علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهازِهِمْ وَ أَعْطَاهُمْ وَ أَحْسَنَ إِلَیْهِمْ قَالَ لِبَعْضِ قُوَّامِهِ اجْعَلُوا هَذَا الصَّاعَ فِی رَحْلِ هَذَا وَ کَانَ الصَّاعُ الَّذِی یَکِیلُونَ بِهِ مِنْ ذَهَبٍ فَجَعَلُوهُ فِی رَحْلِهِ مِنْ حَیْثُ لَمْ یَقِفُوا عَلَیْهِ إِخْوَتُهُ فَلَمَّا ارْتَحَلُوا بَعَثَ إِلَیْهِمْ یُوسُفُ (علیه السلام) وَ حَبَسَهُمْ ثُمَّ أَمَرَ مُنَادِیاً یُنَادِی أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- کاروان فرزندان یعقوب آماده‌ی حرکت بود که یوسف (علیه السلام) به یکی از خواجگان خویش دستور داد تا پیمانه‌ی غلّه‌ی پادشاهی را که از جنس طلا بود پنهانی در میان اثاثیه‌ی بنیامین جا دهد لحظه‌ای که فرزندان یعقوب (علیه السلام) قصد خروج از نزد یوسف (علیه السلام) را داشتند فریاد کسی را شنیدند که می‌گفت: «ای کاروانیان شما متّهم به سرقت هستید، أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُون».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۱۶ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۳۸

الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْحَسَنِ الصَّیْقَلِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّا قَدْ رُوِّینَا عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ یُوسُفَ (علیه السلام) أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا سَرَقُوا وَ مَا کَذَبَ وَ قَالَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ کانُوا یَنْطِقُونَ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا فَعَلُوا وَ مَا کَذَبَ قَالَ فَقَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) مَا عِنْدَکُمْ فِیهَا یَا صَیْقَلُ قَالَ فَقُلْتُ مَا عِنْدَنَا فِیهَا إِلَّا التَّسْلِیمُ قَالَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ أَحَبَّ اثْنَیْنِ وَ أَبْغَضَ اثْنَیْنِ أَحَبَّ الْخَطَرَ فِیمَا بَیْنَ الصَّفَّیْنِ وَ أَحَبَّ الْکَذِبَ فِی الْإِصْلَاحِ وَ أَبْغَضَ الْخَطَرَ فِی الطُّرُقَاتِ وَ أَبْغَضَ الْکَذِبَ فِی غَیْرِ الْإِصْلَاحِ إِنَّ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) إِنَّمَا قَالَ بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا إِرَادَهًْ‌َ الْإِصْلَاحِ وَ دَلَالَهًًْ عَلَی أَنَّهُمْ لَا یَفْعَلُونَ وَ قَالَ یُوسُفُ (علیه السلام) إِرَادَهًَْ الْإِصْلَاحِ.

امام صادق (علیه السلام)- حسن‌بن‌صیقل گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی جمله‌ای که یوسف (علیه السلام) در این آیه که گفته: أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسَارِقُونَ روایت شده است که امام (علیه السلام) فرمود: به خداوند قسم! که آنان دزدی نکرده بودند و یوسف (علیه السلام) هم دروغ نگفت. و ابراهیم (علیه السلام) [هم] گفته است: بلکه بزرگ‌ترینشان چنین کرده است. اگر سخن می‌گویند از آن‌ها بپرسید. (انبیاء/۶۳) که امام باقر (علیه السلام) فرموده است: «به خدا قسم! آن بت‌ها چنان نکرده بودند و ابراهیم (علیه السلام) هم دروغ نگفته بود». امام صادق (علیه السلام) در توضیح آن فرمود: «ای صیقل! نظر شما چیست»؟ عرض کردم: «ما جز تسلیم و پذیرش به رأی شما، در این‌باره هیچ نظر و دیدگاهی نداریم». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند دو چیز را می‌پسندد و از دو چیز، بیزار است: خرامیدن و خودپسندانه راه‌رفتن در میان دو لشکر. دروغ مصلحت‌آمیز را هم دوست دارد؛ امّا خرامیدن در کوچه و بازار و بین مردم را نمی‌پسندد و از دروغی که برای مصلحت نباشد، بیزار است. وقتی حضرت ابراهیم (علیه السلام) این آیه‌ی؛ بلکه این کار را بزرگشان کرده است!. (انبیاء/۶۳) را فرمود، تنها قصد اصلاح داشت، به این دلیل که بت‌ها نمی‌توانستند کاری انجام دهند؛ یوسف (علیه السلام) هم به قصد اصلاح، چنین گفت.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۱۸ الکافی، ج۲، ص۳۴۱/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۵۵، فیه: «یعقلون» بدل «یفعلون» / وسایل الشیعهًْ، ج۱۲، ص۲۵۳/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- الْکَلَامُ ثَلَاثَهًٌْ: صِدْقٌ، وَ کَذِبٌ، وَ إِصْلَاحٌ بَیْنَ النَّاس.

امام صادق (علیه السلام)- سخن بر سه‌گونه است؛ راست، دروغ و یا اصلاح بین مردم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۱۸ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۲۵۱/ نورالثقلین

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) التَّقِیَّهًُْ مِنْ دِینِ اللَّهِ قُلْتُ مِنْ دِینِ اللَّهِ قَالَ إِی وَ اللَّهِ مِنْ دِینِ اللَّهِ وَ لَقَدْ قَالَ یُوسُفُ (علیه السلام) أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ وَ اللَّهِ مَا کَانُوا سَرَقُوا شَیْئاً.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «تقیّه، جزئی از دین خداست». عرض کردم: «جزئی از دین خداست»؟ امام فرمود: «آری، به خدا قسم! جزئی از دین خداست؛ یوسف (علیه السلام) گفته است: أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسَارِقُونَ سپس فرمود: به خدا قسم، چیزی را ندزدیده بودند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۲۰ الکافی، ج۲، ص۲۱۷/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۶، ص۲۰۹/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۶، ص۲۱۵/ العیاشی، ج۲، ص۱۸۴/ علل الشرایع، ج۱، ص۵۱/ المحاسن، ج۱، ص۲۵۸/ مشکاهًْ الأنوار، ص۴۳/ نورالثقلین/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ: قِیلَ لِأَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) وَ أَنَا عِنْدَهُ إِنَّ سَالِمَ بْنَ‌أَبِی‌حَفْصَهًَْ وَ أَصْحَابَهُ یَرْوُونَ عَنْکَ أَنَّکَ تَکَلَّمُ عَلَی سَبْعِینَ وَجْهاً لَکَ مِنْهَا الْمَخْرَجُ فَقَالَ مَا یُرِیدُ سَالِمٌ مِنِّی أَ‌یُرِیدُ أَنْ أَجِیءَ بِالْمَلَائِکَهًِْ وَ اللَّهِ مَا جَاءَتْ بِهَذَا النَّبِیُّونَ وَ لَقَدْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) إِنِّی سَقِیمٌ وَ مَا کَانَ سَقِیماً وَ مَا کَذَبَ وَ لَقَدْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا وَ مَا فَعَلَهُ وَ مَا کَذَبَ وَ لَقَدْ قَالَ یُوسُفُ (علیه السلام) أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ وَ اللَّهِ مَا کَانُوا سَارِقِینَ وَ مَا کَذَبَ.

امام باقر (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «سالم‌بن‌حفصه از شما روایت می‌کند که شما به هفتادگونه سخن می‌گویید و می‌توانید از همه‌ی آن‌ها روزنه‌ای پیدا کنید و بیرون آیید». امام (علیه السلام) فرمود: «سالم چه توقعی از من دارد؟ مثل اینکه می‌خواهد برای صدق ادّعایم فرشته‌ها را به زمین بیاورم؛ به خدا قسم! پیامبران نیز در اثبات خود فرشتگان را به گواهی نیاورده‌اند». حضرت ابراهیم (علیه السلام) فرمود: من بیمارم [و با شما به مراسم جشن نمی‌آیم]. (صافات/۸۹). و به خدا قسم مریض نبود، امّا دروغ هم نگفت؛ همو فرمود: بلکه بزرگ‌ترینشان چنین کرده است. (انبیاء/۶۳). و این بت بزرگ نبود که آن بلا را بر سر بت‌ها درآورد، با این وصف ابراهیم (علیه السلام) دروغ نگفت. یوسف (علیه السلام) گفت: أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسَارِقُونَ به خدا سوگند که آن‌ها چیزی ندزدیده بودند و یوسف (علیه السلام) هم دروغ نگفت.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۲۰ الکافی، ج۸، ص۱۰۰/ بحارالأنوار، ج۲، ص۲۰۶/ بحارالأنوار، ج۲، ص۲۰۹/ العیاشی، ج۲، ص۱۸۴/ رجال الکشی، ص۲۳۴/ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۲۵۵/ نورالثقلین/ البرهان