گفت: ای قوم من! مرا خبر دهید اگر من بر دلیل روشنی از سوی پروردگارم متکی باشم و از جانب او رزق نیکویی به من داده باشد [آیا رواست که خلاف خواسته او عمل کنم؟] و من نمی خواهم آنچه که شما را از آن باز می دارم خود مرتکب شوم؛ تا جایی که قدرت دارم جز اصلاح [شما را] نمی خواهم؛ و توفیقم فقط به [یاری] خداست؛ بر او توکل کردم و به سوی او باز می گردم.
1 (هود/88)
الصّادق (علیه السلام)- عن جعفربنسلیمان بصری عن الهاشمی: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَبْنَمُحَمَّدٍ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ ما تَوْفِیقِی إِلَّا بِاللهِ وَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ إِنْ یَنْصُرْکُمُ اللهُ فَلا غالِبَ لَکُمْ وَ إِنْ یَخْذُلْکُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِی یَنْصُرُکُمْ مِنْ بَعْدِهِ فَقَالَ إِذَا فَعَلَ الْعَبْدُ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ مِنَ الطَّاعَهًِْ کَانَ فِعْلُهُ وِفْقاً لِأَمْرِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ سُمِّیَ الْعَبْدُ بِهِ مُوَفَّقاً وَ إِذَا أَرَادَ الْعَبْدُ أَنْ یَدْخُلَ فِی شَیْءٍ مِنْ مَعَاصِی اللَّهِ فَحَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی بَیْنَهُ وَ بَیْنَ تِلْکَ الْمَعْصِیَهًِْ فَتَرَکَهَا کَانَ تَرْکُهُ لَهَا بِتَوْفِیقِ اللَّهِ تَعَالَی وَ مَتَی خُلِّیَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الْمَعْصِیَهًِْ فَلَمْ یَحُلْ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهَا حَتَّی یَرْتَکِبَهَا فَقَدْ خَذَلَهُ وَ لَمْ یَنْصُرْهُ وَ لَمْ یُوَفِّقْهُ.
امام صادق (علیه السلام)- جعفربنسلیمان بصری از هاشمی نقل میکند: «از امام صادق (علیه السلام) سؤال کردم: «معنی این تعبیر الهی و آیهی قرآنی چیست؟ وَ مَا تَوْفِیقِی إِلاَّ بِاللهِ و همچنین فرموده پروردگار متعال: اگر خدا شما را یاری کند، هیچکس بر شما غلبه نخواهد کرد. و اگر شما را خوار دارد، چه کسی از آن پس یاریتان خواهد کرد؟ پس مؤمنان باید که بر خدای توکّل کنند. (آل عمران/۱۶۰) امام (علیه السلام) فرمود: «هر وقت بندهای اوامر و فرامینالهی را انجام داده و اطاعت نماید، آن کار او مطابق فرمان خداوند متعال باشد و در این صورت است که چنین بندهای توفیق یافته نامیده میشود و هر زمانیکه چنین بندهای بخواهد معصیت و گناهی را مرتکب شود، پروردگار متعال میان او و آن معصیتها مانعی ایجاد کرده آن بنده نیز مرتکب گناه نشود و آن را ترک کند و بنده با توفیقالهی موفّق به ترک گناه گردیده و هر وقتی که خداوند میان بنده و انجام معاصی مانعی ایجاد نکند و بنده را به حال خود واگذار کند تا آن را مرتکب گردد، در اینصورت خداوند وی را یاوری نکرده و او را نصرت نداده و توفیق را نیز نصیب او نگردانیده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۷۷۲ بحار الأنوار، ج۵، ص۱۹۹/ التوحید، ص۲۴۱/ معانی الأخبار، ص۲۰/ نور الثقلین/ البرهان