أُوْلَٰٓئِكَ لَمۡ يَكُونُواْ مُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كَانَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِنۡ أَوۡلِيَآءَۘ يُضَٰعَفُ لَهُمُ ٱلۡعَذَابُۚ مَا كَانُواْ يَسۡتَطِيعُونَ ٱلسَّمۡعَ وَمَا كَانُواْ يُبۡصِرُونَ
20أُوْلَٰٓئِكَ لَمۡ يَكُونُواْ مُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا كَانَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِنۡ أَوۡلِيَآءَۘ يُضَٰعَفُ لَهُمُ ٱلۡعَذَابُۚ مَا كَانُواْ يَسۡتَطِيعُونَ ٱلسَّمۡعَ وَمَا كَانُواْ يُبۡصِرُونَ
20الصّادق (علیه السلام)- عن محمدبنحکیم: سَأَلْتُهُ أَ تَسْتَطِیعُ النَّفْسُ الْمَعْرِفَهًَْ قَالَ فَقَالَ لَا فَقُلْتُ یَقُولُ اللَّهُ الَّذِینَ کانَتْ أَعْیُنُهُمْ فِی غِطاءٍ عَنْ ذِکْرِی وَ کانُوا لا یَسْتَطِیعُونَ سَمْعاً قَالَ هُوَ کَقَوْلِهِ ما کانُوا یَسْتَطِیعُونَ السَّمْعَ وَ ما کانُوا یُبْصِرُونَ قُلْتُ فَعَابَهُمْ قَالَ لَمْ یَعِبْهُمْ بِمَا صَنَعَ فِی قُلُوبِهِمْ وَ لَکِنْ عَابَهُمْ بِمَا صَنَعُوا وَ لَوْ لَمْ یَتَکَلَّفُوا لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِمْ شَیْءٌ.
امام صادق (علیه السلام)- محمّدبنحکیم گوید: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: «آیا انسان توانایی شناخت [کامل خدا را] دارد»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «نه»! عرض کردم: «خداوند میفرماید: همانها که پردهای چشمانشان را از یاد من پوشانده بود و قدرت شنوایی نداشتند! (کهف/۱۰۱) فرمود: «این آیه مثل سخن خدا: ما کانُوا یَسْتَطِیعُونَ السَّمْعَ وَ ما کانُوا یُبْصِرُونَ است». عرض کردم: «آیا آنها را به این خاطر سرزنش کرده است»؟ فرمود: «به خاطر آنچه در قلبشان رخ داده [ولی انجام ندادهاند] آنها را سرزنش نکرده است ولی آنان را به خاطر اعمالشان [که ارادی بوده] سرزنش کرده است و اگر آنان خود را وادار به انجام آنچه در دل داشتند، نمیکردند، سرزنش [و عقابی] بر آنان نبود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۶۳۸ بحار الأنوار، ج۵، ص۳۰۶/ العیاشی، ج۲، ص۳۵۱
علیّبنإبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ قَوْلُهُ مَا کَانُوا یَسْتَطِیعُونَ السَّمْعَ قَالَ: مَا قَدَرُوا أَنْ یَسْمَعُوا بِذِکْرِ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام).
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه)- مَا کَانُواْ یَسْتَطِیعُونَ السَّمْعَ [یعنی] آنان حتّی تحمّل شنیدن نام امیرمؤمنان (علیه السلام) را هم ندارند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۶۳۸ القمی، ج۱، ص۳۲۴