الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ وَ إِسْحَاقَ‌بْنِ‌عَمَّارٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ قَالَ یُطِیعُ الشَّیْطَانَ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُ فَیُشْرِکُ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر و اسحاق‌بن‌عمّار از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده‌اند که در توضیح آیه: وَ مَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِالله إِلَّا وَ هُم مُّشْرِکُونَ فرمود: «منظور آن است که به‌گونه‌ای از شیطان اطاعت می‌کنند که خود نیز متوجّه نمی‌شوند و در نتیجه شرک می‌ورزند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۰ الکافی، ج۲، ص۳۹۷/ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۰۳/ مشکاهًْ الأنوار، ص۳۹/ نورالثقلین/ البرهان

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ قَوْلُهُ وَ وَیْلٌ لِلْمُشْرِکِینَ وَ هُمُ الَّذِینَ أَقَرُّوا بِالْإِسْلَامِ وَ أَشْرَکُوا بِالْأَعْمَالِ. وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ مَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ یَعْنِی بِالْأَعْمَالِ إِذَا أُمِرُوا بِأَمْرٍ عَمِلُوا خِلَافَ مَا قَالَ اللَّهُ، فَسَمَّاهُمُ اللَّهُ مُشْرِکِینَ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- منظور از مشرکین در آیه وَ ویْل للمُشْرِکِینَ (فصلت/۶) کسانی هستند که به اسلام اقرار و اعتراف کرده‌اند اما در اعمالشان مرتکب شرک می‌شوند. این همان امری است که خداوند در آیه زیر بیان نموده و فرموده است: ومَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلاَّ وهُم مُّشْرِکُونَ یعنی آنها به وسیله اعمالشان مرتکب شرک می‌شوند. هرگاه به آنها دستور انجام کاری داده شود، بر خلاف فرموده خداوند عمل می‌کنند. به همین دلیل خداوند آنها را مشرک نامیده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۰ القمی، ج۲، ص۲۶۱

الرّضا (علیه السلام)- شِرْکٌ لَا یَبْلُغُ بِهِ الْکُفْر.

امام رضا (علیه السلام)- این یک نوع شرک است که به حد کفر نمی‌رسد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۰ بحارالأنوار، ج۹، ص۱۰۶/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مَالِکِ‌بْنِ‌عَطِیَّهًْ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ قَالَ هُوَ قَوْلُ الرَّجُلِ لَوْ لَا فُلَانٌ لَهَلَکْتُ وَ لَوْ لَا فُلَانٌ لَأَصَبْتُ کَذَا وَ کَذَا وَ لَوْ لَا فُلَانٌ لَضَاعَ عِیَالِی أَ لَا تَرَی أَنَّهُ قَدْ جَعَلَ شَرِیکاً فِی مُلْکِهِ یَرْزُقُهُ وَ یَدْفَعُ عَنْهُ قَالَ قُلْتُ فَیَقُولُ لَوْ لَا أَنَّ اللَّهَ مَنَّ عَلَیَّ بِفُلَانٍ لَهَلَکْتُ قَالَ نَعَمْ لَا بَأْسَ بِهَذَا.

امام صادق (علیه السلام)- مالک‌بن‌عطیّه از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که درباره‌ی آیه‌ی وَ مَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِالله إِلاَّ وَ هُم مُّشْرِکُونَ فرمود: «مقصود آن است که فردی بگوید: اگر فلانی نبود، به چنین‌وچنان دچار می‌شدم و یا اگر فلانی نبود، اهل‌وعیالم از دست من می‌رفتند. مگر نمی‌بینی که وی برای خداوند، شریک و انباز قرار داده که به او روزی می‌دهد و بلا و مصیبت را از او دور می‌کند». به امام عرض کردم: «برخی چنین می‌گویند: اگر لطف و مرحمت الهی بر من نبود و فلانی را به کمکم نمی‌فرستاد، هلاک می‌شدم؛ این چنین تعبیری چه حکمی دارد»؟ امام فرمود: «مشکلی در آن نیست».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۲ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۵۰/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۵، ص۲۱۵/ العیاشی، ج۲، ص۲۰۰/ عدهًْ الداعی، ص۹۹/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ جَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدِ بْنِ‌أَبِی‌فَاطِمَهًَْ قَالَ: قَالَ لِی أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) یَا ابْنَ أَبِی‌فَاطِمَهًَْ ... تَبَارُّوا وَ تَوَاصَلُوا فَیُنْسِئُ اللَّهُ فِی آجَالِکُمْ وَ یَزِیدُ فِی أَمْوَالِکُمْ وَ تُعْطَوْنَ الْعَافِیَهًَْ فِی جَمِیعِ أُمُورِکُمْ وَ إِنَّ صَلَاتَکُمْ وَ صَوْمَکُمْ وَ تَقَرُّبَکُمْ إِلَی اللَّهِ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاهًِْ غَیْرِکُمْ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآیَهًَْ وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ.

امام صادق (علیه السلام)- جعفربن‌محمّدبن‌ابی‌فاطمه گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: «ای پسر ابی‌فاطمه ... با هم نیکی کنید و با هم رفت و آمد کنید تا خدا مرگ شما را به تأخیر اندازد مال شما را بیفزاید و به شما در همه‌ی امورتان عافیت دهد، و راستی‌که نماز و روزه و تقرّب شماها به خدا برتر است از نماز جز شما سپس این آیه را خواند وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِالله إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُون.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۲ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۲۷۷

الصّادق (علیه السلام)- وَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنی الَّتِی لَا یُسَمَّی بِهَا غَیْرُهُ وَ هِیَ الَّتِی وَصَفَهَا فِی الْکِتَابِ فَقَالَ فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِینَ یُلْحِدُونَ فِی أَسْمائِهِ جَهْلًا بِغَیْرِ عِلْم فَالَّذِی یُلْحِدُ فِی أَسْمَائِهِ جَهْلًا بِغَیْرِ عِلْمٍ یُشْرِکُ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ وَ یَکْفُرُ بِهِ وَ هُوَ یَظُنُّ أَنَّهُ یُحْسِنُ فَلِذَلِکَ قَالَ وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ فَهُمُ الَّذِینَ یُلْحِدُونَ فِی أَسْمَائِهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ فَیَضَعُونَهَا غَیْرَ مَوَاضِعِهَا.

امام صادق (علیه السلام)- برای او (خدا) نام‌های نیکی است، دیگران به آن نام‌ها نامگذاری نمی‌شوند و خداوند در قرآن به‌همین موضوع اشاره کرده است: بدان نام‌هایش بخوانید. آن‌ها را که به نام‌های خدا الحاد می‌ورزند واگذارید. (اعراف/۱۸۰). اگر از روی جهالت و نادانی چنین کنند. پس هر آن‌کس که از روی نادانی در باب اسامی پروردگار متعال، دچار الحاد شود، بی‌آنکه بداند، شرک ورزیده است و به خداوند، کافر شده است، درحالی‌که فکر می‌کند، کار خوبی انجام می‌دهد. از همین‌رو است که خداوند فرموده است: وَمَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِالله إِلاَّ وَ هُم مُّشْرِکُونَ پس همین جماعت هستند که از روی جهالت در اسامی خداوند به الحاد دچار می‌شوند و این اسامی را در آنجا که شایسته نیست، می‌نهند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۹۴ بحارالأنوار، ج۵۵، ص۳۰/ التوحید، ص۳۲۱، فیه: «جهلاً» محذوف/ نورالثقلین/ البرهان