سوره اخلاص جزء 30 - صفحه 604
تفسیر روایی
سبب نزول
1 (اخلاص/مقدمه)

العسکری (علیه السلام)- لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْمَدِینَهًَْ أَتَوْهُ بِعَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌صُورِیَا، فَقَالَ: یَا مُحَمَّد (صلی الله علیه و آله) ... أَخْبِرْنِی عَنْ رَبِّکَ مَا هُوَ فَنَزَلَتْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ إِلَی آخِرِهَا.

امام عسکری (علیه السلام)- چون رسول خدا (صلی الله علیه و آله) وارد مدینه شد، یهودیانی که دشمنان خدا بودند، عبدالله‌بن‌صوریا را نزد ایشان آوردند. گفت: «مرا آگاه ساز که پروردگار تو کیست»؟ در آن هنگام نازل شد: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ ابن‌صوریا عرض کرد: «درست گفتی».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۰ الإمام العسکری، ص۴۵۲/ الاحتجاج، ج۱، ص۴۴/ نورالثقلین/ البرهان

2 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- وَ کَانَ سَبَبُ نُزُولِ سُورَهًِْ الْإِخْلَاصِ أَنَّ الْیَهُودَ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) عَنْ نِسْبَهًِْ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ هُوَ اللهُ الْأَحَدُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

امام صادق (علیه السلام)- سبب نزول سوره‌ی اخلاص این بود که یهود از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درباره‌ی نسبت خدای عزّوجلّ پرسیدند. خدای عزّوجلّ نازل فرمود: او خداوند یکتا، یگانه و بی‌نیازی است که همه‌ی نیازمندان قصد او می‌کنند؛ خدایی که [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچگاه شبیه و مانندی نبوده است!

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۰ بحارالأنوار، ج۸۲، ص۵۲/ القمی، ج۲، ص۴۴۸/ نورالثقلین؛ «بتفاوت»/ البرهان؛ «بتفاوت»

فضیلت
1 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- رُوِیَ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) لَمَّا نَزَلَتْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ خَلَقَ اللَّهُ لَهَا أَرْبَعَهًَْ آلَافِ جَنَاحٍ فَمَا کَانَتْ تَمُرُّ بِمَلَإٍ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ إِلَّا خَشَعُوا لَهَا.

امام صادق (علیه السلام)- وقتی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ نازل شد برایش چهار هزار بال خلق گردید به هر گروهی از ملائکه که می‌گذشت نسبت به او کوچکی می‌کردند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۰ الخرایج والجرایح، ج۲، ص۶۸۶/ نورالثقلین

2 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنْ أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَالَ رَأَیْتُ الْخَضِرَ (علیه السلام) فِی الْمَنَامِ قَبْلَ بَدْرٍ بِلَیْلَهًٍْ فَقُلْتُ لَهُ عَلِّمْنِی شَیْئاً أُنْصَرْ بِهِ عَلَی الْأَعْدَاءِ فَقَالَ قُلْ یَا هُوَ یَا مَنْ لَا هُوَ إِلَّا هُوَ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ قَصَصْتُهَا عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ لِی یَا عَلِیُّ (علیه السلام) عُلِّمْتَ الِاسْمَ الْأَعْظَمَ وَ کَانَ عَلَی لِسَانِی یَوْمَ بَدْرٍ وَ أَنَّ أَمِیرَ لْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ یَا هُوَ یَا مَنْ لَا هُوَ إِلَّا هُوَ اغْفِرْ لِی وَ انْصُرْنِی عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ وَ کَانَ عَلِیٌّ (علیه السلام) یَقُولُ ذَلِکَ یَوْمَ صِفِّینَ وَ هُوَ یُطَارِدُ فَقَالَ لَهُ عَمَّارُ‌بْنُ‌یَاسِرٍ یَا أَمِیرَ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مَا هَذِهِ الْکِنَایَاتُ قَالَ اسْمُ اللَّهِ الْأَعْظَمُ وَ عِمَادُ التَّوْحِید.

امام علی (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل کرده است که فرمود: «یک شب پیش از جنگ بدر خضر (علیه السلام) را در خواب دیدم و به او گفتم که مرا چیزی تعلیم کن که به آن بر دشمنان نصرت یابم. گفت که بگو: یَا هُوَ یَا مَنْ لَا هُوَ إِلَّا هُوَ یعنی ای او ای کسی که اویی نیست مگر او و چون صبح کردم این خواب را بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قصّه کردم، به من فرمود: «یا علی (علیه السلام) اسم اعظم به تو تعلیمداده شده و در روز بدر این بر زبانم جاری بود و به‌درستی‌که امیرالمؤمنین (علیه السلام) سوره قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را خواند و چون فارغ شد فرمود: یَا هُوَ یَا مَنْ لَا هُوَ إِلَّا هُوَ اغْفِرْ لِی وَ انْصُرْنِی عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ، بیامرز مرا و یاری کن مرا بر گروه کافران. و بیامرز مرا و یاری کن مرا بر گروه کافران. و علی (علیه السلام) در روز جنگ صفین این را می‌فرمود و حمله می‌برد عمّاربن‌یاسر به آن حضرت (علیه السلام) عرض کرد: «یا امیرالمؤمنین (علیه السلام) این کتاب‌ها چیست و کنایه پوشیده و ناصریح سخن‌گفتن است». حضرت فرمود: «اسم اعظم خدا و عماد توحید است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۰ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۲۲/ نورالثقلین؛ فیه: «و کان علی (یقول ذلک ... الی آخر» محذوف

3 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ قَرَأ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ عَدَلَتْ لَهُ بِثُلُثِ الْقُرْآن.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکه این سوره قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را یک مرتبه بخواند، یک‌سوّم قرآن را خوانده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ بحارالأنوار، ج۸۹، ص۳۳۴/ نورالثقلین/ البرهان

4 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآن.

امام باقر (علیه السلام)- قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ برابر با یک‌سوّم قرآن است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ بحارالأنوار، ج۸۹، ص۳۳۴/ نورالثقلین/ البرهان

5 (اخلاص/مقدمه)

الباقر (علیه السلام)- کُلُّ مَنْ لَمْ تُبْرِئْهُ سُورَهًُْ الْحَمْدِ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ لَمْ یُبْرِئْهُ شَیْءٌ وَ کُلُّ عِلَّهًٍْ تَبْرَأُ بِهَاتَیْنِ السُّورَتَیْنِ.

امام باقر (علیه السلام)- کسی که سوره‌ی حمد و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ او را از بیماری نجات ندهد، چیزی او را نجات نخواهد داد و این دو سوره همه‌ی بیماری‌ها را از بین می‌برد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ نورالثقلین

6 (اخلاص/مقدمه)

الکاظم (علیه السلام)- عَنْ أَبِی عَلِیِّ‌بْنِ‌رَاشِدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّکَ کَتَبْتَ إِلَی مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْفَرَجِ تُعَلِّمُهُ أَنَّ أَفْضَلَ مَا تَقْرَأُ فِی الْفَرَائِضِ بِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ وَ إِنَ صَدْرِی لَیَضِیقُ بِقِرَاءَتِهِمَا فِی الْفَجْرِ فَقَالَ (علیه السلام) لَا یَضِیقَنَّ صَدْرُکَ بِهِمَا فَإِنَّ الْفَضْلَ وَ اللَّهِ فِیهِمَا.

امام کاظم (علیه السلام)- ابوعلی‌بن‌راشد گوید: به امام کاظم (علیه السلام) عرض کردم: «فدایت شوم! شما در نامهای به محمّدبن‌فرج به او آموختهای که بهترین سورههایی که در نمازهای واجب خوانده می‌شود، إِنَّا أَنزَلْنَاهُ و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ است، امّا من از خواندن این دو سوره در نماز صبح دلتنگ میشوم». ایشان فرمود: «از این دو سوره دلتنگ مشو؛ چراکه به خدا سوگند، فضیلت در این دو سوره است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ الکافی، ج۳، ص۳۱۵/ البرهان

7 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) رَجُلًا یَقُولُ عِشَاءً اللَّهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَقَدْ سَأَلَ اللَّهَ بِاسْمِهِ الْأَعْظَمِ الَّذِی إِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَی وَ إِذَا دُعِیَ بِهِ أَجَابَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- در حدیثی طولانی آمده است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) از مردی شنید که این اسماء را بعد از نماز عشا می‌خواند: خداوندا به‌درستی که من گواهی می‌دهم به آنکه جز تو خدایی نیست تو یگانه بی‌نیازی [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!. آنگاه پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «قسم به کسی که نفس من به دست قدرت اوست که هرآینه این مرد خدای خود را به اسم اعظم سؤال کرد، آن‌چنان اسمی که هرگاه خدای تعالی به آن سؤال کرده شود، عطا می‌کند و هرگاه او به آن اسم خوانده شود حاجت بنده‌ی خود را بر می‌آورد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۲۲۴

آداب قرائت
1 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْفُضَیْلِ قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) یُکْرَهُ أَنْ یُقْرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ بِنَفَسٍ وَاحِد.

امام صادق (علیه السلام)- مکروه است که قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ با یک نَفَس خوانده شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ الکافی، ج۲، ص۶۱۶/ نورالثقلین/ البرهان

قرائت سوره‌ی توحید در نماز
1 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- إِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لَمَّا عَرَجَ بِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَی سَمَاوَاتِهِ السَّبْع ... ثُمَّ أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ إِلَیْهِ اقْرَأْ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) نِسْبَهًَْ رَبِّکَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ*اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ ثُمَّ أَمْسَکَ عَنْهُ الْوَحْیَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ ثُمَّ أَمْسَکَ عَنْهُ الْوَحْیَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کَذَلِکَ اللَّهُ کَذَلِکَ اللَّهُ رَبُّنَا فَلَمَّا قَالَ ذَلِکَ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ ارْکَعْ لِرَبِّکَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله).

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: خدای عزّوجلّ هنگامی‌که پیامبرش را به‌سوی آسمان‌های هفتگانه بالا برد... به او وحی فرمود: ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! نسبت پروردگارت را بخوان: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ* اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ سپس نزول وحی را متوقّف کرد و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) گفت: «یگانه، یکتا و بی‌نیازی که همه‌ی نیازمندان قصد او می‌کنند». خداوند به او وحی فرمود: لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ سپس نزول وحی را متوقّف کرد و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) گفت: خداوند اینگونه است. خداوندی که پروردگار ماست اینگونه است. هنگامی‌که پیامبر (صلی الله علیه و آله) این را گفت، خداوند به او وحی فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! برای پروردگارت رکوع کن».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۲ الکافی، ج۳، ص۴۸۴/ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۳۶۷؛ «بتفاوت لفظی»/ علل الشرایع، ج۲، ص۳۳۴؛ «بتفاوت لفظی»/ وسایل الشیعهًْ، ج۵، ص۴۶۸؛ «قطعهًْ من» محذوف/ نورالثقلین

2 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ عَبْدِ‌الرَّحْمَنِ‌بْنِ‌الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنِ الْقِرَاءَهًِْ فِی الْوَتْرِ فَقَالَ کَانَ بَیْنِی وَ بَیْنَ أَبِی بَابٌ فَکَانَ إِذَا صَلَّی یَقْرَأُ فِی الْوَتْرِ {بِ} قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فِی ثَلَاثَتِهِنَّ وَ کَانَ یَقْرَأُ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا قَالَ کَذَلِکَ اللَّهُ أَوْ کَذَلِکَ اللَّهُ رَبی.

امام صادق (علیه السلام)- عبدالرحمان‌بن‌حجاج گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی قرائت سوره در نماز وَتر پرسیدم و ایشان فرمود: «بین من و پدرم (علیه السلام) دری بود، چون پدرم (علیه السلام) نماز وَتر می‌خواند، در هر سه رکعت آن قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را میخواند و چون هربار این سوره را به پایان میرساند، می‌فرمود: کَذَلِکَ اللهُ رَبِّی (اوست خداوند، پروردگار من) و یا کَذَاکَ اللهُ رَبِّی (اوست خداوند، پروردگار من)».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۱۳۱/ البرهان

3 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنْ عِمْرَانَ‌بْنِ‌حُصَیْنٍ أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) بَعَثَ سَرِیَّهًًْ وَ اسْتَعْمَلَ عَلَیْهَا عَلِیّاً (علیه السلام) فَلَمَّا رَجَعُوا سَأَلَهُمْ فَقَالُوا کُلٌّ خَیْرٌ غَیْرَ أَنَّهُ قَرَأَ بِنَا فِی کُلِّ صَلَاهًٍْ بِ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَقَالَ یَا عَلِیُّ لِمَ فَعَلْتَ هَذَا فَقَالَ لِحُبِّی لِ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) مَا أَحْبَبْتَهَا حَتَّی أَحَبَّکَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ.

امام علی (علیه السلام)- عمران‌بن‌حصین گوید: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) گروهی را به سَرِیّه‌ای فرستاد و حضرت امام علی (علیه السلام) را بر آنان امیر کرد. چو بازگشتند، از آنان درباره‌ی ایشان پرسید. عرض کردند: «از هر جهت خوب بود، جز آنکه در تمام نمازها قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را برای ما قرائت کرد». پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای علی (علیه السلام)! چرا چنین کردی»؟ عرض کرد: «چون قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را دوست می‌دارم». ایشان فرمود: «دلیل عشق تو نسبت به این سوره این است که خدای متعال تو را دوست دارد]».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ التوحید، ص۹۴/ البرهان/ نورالثقلین

4 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ صَفْوَانَ‌الْجَمَّالِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) یَقُولُ صَلَاهًُْ الْأَوَّابِینَ الْخَمْسُونَ کُلُّهَا {ب} قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد.

امام صادق (علیه السلام)- نمازهای توبه کنندگان پنج رکعت با قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۴۹/ نورالثقلین/ البرهان

5 (اخلاص/مقدمه)

الباقر (علیه السلام)- ِعَنْ أَبِی‌عُبَیْدَهًَْ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ أَوْتَرَ بِالْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَد قِیلَ لَهُ یَا عَبْدَ اللَّهِ (علیه السلام) أَبْشِرْ فَقَدْ قَبِلَ اللَّهُ وَتْرَک.

امام باقر (علیه السلام)- هرکه در نماز وتر معوّذتین و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ بخواند، به او گویند: «ای بنده‌ی خدا [این] مژده را بگیر که خداوند وتر تو را پذیرفت».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۱۳۲/ نورالثقلین

6 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سُلَیْمَانَ‌بْنِ‌خَالِدٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: الْوَتْرُ ثَلَاثُ رَکَعَاتٍ یُفْصَلُ بَیْنَهُنَ وَ یُقْرَأُ فِیهِنَّ جَمِیعاً {بِ} قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ.

امام صادق (علیه السلام)- نماز وتر سه رکعت است که هریک از دیگری جداست و در هر سه رکعت قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ خوانده میشود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۱۲۷/ البرهان

نسبت خداوند
1 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَمَّادِ‌بْنِ‌عَمْرٍو النَّصِیبِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَقَالَ نِسْبَهًُْ اللَّهِ إِلَی خَلْقِه.

امام صادق (علیه السلام)- حمّادبن‌عمرو نصیبی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ پرسیدم. و ایشان فرمود: «نسبت خداوند است به آفریدگانش».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ الکافی، ج۱، ص۹۱/ البرهان

2 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- إِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لَمَّا عَرَجَ بِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَی سَمَاوَاتِهِ السَّبْع ... ثُمَّ أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ إِلَیْهِ اقْرَأْ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) نِسْبَهًَْ رَبِّکَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ*اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: خدای عزّوجلّ هنگامی‌که پیامبرش را به‌سوی آسمان‌های هفتگانه بالا برد... سپس خدای عزّوجلّ به او وحی فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! نسبت پروردگارت را بخوان: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ*اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ الکافی، ج۳، ص۴۸۴/ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۳۶۷؛ «بتفاوت»/ علل الشرایع، ج۲، ص۳۳۴ و وسایل الشیعهًْ، ج۵، ص۴۶۸؛ فیهما: «ان الله عزوجل لما عرج بنیه الی سمواته السبع» محذوف/ المحاسن، ج۲، ص۳۲۳؛ «بتفاوت»/ نورالثقلین

توحید
1 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ إِلَی آخِرِهَا فَکَانَ رَدّاً عَلَی مَنِ ادَّعَی مِنْ دُونِ اللَّهِ ضِدّاً أَوْ نِدّا.

امام علی (علیه السلام)- سپس خدای متعال سوره‌ی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را تا آخر نازل کرد و این هم رد بر کسانی است می‌گویند: «خدا شریک دارد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۴ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۶۵/ الاحتجاج، ج۱، ص۲۸/ الإمام العسکری، ص۵۴۲

2 (اخلاص/مقدمه)

الرّضا (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌عُبَیْدٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی الرِّضَا (علیه السلام) فَقَالَ لِی قُلْ لِلْعَبَّاسِیِّ یَکُفَّ عَنِ الْکَلَامِ فِی التَّوْحِیدِ وَ غَیْرِهِ وَ یُکَلِّمِ النَّاسَ بِمَا یَعْرِفُونَ وَ یَکُفَّ عَمَّا یُنْکِرُونَ وَ إِذَا سَأَلُوکَ عَنِ التَّوْحِیدِ فَقُلْ کَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ* اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

امام رضا (علیه السلام)- محمّدبن‌عبید گوید: نزد امام رضا (علیه السلام) رفتم. حضرت به من فرمود که به عبّاسی بگو تا از سخن‌گفتن در توحید و غیر آن باز ایستد و با مردم به آنچه می‌شناسند سخن گوید و از آنچه انکار می‌نمایند و نمی‌دانند باز ایستد و چون تو را از توحید سؤال کنند بگو چنان که خدای عزّوجلّ فرموده است: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ* اللهُ الصَّمَدُ* لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ* وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ بحارالأنوار، ج۲، ص۶۹/ التوحید، ص۹۵

3 (اخلاص/مقدمه)

الرّضا (علیه السلام)- عَنْ عَبْدِ‌الْعَزِیزِ‌بْنِ‌الْمُهْتَدِی قَالَ سَأَلْتُ الرِّضَا (علیه السلام) عَنِ التَّوْحِیدِ فَقَالَ کُلُّ مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ وَ آمَنَ بِهَا فَقَدْ عَرَفَ التَّوْحِیدَ قُلْتُ کَیْفَ یَقْرَؤُهَا قَالَ کَمَا یَقْرَأُ النَّاسُ وَ زَادَ فِیهِ کَذَلِکَ اللَّهُ رَبِّی کَذَلِکَ اللَّهُ رَبِّی کَذَلِکَ اللَّهُ رَبِّی.

امام رضا (علیه السلام)- عبدالعزیزبن‌مهتدی گوید: از امام رضا (علیه السلام) توحید سؤال کردم. فرمود: «هرکه سوره‌ی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را بخواند و به آن ایمان آورد توحید را شناخته است». عرض کردم: «آن را چگونه می‌خواند»؟ فرمود: «چنانکه مردم می‌خوانند». و در آن این را افزوده که:ِ کَذَلِکَ اللهُ رَبِّی کَذَلِکَ اللهُ رَبِّی یعنی در آخر آن دو مرتبه کَذَلِکَ اللهُ رَبِّی گفت و بنابر بعضی از نسخ توحید سه مرتبه یعنی چنین است خدا که پروردگار من است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ نورالثقلین/ البرهان

4 (اخلاص/مقدمه)

السجّاد (علیه السلام)- سُئِلَ عَلِیُّ‌بْنُ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) عَنِ التَّوْحِیدِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی عَلِمَ أَنَّهُ یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ أَقْوَامٌ مُتَعَمِّقُونَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ اللهُ الصَّمَدُ وَ الْآیَاتِ مِنْ سُورَهًِْ الْحَدِیدِ إِلَی قَوْلِهِ وَ هُوَ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ فَمَنْ رَامَ مَا وَرَاءَ ذَلِکَ فَقَدْ هَلَکَ.

امام سجّاد (علیه السلام)- از امام سجّاد (علیه السلام) درباره‌ی توحید پرسیدند و ایشان فرمود: خداوند عزّوجلّ می‌دانست که در آخر الزّمان اقوامی بسیار ژرف اندیشند، از این‌رو خداوند متعال قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ و آیات سوره‌ی حدید را تا وَ هُوَ عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ نازل فرمود؛ پس هرکس ورای این آیات را قصد کند، به تحقیق هلاک میشود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۶۳/ التوحید، ص۲۸۳/ نورالثقلین/ البرهان

5 (اخلاص/مقدمه)

العسکری (علیه السلام)- عَنْ سَهْلٍ قَالَ کَتَبْتُ إِلَی أَبِی‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) قَدِ اخْتَلَفَ یَا سَیِّدِی أَصْحَابُنَا فِی التَّوْحِیدِ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ هُوَ جِسْمٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ هُوَ صُورَهًٌْ فَإِنْ رَأَیْتَ یَا سَیِّدِی أَنْ تُعَلِّمَنِی مِنْ ذَلِکَ مَا أَقِفُ عَلَیْهِ وَ لَا أَجُوزُهُ فَعَلْتَ مُتَطَوِّلًا عَلَی عَبْدِکَ فَوَقَّعَ بِخَطِّهِ (علیه السلام) سَأَلْتَ عَنِ التَّوْحِیدِ وَ هَذَا عَنْکُمْ مَعْزُولٌ اللهُ تَعَالَی وَاحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَد.

امام عسکری (علیه السلام)- سهل‌بن‌زیاد گفت: در سال دویست‌وپنجاه‌وپنج از هجرت به امام حسن عسکری (علیه السلام) نوشتم که ای آقای من! اصحاب ما در توحید اختلاف کرده‌اند بعضی از ایشان کسی است که می‌گوید آن جناب جسم است و بعضی از ایشان کسی است که می‌گوید صورت است پس اگر ای آقای من صلاح بدانی که به من تعلیم کنی از این باب آنچه را که بر آن واقف شوم و از آن در نگذرم به فعل خواهی آورد که بر بنده‌ی خود تفضّل و انعام فرموده حضرت (علیه السلام) فرمان همایونی به خط خود نوشت که از توحید سؤال کردی و این امر از شما معزول و باز داشته شده خدا یکی و یگانه و پناه نیازمندان است وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۶۳

6 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- وَ لَا یَبْلُغُ أَحَدٌ وَصْفَکَ أَنْتَ کَمَا وَصَفْتَ نَفْسَکَ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ یَا اللَّهُ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- [خدایا]! هیچ‌کس به [منتهای] وصف تو نمی‌رسد. تو همانگونه هستی که خودت را توصیف فرمودی؛ یکتا و یگانه و بی‌نیازی که همه‌ی نیازمندان قصد او می‌کنند. نه فرزندی اختیار کرده، [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۲۵۷

7 (اخلاص/مقدمه)

الکاظم (علیه السلام)- عَنِ ابْنِ‌أَبِی‌عُمَیْرٍ قَالَ دَخَلْتُ عَلَی سَیِّدِی مُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) عَلِّمْنِی التَّوْحِیدَ فَقَالَ یَا أَبَا أَحْمَدَ لَا تَتَجَاوَزْ فِی التَّوْحِیدِ مَا ذَکَرَهُ اللَّهُ تَعَالَی ذِکْرُهُ فِی کِتَابِهِ فَتَهْلِکَ وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَاحِدٌ أَحَدٌ صَمَدٌ لَمْ یَلِدْ فَیُورَثَ وَ لَمْ یُولَدْ فَیُشَارَکَ وَ لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَهًًْ وَ لَا وَلَداً.

امام کاظم (علیه السلام)- محمّدبن ابی‌عمیر گفت: بر مولای خود موسی‌بن‌جعفر (علیه السلام) داخل شدم و به آن حضرت عرض کردم: «ای فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله) توحید را به من تعلیم فرما؛». فرمود: «ای ابااحمد در باب توحید درمگذر از آنچه خدای تعالی آنرا در کتاب خود ذکر فرموده که هلاک میشوی و بدان که خدای تبارک و تعالی یکتائی است یگانه که صمد است. کسی را نزاد تا ارث دهد و کسی او را نزاد تا با او مشارکت کند و زن و فرزند و شریکی برای خود برنگزید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۶ بحارالأنوار، ج۴، ص۲۹۶

8 (اخلاص/مقدمه)

الکاظم (علیه السلام)- عَنِ الْفَتْحِ‌بْنِ‌یَزِیدَ الْجُرْجَانِیِّ عَنْ أَبِی‌الْحَسَنِ (علیه السلام) قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ فِی اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ مُنْشِئُ الْأَشْیَاءِ وَ مُجَسِّمُ الْأَجْسَامِ وَ مُصَوِّرُ الصُّوَرِ لَوْ کَانَ کَمَا یَقُولُونَ لَمْ یُعْرَفِ الْخَالِقُ مِنَ الْمَخْلُوقِ وَ لَا الْمُنْشِئُ مِنَ الْمُنْشَإِ فَرْقٌ بَیْنَ مَنْ جَسَّمَهُ وَ صَوَّرَهُ وَ أَنْشَأَهُ إِذْ کَانَ لَا یُشْبِهُهُ شَیْءٌ وَ لَا یُشْبِهُ هُوَ شَیْئاً قُلْتُ أَجَلْ جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاکَ لَکِنَّکَ قُلْتَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ وَ قُلْتَ لَا یُشْبِهُ شَیْئاً وَ اللَّهُ وَاحِدٌ وَ الْإِنْسَانُ وَاحِدٌ أَ لَیْسَ قَدْ تَشَابَهَتِ الْوَحْدَانِیَّهًُْ قَالَ یَا فَتْحُ أَحَلْتَ ثَبَّتَکَ اللَّهُ إِنَّمَا التَّشْبِیهُ فِی الْمَعَانِی فَأَمَّا فِی الْأَسْمَاءِ فَهِیَ وَاحِدَهًٌْ وَ هِیَ دَلَالَهًٌْ عَلَی الْمُسَمَّی وَ ذَلِکَ أَنَّ الْإِنْسَانَ وَ إِنْ قِیلَ وَاحِدٌ فَإِنَّمَا یُخْبَرُ أَنَّهُ جُثَّهًٌْ وَاحِدَهًٌْ وَ لَیْسَ بِاثْنَیْنِ فَالْإِنْسَانُ نَفْسُهُ لَیْسَ بِوَاحِدٍ لِأَنَّ أَعْضَاءَهُ مُخْتَلِفَهًٌْ وَ أَلْوَانَهُ مُخْتَلِفَهًٌْ کَثِیرَهًٌْ غَیْرُ وَاحِدَهًٍْ وَ هُوَ أَجْزَاءٌ مُجَزَّأٌ لَیْسَتْ بِسَوَاءٍ دَمُهُ غَیْرُ لَحْمِهِ وَ لَحْمُهُ غَیْرُ دَمِهِ وَ عَصَبُهُ غَیْرُ عُرُوقِهِ وَ شَعْرُهُ غَیْرُ بَشَرِهِ وَ سَوَادُهُ غَیْرُ بَیَاضِهِ وَ کَذَلِکَ سَائِرُ الْخَلْقِ فَالْإِنْسَانُ وَاحِدٌ فِی الِاسْمِ لَا وَاحِدٌ فِی الْمَعْنَی وَ اللَّهُ جَلَّ جَلَالُهُ وَاحِدٌ لَا وَاحِدَ غَیْرُهُ لَا اخْتِلَافَ فِیهِ وَ لَا تَفَاوُتَ وَ لَا زِیَادَهًَْ وَ {لَا} نُقْصَانَ فَأَمَّا الْإِنْسَانُ الْمَخْلُوقُ الْمَصْنُوعُ الْمُؤَلَّفُ مِنْ أَجْزَاءٍ مُخْتَلِفَهًٍْ وَ جَوَاهِرَ شَتَّی غَیْرَ أَنَّهُ بِالِاجْتِمَاعِ شَیْءٌ وَاحِد.

امام کاظم (علیه السلام)- فتح‌بن‌یزید جرجانی گوید: از امام رضا (علیه السلام) شنیدم که آن حضرت درباره‌ی خداوند چنین می‌فرمود: او [از اسرار دقیق] با خبر و آگاه و شنوا و بیناست، واحد و احد و بی‌نیاز است، [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!. اشیاء را ایجاد کرده، به اجسام جسمیّت داده و نقش‌ها را صورت و شکل بخشیده است، اگر آن‌طور بود که می‌گویند، خالق و مخلوق از یکدیگر شناخته نمی‌شدند، ایجادکننده و ایجاد شده از یکدیگر ممتاز نبودند و شناخته نمی‌شدند، لکن اوست ایجادکننده، فرق است بین خدا و بین آن چیزی که خدا به او صورت بخشیده و جسمیّت داده و ایجادش نموده است، چون هیچ‌چیز به خداوند شبیه نیست و خداوند نیز به هیچ‌چیز شبیه نمی‌باشد». گفتم: «بله، فدایت، لکن گفتی: احد و صمد (بی‌نیاز) است». و نیز فرمودی: «به هیچ‌چیز شبیه نیست درحالی‌که خداوند یکی است، انسان هم یکی است پس در وحدانیّت و یکی‌بودن، به یکدیگر شبیه‌اند»؟ حضرت فرمود: «ای فتح! حرف محالی می‌زنی، خداوند ثابت قدمت گرداند. [آن] تشبیه [که ما آن را نفی می‌کنیم] در معانی است، امّا اسم در مورد همه یکی است و نشان‌دهنده‌ی مسمّی است، به‌این‌ترتیب که انسان را گرچه می‌توان «واحد» و «یکی» دانست، امّا منظور این است که یک شیء و یک جثّه است و دو تا نیست. امّا خود انسان «واحد» (حقیقی) نیست زیرا دارای اعضای گوناگون است، رنگ‌هایش مختلف و زیاد است و یکی نیست، انسان عبارتست از مجموعه اجزایی که با هم فرق می‌کنند، خونش با گوشتش تفاوت دارد، گوشتش با خونش فرق می‌کند، رشته‌های اعصابش غیر از رگ‌هایش است، مویش غیر از پوستش است، سیاهی‌اش غیر سفیدی‌اش است و همین‌گونه می‌باشند سایر مخلوقات. پس انسان از نظر اسم «واحد» است امّا در معنی «واحد» نیست. و خداوند تبارک‌وتعالی واحدی است که واحد دیگری جز او نیست، اختلاف و تفاوتی در او نیست، زیاده و نقصان در او راه ندارد امّا انسان مخلوق مصنوع که از اجزاء مختلف و موادّ گوناگون ساخته شده است، مختلف و متفاوت است و زیاده و نقصان دارد هرچند در کلّ یک‌چیز است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۸ بحارالأنوار، ج۴، ص۱۷۳

9 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَمَّادِ‌بْنِ‌عَمْرٍو النَّصِیبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ جَعْفَرَ‌بْنَ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) عَنِ التَّوْحِیدِ فَقَالَ وَاحِدٌ صَمَدٌ أَزَلِیٌّ صَمَدِیٌّ لَا ظِلَّ لَهُ یُمْسِکُهُ وَ هُوَ یُمْسِکُ الْأَشْیَاءَ بِأَظِلَّتِهَا عَارِفٌ بِالْمَجْهُولِ مَعْرُوفٌ عِنْدَ کُلِّ جَاهِلٍ فَرْدَانِیٌّ لَا خَلْقُهُ فِیهِ وَ لَا هُوَ فِی خَلْقِهِ غَیْرُ مَحْسُوسٍ وَ لَا مَجْسُوسٍ لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ عَلَا فَقَرُبَ وَ دَنَا فَبَعُدَ وَ عُصِیَ فَغَفَرَ وَ أُطِیعَ فَشَکَرَ لَا تَحْوِیهِ أَرْضُهُ وَ لَا تُقِلُّهُ سَمَاوَاتُهُ وَ إِنَّهُ حَامِلُ الْأَشْیَاءِ بِقُدْرَتِهِ دَیْمُومِیٌّ أَزَلِیٌّ لَا یَنْسَی وَ لَا یَلْهُو وَ لَا یَغْلَطُ وَ لَا یَلْعَبُ وَ لَا لِإِرَادَتِهِ فَصْلٌ وَ فَصْلُهُ جَزَاءٌ وَ أَمْرُهُ وَاقِعٌ لَمْ یَلِدْ فَیُورَثَ وَ لَمْ یُولَدْ فَیُشَارَکَ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ.

امام صادق (علیه السلام)- حمّادبن‌عمرو نصیبی گوید: از امام صادق (علیه السلام) در باره‌ی توحید خدا سؤال کردم؛ فرمود: «واحد و صمد و ازلی و صمدی است. ظلّی (روح یا شخص) ندارد که او را نگاه دارد درحالی‌که چیزها را به ظلّ‌هایشان نگاه میدارد. عارف است به مجهول و معروف است در نزد هر جاهل و منسوب است به انفراد و تنهائی. نه خلق او در اویند و نه او در خلق خود است و به حس در نیاید و جسته نشود و دیده‌ها او را در نیابد. بلند شد پس نزدیک گردید و نزدیک شد پس دور گردید و نافرمانی شد و آمرزید و فرمانبرداری شد و شکرگزاری کرد. زمینش گرداگرد او را فرانگیرد و آسمان‌هایش او را برندارد درحالی‌که او به قدرت خود در بردارنده چیزها است. منسوب است به دوام و همیشگی. نه فراموشی دارد و نه لهو و بیهوده کاری و نه غلط میکند و نه بازی، و نه اراده او را فصل و جدائیست و فصلش جزاء و امر او واقع است. کسی را نزاد تا ارث برده شود و کسی او را نزاد تا مورد شراکت واقع شود و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!..

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۵۸ بحارالأنوار، ج۴، ص۲۸۶

10 (اخلاص/مقدمه)

الرّضا (علیه السلام)- إِنَّ الْخَالِقَ لَا یُوصَفُ إِلَّا بِمَا وَصَفَ بِهِ نَفْسَهُ وَ أَنَّی یُوصَفُ الَّذِی تَعْجِزُ الْحَوَاسُّ أَنْ تُدْرِکَهُ وَ الْأَوْهَامُ أَنْ تَنَالَهُ وَ الْخَطَرَاتُ أَنْ تَحُدَّهُ وَ الْأَبْصَارُ عَنِ الْإِحَاطَهًِْ بِهِ جَلَّ عَمَّا وَصَفَهُ الْوَاصِفُونَ وَ تَعَالَی عَمَّا یَنْعَتُهُ النَّاعِتُونَ نَأَی فِی قُرْبِهِ وَ قَرُبَ فِی نَأْیِهِ فَهُوَ فِی نَأْیِهِ قَرِیبٌ وَ فِی قُرْبِهِ بَعِیدٌ کَیَّفَ الْکَیْفَ فَلَا یُقَالُ لَهُ کَیْفَ وَ أَیَّنَ الْأَیْنَ فَلَا یُقَالُ لَهُ أَیْنَ إِذْ هُوَ مُبْدِعُ الْکَیْفُوفِیَّهًِْ وَ الْأَیْنُونِیَّهًِْ یَا فَتْحُ کُلُّ جِسْمٍ مُغَذًّی بِغِذَاءٍ إِلَّا الْخَالِقَ الرَّازِقَ فَإِنَّهُ جَسَّمَ الْأَجْسَامَ وَ هُوَ لَیْسَ بِجِسْمٍ وَ لَا صُورَهًٍْ لَمْ یَتَجَزَّأْ وَ لَمْ یَتَنَاهَ وَ لَمْ یَتَزَایَدْ وَ لَمْ یَتَنَاقَصْ مُبَرَّأٌ مِنْ ذَاتِ مَا رَکَّبَ فِی ذَاتِ مَنْ جَسَّمَهُ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ مُنْشِئُ الْأَشْیَاءِ وَ مُجَسِّمُ الْأَجْسَامِ وَ مُصَوِّرُ الصُّوَرِ لَوْ کَانَ کَمَا تَقُولُ الْمُشَبِّهَهًُْ لَمْ یُعْرَفِ الْخَالِقُ مِنَ الْمَخْلُوقِ وَ لَا الرَّازِقُ مِنَ الْمَرْزُوقِ وَ لَا الْمُنْشِئُ مِنَ الْمُنْشَإِ لَکِنَّهُ الْمُنْشِئُ فَرْقٌ {فَرَّقَ} بَیْنَ مَنْ جَسَّمَهُ وَ صَوَّرَهُ وَ شَیَّأَهُ وَ بَیْنَهُ {بَیَّنَهُ} إِذْ کَانَ لَا یُشْبِهُهُ شَیْء.

امام رضا (علیه السلام)- به‌درستی که خالق را وصف نمی‌توان نمود مگر به آنچه خود خویش را به آن وصف فرمود و کجا میسّر شود که به وصف درآید آنکه حواس از دریافتش عاجز و درمانده‌اند و خیال‌ها نمی‌توانند که به او برسند و اندیشه‌ها که از دل سر می‌زنند قدرت ندارند که حدّی را از برایش قرار دهند و چشم‌ها کندند که به او احاطه نمایند. بزرگوارتر است از آنچه وصف‌کنندگان او را به آن وصف نمودند. و برتر است از آنچه لغت‌گویندگان در لغت او می‌گویند. با نزدیکی که دارد دور شده و با دوری که دارد نزدیک شده پس آن جناب با دوری خویش نزدیک است و با نزدیکیش دور است حقیقت کیفیّت و چگونگی را بوجود آورده و کیفیّت کرده پس نمی‌توان گفت که او را کیف و چگونگی است. و اینیّت و کو و کجابودن را ثبوت داده و اینیّت نموده پس نمی‌توان گفت که او را مکانی هست و در کجا می‌باشد. زیرا که آن جناب مخترع و پدیدآورنده‌ی کیفوفیّت و اینونیّت است که از کیف و این ناشی‌شده. ای فتح! هر جسمی غذا داده شده است به غذائی که خوراک آن است؛ مگر آفریننده‌ی روزی‌دهنده. پس به‌درستی‌که او جسم‌ها را جسم گردانیده و خود نه جسم است و نه صورت و پاره‌پاره نشده که اجزاء داشته باشد و پایانی نداشته که به نهایت رسد و نیفزوده و کم نشده. و پاک و منزّه است از ذات آنچه ترکیب داده شده در ذات آنچه آن را مجسّم گردانیده و اوست صاحب لطف آگاه شنوای بینای یکتای یگانه که پناه نیازمندان است [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!. و نخواهد بود. پدیدآورنده چیزها است و جسم‌کننده جسم‌ها و نگارنده‌ی صورت‌ها اگر امر چنان باشد که فرقه مشبهه می‌گویند آفریدگار از آفریده شده و روزی‌دهنده از روزی داده شده و پدیدآورنده از پدیدآورده شده شناخته نمی‌شد ولیکن اوست پدیدآورنده که معروف است و در میان آن‌ها که مجسّم و مصوّر گردانیده و آن‌ها را شیء کرده و آشکار فرموده. فرق قرار داده به اینکه در میانه‌ی چیزها و آنچه باعث امتیاز آن‌ها باشد. در ایجاد ما به الامتیازی را قرار داده که بعضی را جسم و بعضی را صورت گردانیده و آن را بر وفق حکمت ایجاد فرموده زیرا که چنان بود که چیزی به او شباهت نداشت.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۰ بحارالأنوار، ج۴، ص۲۹۰/ بحارالأنوار، ج۵۰، ص۱۷۷؛ «بتفاوت»/ بحارالأنوار، ج۷۵، ص۳۶۸؛ فیه: «مصور الصور لو کان کما ... الی آخر» محذوف

11 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قَدِمَ یَهُودِیٌّ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یُقَالُ لَهُ نَعْثَلٌ فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) ... صِفْ لِی رَبَّکَ فَقَالَ (علیه السلام) إِنَّ الْخَالِقَ لَا یُوصَفُ إِلَّا بِمَا وَصَفَ بِهِ نَفْسَهُ وَ کَیْفَ یُوصَفُ الْخَالِقُ الَّذِی یَعْجِزُ الْحَوَاسُّ أَنْ تُدْرِکَهُ وَ الْأَوْهَامُ أَنْ تَنَالَهُ وَ الْخَطَرَاتُ أَنْ تَحُدَّهُ وَ الْأَبْصَارُ عَنِ الْإِحَاطَهًِْ بِهِ جَلَّ عَمَّا یَصِفُهُ الْوَاصِفُونَ نَأَی فِی قُرْبِهِ وَ قَرُبَ فِی نَأْیِهِ کَیَّفَ الْکَیْفِیَّهًَْ فَلَا یُقَالُ لَهُ کَیْفَ وَ أَیَّنَ الْأَیْنَ فَلَا یُقَالُ لَهُ أَیْنَ هُوَ مُنْقَطِعُ الْکَیْفُوفِیَّهًِْ وَ الْأَیْنُونِیَّهًِْ فَهُوَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ کَمَا وَصَفَ نَفْسَهُ وَ الْوَاصِفُونَ لَا یَبْلُغُونَ نَعْتَهُ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ قَالَ صَدَقْتَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِکَ إِنَّهُ وَاحِدٌ لَا شَبِیهَ لَهُ أَ لَیْسَ اللَّهُ وَاحِدٌ وَ الْإِنْسَانُ وَاحِدٌ فَوَحْدَانِیَّتُهُ أَشْبَهَتْ وَحْدَانِیَّهًَْ الْإِنْسَانِ فَقَالَ (علیه السلام) اللَّهُ وَاحِدٌ وَ أَحَدِیُّ الْمَعْنَی وَ الْإِنْسَانُ وَاحِدٌ ثَنَوِیُّ الْمَعْنَی جِسْمٌ وَ عَرَضٌ وَ بَدَنٌ وَ رُوحٌ فَإِنَّمَا التَّشْبِیهُ فِی الْمَعَانِی لَا غَیْر.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) گوید: مردی یهودی که نامش نعثل بود بر پیغمبر (صلی الله علیه و آله) وارد شد، و عرض کرد: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله) خدا را برایم وصف کن». فرمود: «آفریدگار توصیف نشود مگر به آنچه خودش به آن خود را وصف کرده، چگونه وصف شود آفریدگاری که حواس از درک او و خیال‌ها از رسیدن [به کنه ذات] او و لحظات از محدودکردنش و دیدگان از احاطه به او عاجز است، از بیان منزّه است، در عین نزدیکی دور و درعین دوری نزدیک؛ به وجودآرنده‌ی کیفیّات است، و نمی‌توان گفت چگونه است، پدیدآرنده‌ی مکان‌ها است، و نمی‌توان گفت در کجاست، کیفیّت و مکان درباره‌ی او منقطع است، او همچنان که خودش بیان فرموده یکتا و صمد است، و کسی را نرسد که او را وصف کند، [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!». [یهودی] گفت: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله) راست گفتی، پس مرا از گفتارت خبر ده که او یکتا است و شبیه ندارد، آیا خدا یکتا نیست چنانچه انسان یکتاست، و یکتایی‌اش شباهت به یکتایی انسان ندارد»؟ فرمود: «خداوند یکتای در معنی است ولی انسان در معنا دو تا است مرکب از جسم و عرَض و روح و بدن است، و فقط تشبیه در معنای یکتایی است و بس».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۰ بحارالأنوار، ج۳، ص۳۰۳

ولایت
1 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَقَالَ سَلْمَانُ (رحمة الله علیه): فَإِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ یَا عَلِیُّ (علیه السلام) مَثَلُکَ فِی أُمَّتِی مَثَلُ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ، فَمَنْ أَحَبَّکَ بِقَلْبِهِ فَکَأَنَّمَا قَرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَحَبَّکَ بِقَلْبِهِ وَ أَعَانَکَ بِلِسَانِهِ فَکَأَنَّمَا قَرَأَ ثُلُثَیِ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَحَبَّکَ بِقَلْبِهِ وَ أَعَانَکَ بِلِسَانِهِ وَ نَصَرَکَ بِیَدِهِ فَکَأَنَّمَا قَرَأَ الْقُرْآنَ کُلَّهُ.

امام علی (علیه السلام)- سلمان (رحمة الله علیه) گوید: شنیدم رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرمود: «یا علی (علیه السلام) مثل تو در امّت من مثل سوره: قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ است پس هرکس تو را از دل دوست داشته باشد مانند این است که یک‌سوّم قرآن را خوانده است و هرکس که تو را به دل دوست بدارد و به زبان یاری کند مانند این است که دوسوّم قرآن را خوانده است و هرکس تو را به دلش دوست بدارد و به زبانش تو را یاری کند و با دست تو را کمک نماید مانند این است که همه‌ی قرآن را خوانده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ بحارالأنوار، ج۳۱، ص۴۴۵/ المناقب، ج۳، ص۱۹۹؛ «بتفاوت لفظی»/ البرهان؛ «بتفاوت لفظی»/ نورالثقلین

ثواب قرائت
1 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- مَنْ أَحَبَ أَنْ یَخْرُجَ مِنَ الدُّنْیَا وَ قَدْ تَخَلَّصَ مِنَ الذُّنُوبِ کَمَا یَتَخَلَّصُ الذَّهَبُ الَّذِی لَا کَدَرَ فِیهِ وَ لَا یَطْلُبُهُ أَحَدٌ بِمَظْلِمَهًٍْ فَلْیَقُلْ فِی دُبُرِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ نِسْبَهًَْ الرَّبِّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی اثْنَتَیْ عَشْرَهًَْ مَرَّهًْ.

امام علی (علیه السلام)- هرکس بخواهد در دنیا از گناهان پاک و مانند زرِ ناب از دنیا بیرون رود و هیچ‌کس از او مظلمه‌ای نخواهد، پس از هر نماز واجب دوازده بار سوره قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ بخواند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ من لا یحضره الفقیه، ج۱، ص۳۲۴/ نورالثقلین

2 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- مَنْ قَرَأَ قُلْ یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فِی فَرِیضَهًٍْ مِنَ الْفَرَائِضِ بَعَثَهُ اللَّهُ شَهِید.

امام صادق (علیه السلام)- هرکه سوره‌ی یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را در نمازی واجب تلاوت کند خداوند او را شهید برانگیزاند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۹۸

3 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- مَنْ صَلَّی صَلَاهًَْ الْفَجْرِ ثُمَّ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ إِحْدَی عَشْرَهًَْ مَرَّهًًْ لَمْ یَتْبَعْهُ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ ذَنْبٌ وَ إِنْ رَغِمَ أَنْفُ الشَّیْطَانِ.

امام علی (علیه السلام)- هرکه نماز صبح را به‌جا آورد و پس آنگاه سوره قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را یازده‌بار تلاوت کند، در آن روز گناهی مرتکب نشود هرچند شیطان بخواهد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ ثواب الأعمال، ص۴۵/ نورالثقلین/ البرهان؛ «بتفاوت»

4 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَکْرٍ الْحَضْرَمِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ کانَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ فَلَا یَدَعْ أَنْ یَقْرَأَ فِی دُبُرِ الْفَرِیضَهًِْ {بِ} قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَإِنَّهُ مَنْ قَرَأَهَا جَمَعَ اللَّهُ لَهُ خَیْرَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهًِْ وَ غَفَرَ لَهُ وَ لِوَالِدَیْه.

امام صادق (علیه السلام)- کسی که ایمان به خدا و روز قیامت دارد خواندن سوره قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را در تعقیب نماز واجب ترک نمی‌نماید، پس کسی که آن را در تعقیب نمازها بخواند خداوند خیر و نیکی دنیا و آخرت را برای او جمع فرماید و او و پدر و مادر او و کسی را که از آن‌ها بوجود آمده بیامرزد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ نورالثقلین/ البرهان

5 (اخلاص/مقدمه)

الکاظم (علیه السلام)- عَنْ إِسْمَاعِیلَ‌بْنِ‌أَبِی‌زِیَادٍ السَّکُونِیِّ عَنْ جَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ (علیه السلام) أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) صَلَّی عَلَی سَعْدِ‌بْنِ‌مُعَاذٍ فَقَالَ لَقَدْ وَافَی مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ لِلصَّلَاهًِْ عَلَیْهِ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَکٍ وَ فِیهِمْ جَبْرَئِیلُ یُصَلُّونَ عَلَیْهِ فَقُلْتُ یَا جَبْرَئِیلُ بِمَ اسْتَحَقَّ صَلَاتَکُمْ عَلَیْهِ قَالَ بِقِرَاءَهًِْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ رَاکِباً وَ مَاشِیاً وَ ذَاهِباً وَ جَائِیا.

امام باقر (علیه السلام)- اسماعیل‌بن‌ابی‌زیاد سکونی از امام صادق (علیه السلام) از پدرش نقل کرده است: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بر پیکر سعدبن‌معاذ نماز گزارد و فرمود: «هفتادهزار فرشته که جبرئیل نیز در میان آنان بود، آمدند و بر پیکر او نماز خواندند». من گفتم: «ای جبرئیل! به چه سبب سزاوار شد تا بر او نماز بخوانید»؟ گفت: «چون او نشسته و ایستاده و سواره و پیاده و درحال رفتن و بازگشتن قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را می‌خواند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ ألتّوحید، ص۹۵/ نورالثقلین/ البرهان؛ فیه: «سبعون الفا» بدل «تسعون الف ملک»

6 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَنْ مَرَّ عَلَی الْمَقَابِرِ وَ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ إِحْدَی عَشْرَهًَْ مَرَّهًًْ ثُمَ وَهَبَ أَجْرَهُ لِلْأَمْوَاتِ أُعْطِیَ أَجْرَهُ بِعَدَدِ الْأَمْوَات.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکه بر گورستان گذر کند و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را یازده مرتبه بخواند و پاداش آن را به مردگان ببخشد، به شمار مردگان، به او پاداش عطا شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ بحارالأنوار، ج۱۰، ص۳۶۸/ نورالثقلین/ البرهان؛ «بتفاوت»

7 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ بَکْرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ قَالَ هَذِهِ الْکَلِمَاتِ عِنْدَ کُلِ صَلَاهًٍْ مَکْتُوبَهًٍْ حُفِظَ فِی نَفْسِهِ وَ دَارِهِ وَ مَالِهِ وَ وُلْدِهِ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ دَارِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِاللَّهِ الْوَاحِدِ الْأَحَدِ الصَّمَدِ إِلَی آخِرِهَا وَ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ إِلَی آخِرِهَا وَ بِرَبِّ النَّاسِ إِلَی آخِرِهَا وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ إِلَی آخِرِهَا.

امام صادق (علیه السلام)- هرکه این کلمات را در نزد هر نماز واجبی بخواند خودش و خانه‌اش و مال و فرزندش محفوظ بماند [و دعا این است: خود و دارایی و فرزندان و خانواده و خانه و هرچه متعلّق به من است را در پناه خداوند یگانه بی‌همتا و بی‌نیازی که [هرگز] نزاد، و زاده نشد، و برای او هیچ‌گاه شبیه و مانندی نبوده است!. مال و جان و اهل و فرزندانم را به پروردگار سپیده دم می‌سپرم، و به پروردگار مردم. و تا آخر سوره قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ بخواند و آیهًْ الکرسی را تا آخر بخواند (یعنی بگوید: خود و دارایی و فرزندان و خانواده و خانه و هرچه متعلّق به من است که هیچ معبودی نیست جز خداوند یگانه زنده، که قائم به ذات خویش است، و موجودات دیگر، قائم به او هستند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۲ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۴۷۰/ نورالثقلین/ البرهان؛ «بتفاوت»

8 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ سَهْلِ‌بْنِ‌سَعْدٍ السَّاعِدِیِّ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فَشَکَا إِلَیْهِ الْفَقْرَ وَ ضِیقَ الْمَعَاشِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِذَا دَخَلْتَ بَیْتَکَ فَسَلِّمْ إِنْ کَانَ فِیهِ أَحَدٌ وَ إِنْ لَمْ یَکُنْ فِیهِ أَحَدٌ فَصَلِّ عَلَیَّ وَ اقْرَأْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ مَرَّهًًْ وَاحِدَهًًْ فَفَعَلَ الرَّجُلُ فَأَفَاضَ اللَّهُ عَلَیْهِ رِزْقاً وَ وَسَّعَ عَلَیْهِ حَتَّی أَفَاضَ عَلَی جِیرَانِه.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- سهل‌بن‌سعد ساعدی گوید: مردی به‌سوی پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمد و از فقر و تنگ‌بودن زندگی به او شکایت کرد. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به او فرمود: «وقتی وارد خانه‌ات شدی، اگر در آن کسی بود سلام کن و اگر در آن کسی نبود، [به خودت] سلام کن و یک‌بار قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را بخوان». آن مرد این کار را انجام داد و خداوند روزی فراوانی به او ارزانی داشت تا جایی که او به همسایه‌هایش احسان نمود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۴ مستدرک الوسایل، ج۴، ص۲۸۹/ نورالثقلین

9 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌مَرْوَانَ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ مَرَّهًًْ بُورِکَ عَلَیْهِ وَ مَنْ قَرَأَهَا مَرَّتَیْنِ بُورِکَ عَلَیْهِ وَ عَلَی أَهْلِهِ وَ مَنْ قَرَأَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ بُورِکَ عَلَیْهِ وَ عَلَی أَهْلِهِ وَ عَلَی جِیرَانِهِ وَ مَنْ قَرَأَهَا اثْنَتَیْ عَشْرَهًَْ مَرَّهًًْ بَنَی اللَّهُ لَهُ اثْنَیْ عَشَرَ قَصْراً فِی الْجَنَّهًِْ فَیَقُولُ الْحَفَظَهًُْ اذْهَبُوا بِنَا إِلَی قُصُورِ أَخِینَا فُلَانٍ فَنَنْظُرَ إِلَیْهَا وَ مَنْ قَرَأَهَا مِائَهًَْ مَرَّهًٍْ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُ خَمْسٍ وَ عِشْرِینَ سَنَهًًْ مَا خَلَا الدِّمَاءَ وَ الْأَمْوَالَ وَ مَنْ قَرَأَهَا أَرْبَعَمِائَهًِْ مَرَّهًٍْ کَانَ لَهُ أَجْرُ أَرْبَعِمِائَهًِْ شَهِیدٍ کُلُّهُمْ قَدْ عُقِرَ جَوَادُهُ وَ أُرِیقَ دَمُهُ وَ مَنْ قَرَأَهَا أَلْفَ مَرَّهًٍْ فِی یَوْمٍ وَ لَیْلَهًٍْ لَمْ یَمُتْ حَتَّی یَرَی مَقْعَدَهُ فِی الْجَنَّهًِْ أَوْ یُرَی لَهُ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را یک‌بار بخواند بر او مبارک باشد [و برکت به او داده شود] و هرکس دوبار بخواند خودش و خاندانش برکت یابند، و هرکس سه‌بار بخواند خودش و خاندانش و همسایگانش برکت یابند، و هرکس دوازده‌بار بخواند خداوند برایش دوازده قصر در بهشت بنا کند و نگهبانان بهشت گویند: برویم قصرهای فلان برادرمان را تماشا کنیم، و هرکس صدبار بخواند گناهان بیست‌وپنج سال او به جز خون‌ها و مال‌ها [که به نا حق ریخته و یا خورده است] آمرزیده شود، هرکس چهارصد بار بخواند مزد چهارصد شهید دارد که همه‌ی آن‌ها اسبش را در راه خدا پی کرده و خونش ریخته شده است، و هرکس در یک شبانه‌روز هزاربار آن را بخواند نمیرد تا جایگاه خویش را در بهشت ببیند یا به او نشان داده شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۴ کافی، ج۲، ص۶۱۶/ نورالثقلین

10 (اخلاص/مقدمه)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِحْدَی عَشْرَهًَْ مَرَّهًًْ وَ مِثْلَهَا إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ وَ مِثْلَهَا آیَهًَْ الْکُرْسِیِّ مَنَعَ مَالَهُ مِمَّا یَخَافُ مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ لَمْ یُصِبْهُ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ ذَنْبٌ وَ إِنْ جَهَدَ إِبْلِیسُ ... إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ حَاجَهًًْ فَلْیُبَکِّرْ فِی طَلَبِهَا یَوْمَ الْخَمِیسِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ اللَّهُمَّ بَارِکْ لِأُمَّتِی فِی بُکُورِهَا یَوْمَ الْخَمِیسِ وَ لْیَقْرَأْ إِذَا خَرَجَ مِنْ بَیْتِهِ الْآیَاتِ مِنْ آخِرِ آلِ عِمْرَانَ وَ آیَهًَْ الْکُرْسِیِّ وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ وَ أُمَّ الْکِتَابِ فَإِنَّ فِیهَا قَضَاءً لِحَوَائِجِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهًِْ ... إِذَا وَسْوَسَ الشَّیْطَانُ إِلَی أَحَدِکُمْ فَلْیَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ وَ لْیَقُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ مُخْلِصاً لَهُ الدِّینَ إِذَا کَسَا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مُؤْمِناً ثَوْباً جَدِیداً فَلْیَتَوَضَّأْ وَ لْیُصَلِّ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِیهِمَا أُمَّ الْکِتَابِ وَ آیَهًَْ الْکُرْسِیِّ وَ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ وَ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَهًِْ الْقَدْرِ ثُمَّ لْیَحْمَدِ اللَّهَ الَّذِی سَتَرَ عَوْرَتَهُ وَ زَیَّنَهُ فِی النَّاسِ وَ لْیُکْثِرْ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهًَْ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ فَإِنَّهُ لَا یَعْصِی اللَّهَ فِیهِ وَ لَهُ بِکُلِّ سِلْکٍ فِیهِ مَلَکٌ یُقَدِّسُ لَهُ وَ یَسْتَغْفِرُ لَهُ وَ یَتَرَحَّمُ عَلَیْهِ ... إِذَا دَخَلَ أَحَدُکُمْ مَنْزِلَهُ فَلْیُسَلِّمْ عَلَی أَهْلِهِ یَقُولُ السَّلَامُ عَلَیْکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ أَهْلٌ فَلْیَقُلِ السَّلَامُ عَلَیْنَا مِنْ رَبِّنَا وَ لْیَقْرَأْ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ حِینَ یَدْخُلُ مَنْزِلَهُ فَإِنَّهُ یَنْفِی الْفَقْرَ.

امام علی (علیه السلام)- هرکه قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ و همانند آن إِنَّا أَنزَلْنَاهُ و همانند آن آیهًْ الکرسی را پیش از طلوع خورشید بخواند، مالش از آنچه میترسد، محفوظ ماند و هرکه قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ و إِنَّا أَنزَلْنَاهُ را پیش از طلوع خورشید بخواند، گرچه شیطان تلاش کند، در آن روز به هیچ گناهی در نیازد. هرگاه کسی از شما حاجتی داشت، برای طلب حاجتش بایست صبح روز پنج شنبه، زود هنگام به پا خیزد؛ چراکه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خداوندا! برای امّت من در صبح زود از روز پنج شنبه برکت قرار ده». و نیز باید به هنگام خروج از خانهاش آیات آخر سوره‌ی آل عمران و آیهًْ الکرسی و إِنَّا أَنزَلْنَاهُ و امّ الکتاب را بخواند که با این سورهها حاجات دنیا و آخرت برآورده شود. هرگاه شیطان، کسی از شما را وسوسه کرد، بایست به خدا پناه برد و بگوید: به خدا و رسولش (صلی الله علیه و آله) ایمان آوردم و دینم را از برای خدا خالص گرداندم. هرگاه خداوند عزّوجلّ که یادش بلند مرتبه و با شکوه باد به مؤمنی لباسی نو پوشاند، بایستی وضو بگیرد و دو رکعت نماز به‌جا آورد و در آن دو رکعت امّ الکتاب و آیهًْ الکرسی و قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ و إِنَّا أَنزَلْنَاهُ را بخواند و خداوند را سپاس گوید که عریانیِ او را پوشانده و او را در میان مردم آراسته است و باید بسیار بگوید: هیچ نیرو و هیچ توانی نیست، جز از سوی خداوند والای والامرتبه؛ چراکه این‌گونه، در آن لباس نافرمانی خدا نمیکند و در هر نخی از آن لباس، فرشته‌ای او را میستاید و برایش آمرزش میخواهد و بر او مهر می‌ورزد. هرگاه کسی از شما وارد منزلش شد، بایستی بر خانواده خود سلام کند و بگوید: سلام بر شما، و اگر خانوادهای نداشت، بایست بگوید: سلام پروردگارمان بر ما و نیز چون وارد منزلش شد، باید قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را بخواند، چرا که این سوره، فقر را از میان میبرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۴ الخصال، ج۲، ص۶۲۲/ البرهان

11 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ‌بْنَ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) یُحَدِّثُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ (علیهم السلام) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَوْماً لِأَصْحَابِهِ أَیُّکُمْ یَصُومُ الدَّهْرَ فَقَالَ سَلْمَانُ (رحمة الله علیه) أَنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ فَأَیُّکُمْ یُحْیِی اللَّیْلَ قَالَ سَلْمَانُ (رحمة الله علیه) أَنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَأَیُّکُمْ یَخْتِمُ الْقُرْآنَ فِی کُلِّ یَوْمٍ فَقَالَ سَلْمَانُ (رحمة الله علیه) أَنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ فَغَضِبَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ سَلْمَانَ رَجُلٌ مِنَ الْفُرْسِ یُرِیدُ أَنْ یَفْتَخِرَ عَلَیْنَا مَعَاشِرَ قُرَیْشٍ قُلْتَ أَیُّکُمْ یَصُومُ الدَّهْرَ فَقَالَ أَنَا وَ هُوَ أَکْثَرَ أَیَّامِهِ یَأْکُلُ وَ قُلْتَ أَیُّکُمْ یُحْیِی اللَّیْلَ فَقَالَ أَنَا وَ هُوَ أَکْثَرَ لَیْلَتِهِ نَائِمٌ وَ قُلْتَ أَیُّکُمْ یَخْتِمُ الْقُرْآنَ فِی کُلِّ یَوْمٍ فَقَالَ أَنَا وَ هُوَ أَکْثَرَ نَهَارِهِ صَامِتٌ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) مَهْ یَا فُلَانُ أَنَّی لَکَ بِمِثْلِ لُقْمَانَ الْحَکِیمِ سَلْهُ فَإِنَّهُ یُنَبِّئُکَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِسَلْمَانَ (رحمة الله علیه) یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَ لَیْسَ زَعَمْتَ أَنَّکَ تَصُومُ الدَّهْرَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَأَیْتُکَ فِی أَکْثَرِ نَهَارِکَ تَأْکُلُ فَقَالَ لَیْسَ حَیْثُ تَذْهَبُ إِنِّی أَصُومُ الثَّلَاثَهًَْ فِی الشَّهْرِ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهًِْ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ أَصِلُ شَعْبَانَ بِشَهْرِ رَمَضَانَ فَذَلِکَ صَوْمُ الدَّهْرِ فَقَالَ أَ لَیْسَ زَعَمْتَ أَنَّکَ تُحْیِی اللَّیْلَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ أَنْتَ أَکْثَرَ لَیْلَتِکَ نَائِمٌ فَقَالَ لَیْسَ حَیْثُ تَذْهَبُ وَ لَکِنِّی سَمِعْتُ حَبِیبِی رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ مَنْ بَاتَ عَلَی طُهْرٍ فَکَأَنَّمَا أَحْیَا اللَّیْلَ کُلَّهُ فَأَنَا أَبِیتُ عَلَی طُهْرٍ فَقَالَ أَ لَیْسَ زَعَمْتَ أَنَّکَ تَخْتِمُ الْقُرْآنَ فِی کُلِّ یَوْمٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَنْتَ أَکْثَرَ أَیَّامِکَ صَامِتٌ فَقَالَ لَیْسَ حَیْثُ تَذْهَبُ وَ لَکِنِّی سَمِعْتُ حَبِیبِی رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ لِعَلِیٍّ یَا أَبَا الْحَسَنِ مَثَلُکَ فِی أُمَّتِی مَثَلُ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فَمَنْ قَرَأَهَا مَرَّهًًْ قَرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ قَرَأَهَا مَرَّتَیْنِ فَقَدْ قَرَأَ ثُلُثَیِ الْقُرْآنِ وَ مَنْ قَرَأَهَا ثَلَاثاً فَقَدْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فَمَنْ أَحَبَّکَ بِلِسَانِهِ فَقَدْ کَمَلَ لَهُ ثُلُثُ الْإِیمَانِ وَ مَنْ أَحَبَّکَ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ فَقَدْ کَمَلَ ثُلُثَا الْإِیمَانِ وَ مَنْ أَحَبَّکَ بِلِسَانِهِ وَ قَلْبِهِ وَ نَصَرَکَ بِیَدِهِ فَقَدِ اسْتَکْمَلَ الْإِیمَانَ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ یَا عَلِیُّ لَوْ أَحَبَّکَ أَهْلُ الْأَرْضِ کَمَحَبَّهًِْ أَهْلِ السَّمَاءِ لَکَ لَمَا عُذِّبَ أَحَدٌ بِالنَّارِ وَ أَنَا أَقْرَأُ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ فِی کُلِّ یَوْمٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَامَ وَ کَأَنَّهُ قَدْ أُلْقِمَ حَجَراً.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام)، از پدران بزرگوارش (علیهم السلام) نقل می‌کند که؛ روزی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به یارانش فرمود: «کدام یک از شما تمام عمر روزه می‌گیرد»؟ سلمان (رحمة الله علیه) عرض کرد: «من ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)»! رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «کدام‌یک از شما تمام شبها بیدار میماند»؟ سلمان (رحمة الله علیه) عرض کرد: «من ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)»! فرمود: «کدام‌یک از شما هر روز قرآن را ختم میکند»؟ سلمان (رحمة الله علیه) عرض کرد: «من ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! در آن دم یکی از یاران حضرت (صلی الله علیه و آله) برآشفت». و عرض کرد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! سلمان (رحمة الله علیه) مردی از پارسیان است و میخواهد بر ما جماعت قریش فخر بفروشد». فرمودی: کدام‌یک از شما تمام عمر روزه میگیرد، گفت: من؛ حال آنکه او بیشتر روزها غذا میخورد. فرمودی: کدام یک از شما تمام شبها را بیدار میماند، گفت: «من؛ حال آنکه او بیشتر شبها میخوابد». فرمودی: «کدام‌یک از شما هر روز قرآن را ختم میکند». گفت: «من؛ حال آنکه او بیشتر روزها ساکت است». پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «بایست ای فلانی! همچون لقمان حکیم از کجا برای تو آمده [برای تو میرسد]»؟! [سلمان (رحمة الله علیه)، لقمانِ حکیم این امّت است] از خودش بپرس تا آگاهت کند. آن مرد به سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «ای اباعبدالله! آیا ادّعا نکردی که تمام عمر روزه میگیری»؟ سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «آری». گفت: «ولی من بیشتر روزها تو را دیدهام که غذا میخوری»! سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «چنین نیست که تو می‌پنداری. من سه روز در ماه را روزه میگیرم و خداوند عزّوجلّ فرموده است هرکس کار نیکی بجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد. (انعام/۱۶۰) خواهد داشت و ماه شعبان را به ماه رمضان میافزایم و این‌گونه تمام عمر روزه میگیرم. آن مرد گفت: «آیا ادّعا نکردی که تمام شبها را بیدار می‌مانی»؟ سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «آری». گفت: «ولی تو بیشتر شبها میخوابی»! سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «چنین نیست که تو میپنداری». من از حبیب خودم، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنیدم که میفرمود: «هرکه شب را با طهارت بگذراند، گویی تمام شب را بیدار بوده است و من شب را با طهارت میگذرانم». آن مرد گفت: «آیا ادّعا نکردی که هر روز قرآن را ختم میکنی»؟ سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «آری». گفت: «ولی تو بیشتر روزها ساکتی»! سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «چنین نیست که تو میپنداری». من از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنیدم که به حضرت علی (علیه السلام) میفرمود: «ای اباالحسن (علیه السلام)! مَثَل تو در امّت من مَثَلِ قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ است که هرکه آن را یک‌مرتبه بخواند، یک‌سوّم قرآن را خوانده و هرکه آن را دو مرتبه بخواند، دو سوّم قرآن را خوانده و هرکه آن را سه مرتبه بخواند، قرآن را ختم کرده است. پس هرکه تو را با زبان دوست بدارد، یک‌سوّم ایمانش کامل شده و هرکه تو را با زبان و دل دوست بدارد، دو سوّم ایمانش کامل شده و هرکه تو را با زبان و دل دوست بدارد و با دست یاری کند، ایمانش کامل شده است. ای علی (علیه السلام)! سوگند به او که مرا بر حق برانگیخت، اگر همچنان که آسمانیان تو را دوست میدارند، زمینیان دوستت بدارند، خداوند هیچ‌کس را با آتش دوزخ عذاب نمیکند. من هر روز قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ را سه مرتبه میخوانم. در آن هنگام سلمان (رحمة الله علیه) برخاست و گویی دهان آن قوم را بسته بود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۶ الأمالی للصدوق، ص۳۳/ البرهان

12 (اخلاص/مقدمه)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) رَجُلًا یَقُولُ عِشَاءً اللَّهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّکَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَقَدْ سَأَلَ اللَّهَ بِاسْمِهِ الْأَعْظَمِ الَّذِی إِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَی وَ إِذَا دُعِیَ بِهِ أَجَابَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- در حدیثی طولانی نقل شده است: پیغمبر (صلی الله علیه و آله) از مردی شنید که این اسماء را بعد از نماز عشا می‌خواند: خداوندا به‌درستی که من گواهی می‌دهم به آنکه تو خدایی نیست خدایی مگر تو یگانه بی‌نیازی که «لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ». حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «قسم به کسی که نفس من به دست قدرت اوست که هرآینه این مرد خدای خود را به اسم اعظم سؤال کرد، آن‌چنان اسمی که هرگاه خدای تعالی به آن سؤال کرده شود، عطا می‌کند و هرگاه او به آن اسم خوانده شود حاجت بنده‌ی خود را بر می‌آورد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۸ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۲۲۴

مجازات ترک آن
1 (اخلاص/مقدمه)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ إِسْحَاقَ‌بْنِ‌عَمَّارٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ مَضَتْ لَهُ جُمْعَهًٌْ وَ لَمْ یَقْرَأْ فِیهَا {بِ} قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ ثُمَّ مَاتَ مَاتَ عَلَی دِینِ أَبِی‌لَهَب.

امام صادق (علیه السلام)- کسی که جمعه‌ای بر او بگذرد [و هفته‌اش به سر آید] ولی در آن با قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ [نمازی] نخواند، بعد بمیرد، بر دین ابولهب مرده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱۸، ص۴۶۸ بحارالأنوار، ج۸۹، ص۳۴۴/ نورالثقلین/ البرهان؛ «بالتفاوت»