيقاً أَنْ تُؤْثِرَهُ عَلَى نَفْسِكَ.
قَالَ الرَّضِيُّ وَ يُرْوَى هَذَا الْكَلَامُ عَلَى وَجْهٍ آخَرَ وَ هُوَ:
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ الَّذِي فِي يَدِكَ مِنَ الدُّنْيَا قَدْ كَانَ لَهُ أَهْلٌ قَبْلَكَ وَ
هُوَ صَائِرٌ إِلَى أَهْلٍ بَعْدَكَ، وَ إِنَّمَا أَنْتَ جَامِعٌ لِأَحَدِ رَجُلَيْنِ: رَجُلٍ
عَمِلَ فِيمَا جَمَعْتَهُ بِطَاعَةِ اللَّهِ، فَسَعِدَ بِمَا شَقِيتَ بِهِ؛ أَوْ رَجُلٍ عَمِلَ
فِيهِ بِمَعْصِيَةِ اللَّهِ، فَشَقِيتَ بِمَا جَمَعْتَ لَهُ؛ وَ لَيْسَ أَحَدُ هَذَيْنِ أَهْلًا
أَنْ تُؤْثِرَهُ عَلَى نَفْسِكَ، وَ لَا أَنْ تَحْمِلَ لَهُ عَلَى ظَهْرِكَ؛ فَارْجُ لِمَنْ مَضَى
رَحْمَةَ اللَّهِ، وَ لِمَنْ بَقِيَ رِزْقَ اللَّهِ.
به فرزندش حسن عليه السّلام فرمود: پسرم چزى از دنيا را براى بعد از خود مگذار، زيرا براى يكى از دو
نفر خواهى گذاشت: يا كسى كه مال را در طاعت خدا به مصرف خواهد رساند، پس او سعادتمند مى شود به چيزى
كه تو به خاطر آن بدبخت شده اى. يا كسى كه آن را در معصيت حق خرج خواهد كرد، پس زيانكار گشته اى به
سبب آنچه براى او فراهم آوردى، و وى را بر معصيت خدا كمك كردى. و هيچ كدام از اين دو نفر شايسته
نيستند كه آنها را بر خود مقدّم بدارى.
اين سخن به صورتى ديگر هم روايت شده و آن اين است:
اما
بعد، آنچه از دنيا در اختيار توست پيش از تو مالكى داشته، و پس از تو به مالكى ديگر مى رسد، و تو براى
يكى از اين دو نفر جمع مى كنى: كسى كه با فراهم آورده ات به طاعت خدا بر مى خيزد، پس خوشبخت گشته به
آنچه كه تو به آن بدبخت شده اى، يا كسى كه آن را در معصيت خدا خرج مى نمايد، پس زيانكار شده به آنچه
كه تو براى او جمع كردى. هيچ كدام از اين دو نفر سزاوار نيستند كه بر خود مقدم نمايى، و نه اينكه به
خاطر او بر پشت خود بار گذارى. پس براى كسى كه از دنيا رفته رحمت خدا را، و براى آن كه مانده رزق
پروردگار را اميدوار باش.