سوره یوسف - آیه 45 جزء 12 - صفحه 241

    وَقَالَ ٱلَّذِي نَجَا مِنۡهُمَا وَٱدَّكَرَ بَعۡدَ أُمَّةٍ أَنَا۠ أُنَبِّئُكُم بِتَأۡوِيلِهِۦ فَأَرۡسِلُونِ

    45
تفسیر روایی
از آن دو زندانی آنکه آزاد شده بود و پس از مدتی [یوسف را] به یاد آورد گفت: من یقیناً شما را از تعبیر آن آگاه می کنم، پس [مرا به زندان] بفرستید.
1 (یوسف/45)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ الْأُمَّهًُْ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَلَی وُجُوهٍ کَثِیرَهًٍْ ... فَمِنْهُ الْوَقْتُ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَیْ بَعْدَ وَقْت.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- أُمَّةٍ در قرآن در معانی مختلفی به کار رفته است ... یکی از آن معانی، وقت و زمان است مثل آیه‌ی وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ یعنی بعد از مدّت زمانی [به خاطر آورد].

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۷۶ بحارالأنوار، ج۵۱، ص۴۴/ القمی، ج۱، ص۳۲۳

2 (یوسف/45)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- سَأَلُوهُ (علیه السلام) عَنْ أَقْسَامِ الْأُمَّهًِْ فِی کِتَابِ اللَّهِ تَعَالَی فَقَالَ أمیرالمؤمنین (علیه السلام) و مِنْهَا الْأُمَّهًُْ أَیِ الْوَقْتُ الْمُوَقَّتُ کَقَوْلِهِ سُبْحَانَهُ فِی سُورَهًِْ یُوسُفَ (علیه السلام) وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَیْ بَعْدَ وَقْتٍ.

امام علی (علیه السلام)- از امیرالمؤمنین (علیه السلام) پیرامون انواع [کاربردِ] أُمَّةٍ در قرآن سؤال شد. فرمود: «یکی از آن‌ها به‌معنای وقت معیّن و محدود است، مثل آیه‌ی وَ قالَ الَّذِی نَجا مِنْهُما وَ ادَّکَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ؛ یعنی بعد از مدّت زمانی».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۷۸ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۲۳