الرّضا (علیه السلام)- عَنْ أَحْمَدَ‌بْنِ‌عُمَرَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی‌الْحَسَنِ الرِّضَا (علیه السلام) أَنَا وَ حُسَیْنُ‌بْنُ‌ثُوَیْرِ بْنِ‌أَبِی‌فَاخِتَهًَْ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّا کُنَّا فِی سَعَهًٍْ مِنَ الرِّزْقِ وَ غَضَارَهًٍْ مِنَ الْعَیْشِ فَتَغَیَّرَتِ الْحَالُ بَعْضَ التَّغْیِیرِ‌فَادْعُ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَنْ یَرُدَّ ذَلِکَ إِلَیْنَا فَقَالَ أَیَّ شَیْءٍ تُرِیدُونَ تَکُونُونَ مُلُوکاً أَیَسُرُّکَ أَنْ تَکُونَ مِثْلَ طَاهِرٍ وَ هَرْثَمَهًَْ وَ إِنَّکَ عَلَی خِلَافِ مَا أَنْتَ عَلَیْهِ قُلْتُ لَا وَ اللَّهِ مَا یَسُرُّنِی أَنَّ لِیَ الدُّنْیَا بِمَا فِیهَا ذَهَباً وَ فِضَّهًًْ وَ إِنِّی عَلَی خِلَافِ مَا أَنَا عَلَیْهِ قَالَ فَقَالَ فَمَنْ أَیْسَرَ مِنْکُمْ فَلْیَشْکُرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ قَالَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَی اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُکْراً وَ قَلِیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ.

امام رضا (علیه السلام)- احمدبن‌عمر گوید: من و حسین‎بن‎ثویر‎بن‎ابی‎فاخته خدمت امام رضا (علیه السلام) شرفیاب شدیم. من به آن حضرت (علیه السلام) عرض کردم: «فدایت شوم! ما در وسعت رزق و خوشی و خرّمی بودیم و اینک وضع دگرگون شده است، تو از خداوند عزّوجلّ بخواه که آن اوضاع را به ما بازگرداند». امام (علیه السلام) فرمود: «چه می‌خواهید، می‌خواهید سلطان باشید؟! آیا خوش داری که همچون طاهر و هرثمه باشی ولی دین و اعتقادات تو برخلاف آنچه که اکنون است باشد»؟! عرض کردم: «به خدا نه! من دوست ندارم دنیایی آکنده از سیم و زر داشته باشم، امّا اعتقادم بر خلاف آنچه اکنون است باشد». فرمود: «پس هرکس از شما توانگر است باید سپاسگزار باشد. زیرا خدای عزّوجلّ می‌فرماید: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ و نیز می‌فرماید: ای آل داوود! شکر [این همه نعمت را] بجا آورید ولی عدّه‌ی کمی از بندگان من شکرگزارند!. (سبأ/۱۳)

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۲ الکافی، ج۸، ص۳۴۶/ نورالثقلین؛ «فلنشکر» بدل «فلیشکر»، «و قال سبحانه و تعالی ... الی آخر» محذوف

السّجّاد (علیه السلام)- عَنْ مَالِکِ‌بْنِِ‌أَعْیَنَ الْجُهَنِیِّ قَالَ: أَوْصَی عَلِیُّ‌بْنُ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) ابْنَهُ مُحَمَّد َ‌بْنَ‌عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ بُنَیَّ إِنِّی جَعَلْتُکَ خَلِیفَتِی مِنْ بَعْدِی لَا یَدَّعِی فِیمَا بَیْنِی وَ بَیْنَکَ أَحَدٌ إِلَّا قَلَّدَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ طَوْقاً مِنْ نَارٍ فَاحْمَدِ اللَّهَ عَلَی ذَلِکَ وَ اشْکُرْهُ یَا بُنَیَّ اشْکُرْ لِمَنْ أَنْعَمَ عَلَیْکَ وَ أَنْعِمْ عَلَی مَنْ شَکَرَکَ فَإِنَّهُ لَا تَزُولُ نِعْمَهًٌْ إِذَا شُکِرَتْ وَ لَا بَقَاءَ لَهَا إِذَا کُفِرَتْ وَ الشَّاکِرُ بِشُکْرِهِ أَسْعَدُ مِنْهُ بِالنِّعْمَهًِْ الَّتِی وَجَبَ عَلَیْهِ بِهَا الشُّکْرُ وَ تَلَا عَلِیُّ‌بْنُ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

امام سجّاد (علیه السلام)- مالک جُهنی گوید: امام زین العابدین (علیه السلام) به فرزندش امام باقر (علیه السلام) وصیّت کرد و فرمود: «فرزندم! من تو را جانشین بعد خودم قرار دادم. هیچ‎کس میان من و تو ادّعای امامت نمی‎کند مگر اینکه روز قیامت خدای متعال حلقه‎ای از آتش به گردنش می‎افکند. پس خدا را ستایش کن و او را به‌خاطر این نعمت شکر کن. فرزندم از کسی که نعمتی به تو داد تشکّر کن و به کسی که از تو تشکّر کرد نیکی کن و انعام بده، زیرا هر نعمتی که شکر آن به‌جای آورده شود زائل نگردد و هر نعمتی که کفران شود باقی نماند و سعادت انسان شاکر به خاطر شکرش خیلی بیشتر از سعادت نعمتی است که شکر آن بر او واجب شده است». سپس امام زین العابدین (علیه السلام) این آیه را تلاوت فرمود: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۲ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۲۳۱/ کفایهًْ الأثر، ص۲۴۰/ نورالثقلین؛ «فقال بنیّ إنّی ... علی ذلک و أشکره» محذوف/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عن أبی‌ولاد قال قلت لأبی‌عبدالله (علیه السلام): أَرَأَیْتَ هَذِهِ النِّعْمَهًَْ الظَّاهِرَهًَْ عَلَیْنَا مِنَ اللَّهِ أَلَیْسَ إِنْ شَکَرْنَاهُ عَلَیْهَا وَ حَمِدْنَاهُ زَادَنَا کَمَا قَالَ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ فَقَالَ نَعَمْ مَنْ حَمِدَ اللَّهَ عَلَی نِعَمِهِ وَ شَکَرَهُ وَ عَلِمَ أَنَّ ذَلِکَ مِنْهُ لَا مِنْ غَیْرِهِ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوولّاد گوید: خدمت امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «مگر نه این است که اگر ما خدا را بر این نعمت‌های ظاهری شکر کنیم، او هم طبق آنچه که در قرآن فرموده است: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ، نعمت‎هایش را افزایش می‎دهد»؟ حضرت (علیه السلام) فرمود: «بله! همین‎طور است، هرکس خدا را به خاطر نعمت‎هایش شکر و او را ستایش کند و بداند که این نعمت از اوست نه غیر او، خدا نعمتش را افزایش می‎دهد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۴ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۵۳/ العیاشی، ج۲، ص۲۲۲/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مُعَاوِیَهًَْ‌بْنِ‌وَهْبٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: مَنْ أُعْطِیَ ثَلَاثاً لَمْ یُمْنَعْ ثَلَاثاً مَنْ أُعْطِیَ الدُّعَاءَ أُعْطِیَ الْإِجَابَهًَْ وَ مَنْ أُعْطِیَ الشُّکْرَ أُعْطِیَ الزِّیَادَهًَْ وَ مَنْ أُعْطِیَ التَّوَکُّلَ أُعْطِیَ الْکِفَایَهًَْ ثُمَّ قَالَ أَ‌تَلَوْتَ کِتَابَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللهِ فَهُوَ حَسْبُهُ وَ قَالَ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- معاویهًْ‌بن‌وهب گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: هرکس به سه چیز برسد از سه چیز محروم نمی‌گردد: هرکس موفّق به دعا شد به اجابت هم خواهد رسید و هرکس شکر نعمت کرد به فزونی نعمت خواهد رسید و هرکس توکّل پیدا کرد، زندگی او تأمین خواهد شد. خدای متعال در قرآن می‎فرماید: هر کس بر خدا توکّل کند، کفایت امرش را می‌کند. (طلاق/۳) و در جای دیگر فرمود: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ. و در آیه‌ای دیگر فرمود: مرا بخوانید تا [دعای] شما را بپذیرم. (غافر/۶۰).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۴ الکافی، ج۲، ص۶۵/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۲۹/ الخصال، ج۱، ص۱۰۱/ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۳۲۵/ المحاسن، ج۱، ص۳/ البرهان

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- مَنْ أُعْطِیَ أَرْبَعاً لَمْ یُحْرَمْ أَرْبَعاً مَنْ أُعْطِیَ الدُّعَاءَ لَمْ یُحْرَمِ الْإِجَابَهًَْ وَ مَنْ أُعْطِیَ التَّوْبَهًَْ لَمْ یُحْرَمِ الْقَبُولَ وَ مَنْ أُعْطِیَ الِاسْتِغْفَارَ لَمْ یُحْرَمِ الْمَغْفِرَهًَْ وَ مَنْ أُعْطِیَ الشُّکْرَ لَمْ یُحْرَمِ الزِّیَادَهًَْ وَ تَصْدِیقُ ذَلِکَ فِی کِتَابِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فِی الدُّعَاءِ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ وَ قَالَ فِی الِاسْتِغْفَارِ وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوءاً أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللهَ یَجِدِ اللهَ غَفُوراً رَحِیماً وَ قَالَ فِی الشُّکْرِ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ قَالَ فِی التَّوْبَهًِْ إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَی اللهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِنْ قَرِیبٍ فَأُولئِکَ یَتُوبُ اللهُ عَلَیْهِمْ وَ کانَ اللهُ عَلِیماً حَکِیماً.

امام علی (علیه السلام)- کسی که به چهار چیز برسد، از چهار چیز محروم نمی‎شود؛ کسی که موفّق به دعا شد از اجابت محروم نمی‎شود و کسی که به توبه رسید از پذیرفته‌شدن آن محروم نمی‎شود و کسی که توفیق استغفار پیدا کرد از بخشش محروم نمی‎شود و کسی که به مقام شکر رسید از فزونی نعمت محروم نخواهد شد و همه‌ی این موارد را قرآن تصدیق کرده است. در مورد دعا، قرآن می‎فرماید: مرا بخوانید تا [دعای] شما را بپذیرم!. (غافر/۶۰) در مورد استغفارمی‎فرماید: کسی که کار بدی انجام دهد یا به خود ستم کند، سپس از خداوند طلب آمرزش نماید، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت. (نساء/۱۱۰) و در مورد شکر فرمود: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ و درخصوص توبه فرمود: پذیرش توبه از سوی خدا، تنها برای کسانی است که کار بدی را از روی جهالت انجام می‌دهند، سپس زود توبه می‌کنند. خداوند، توبه چنین اشخاصی را می‌پذیرد و خدا دانا و حکیم است. (نساء/۱۷).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۶ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۴۰۹/ نهج البلاغهًْ، ص۴۹۴؛ «و تثدیق ذلک فی کتاب الله ... إلی آخر» محذوف/ خصایص الأیمهًْ (ص۱۰۳؛ «و کان الله علیما حکیما» محذوف/ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۱۲۱

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- وَ مَا کَانَ اللَّهُ لِیَفْتَحَ بَابَ الشُّکْرِ وَ یُغْلِقَ بَابَ الزِّیَادَهًِْ لِأَنَّهُ یَقُول لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ.

امام علی (علیه السلام)- این‎طور نیست که خدای متعال درِ شکر را بگشاید و در فزونی و زیادی نعمت را ببندد، چون در قرآن می‎فرماید: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۶ إرشادالقلوب، ج۱، ص۱۴۹

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- حُفِظَ مِنْ وَصِیَّهًِْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لِرَجُلٍ مِنَ الْأَنْصَارِ أَنَّهُ قَال: احْفَظْ عَنِّی ثَلَاثا ... وَ عَلَیْکَ بِالشُّکْرِ فَإِنَّ مَعَهُ الزِّیَادَهًَْ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی قَالَ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- آنچه از سفارشات پیامبر (صلی الله علیه و آله) به مرد انصاری حفظ شده این است که فرمود: «سه چیز را از من به خاطر بسپار؛ و بر تو باد به سپاس‌گزاری! که زیادی [نعمت] با آن است؛ چون خدای تعالی فرمود: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِیدٌ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۶ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۳۵۸

الصّادق (علیه السلام)- شُکْرُ النِّعْمَهًِْ اجْتِنَابُ الْمَحَارِمِ وَ تَمَامُ الشُّکْرِ قَوْلُ الرَّجُلِ الْحَمْدُ لِله‌ِ رَبِّ الْعالَمِین.

امام صادق (علیه السلام)- شکر نعمت به اجتناب از گناهان است و کمال شکر آن است که شخص بگوید: ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است. (فاتحه/۲).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۸ الکافی، ج۲، ص۹۵/ نورالثقلین/ البرهان

الکاظم (علیه السلام)- مَنْ حَمِدَ اللَّهَ عَلَی النِّعْمَهًِْ فَقَدْ شَکَرَهُ وَ کَانَ الْحَمْدُ أَفْضَلَ مِنْ تِلْکَ النِّعْمَهًْ.

امام کاظم (علیه السلام)- هرکس خدا را به خاطر نعمت سپاس گوید، شکر نعمت را به‌جای آورده است و ستایش خدا به خاطر نعمت از خود نعمت، برتر و بالاتر است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۸ الکافی، ج۲، ص۹۶/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: خَرَجَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) مِنَ الْمَسْجِدِ وَ قَدْ ضَاعَتْ دَابَّتُهُ فَقَالَ لَئِنْ رَدَّهَا اللَّهُ عَلَیَّ لَأَشْکُرَنَّ اللَّهَ حَقَّ شُکْرِهِ قَالَ فَمَا لَبِثَ أَنْ أُتِیَ بِهَا فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَ لَیْسَ قُلْتَ لَأَشْکُرَنَّ اللَّهَ حَقَّ شُکْرِهِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَ لَمْ تَسْمَعْنِی قُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ.

امام صادق (علیه السلام)- حمّادبن‌عثمان گوید: امام صادق (علیه السلام) از مسجد بیرون آمد درحالی‎که مرکبش را گم کرده بود، فرمود: «اگر خداوند آن را به من بازگرداند، بی‌گمان خداوند را آن‎گونه که شایسته‎ی اوست سپاس خواهم گفت». مدّت زیادی نگذشت که مرکبش را آوردند امام (علیه السلام) فرمود: «الحَمْدُ لِلهِ». شخصی به امام (علیه السلام) گفت: «فدایت شوم! مگر نفرمودید اگر مرکبم بازگردد، خدا را آن‎طور که شایسته‎ی اوست، سپاس خواهم گفت»؟! امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مگر نشنیدی که گفتم: الحَمْدُ لِلهِ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۸ الکافی، ج۲، ص۹۷/ البرهان

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یُؤْتَی بِعَبْدٍ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَیُوقَفُ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَیَأْمُرُ بِهِ إِلَی النَّارِ فَیَقُولُ أَیْ رَبِّ أَمَرْتَ بِی إِلَی النَّارِ وَ قَدْ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ فَیَقُولُ اللَّهُ أَیْ عَبْدِی إِنِّی أَنْعَمْتُ عَلَیْکَ فَلَمْ تَشْکُرْ نِعْمَتِی فَیَقُولُ أَیْ رَبِّ أَنْعَمْتَ عَلَیَّ بِکَذَا فَشَکَرْتُکَ بِکَذَا وَ أَنْعَمْتَ عَلَیَّ بِکَذَا وَ شَکَرْتُکَ بِکَذَا فَلَا یَزَالُ یُحْصِی النِّعَمَ وَ یُعَدِّدُ الشُّکْرَ فَیَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی صَدَقْتَ عَبْدِی إِلَّا أَنَّکَ لَمْ تَشْکُرْ مَنْ أَجْرَیْتُ لَکَ نِعْمَتِی عَلَی یَدَیْهِ وَ إِنِّی قَدْ آلَیْتُ عَلَی نَفْسِی أَنْ لَا أَقْبَلَ شُکْرَ عَبْدٍ لِنِعْمَهًٍْ أَنْعَمْتُهَا عَلَیْهِ حَتَّی یَشْکُرَ سَائِقَهَا مِنْ خَلْقِی إِلَیْهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- روز قیامت بنده‌ای را می‌آورند و در پیشگاه عدل پروردگار قرار می‌دهند، خداوند امر می‌کند او را به طرف دوزخ ببرند. آن مرد می‌گوید: «بار خدایا! امر می‎کنی مرا به دوزخ ببرند درحالی‎که من قرآن تلاوت می‌کردم». خداوند می‌فرماید: «من به تو نعمت دادم ولی تو شکر آن را به‌جای نیاوردی». او می‌گوید: «بار خدایا! تو فلان نعمت را به من دادی و من آنگونه تشکّر کردم». و همین‎طور نعمت‌ها و شکر آن‌ها را می‌شمارد. خدای متعال به او می‎فرماید: «بنده‌ی من راست گفتی ولی تو شکر کسی که نعمتم را به‌واسطه‌ی او به تو رساندم به‌جای نیاوردی و من به خودم سوگند یاد کردم که شکر نعمت هیچ بنده‌ای را نپذیرم مگر اینکه شکر کسی که نعمت را به او رسانده به‌جای آورد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۴۸ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۲۴

الصّادق (علیه السلام)- یَا مُفَضَّلُ إِنَّ الشُّکَّاکَ جَهِلُوا الْأَسْبَابَ وَ الْمَعَانِیَ فِی الْخِلْقَهًِْ وَ قَصُرَتْ أَفْهَامُهُمْ عَنْ تَأَمُّلِ الصَّوَابِ وَ الْحِکْمَهًِْ فِیمَا ذَرَأَ الْبَارِئُ جَلَّ قُدْسُهُ وَ بَرَأَ مِنْ صُنُوفِ خَلْقِهِ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ السَّهْلِ وَ الْوَعْرِ فَخَرَجُوا بِقِصَرِ عُلُومِهِمْ إِلَی الْجُحُودِ وَ بِضَعْفِ بَصَائِرِهِمْ إِلَی التَّکْذِیبِ وَ الْعُنُودِ حَتَّی أَنْکَرُوا خَلْقَ الْأَشْیَاءِ وَ ادَّعَوْا أَنَّ کَوْنَهَا بِالْإِهْمَالِ لَا صَنْعَهًَْ فِیهَا وَ لَا تَقْدِیرَ وَ لَا حِکْمَهًَْ مِنْ مُدَبِّرٍ وَ لَا صَانِعٍ تَعَالَی اللَّهُ عَمَّا یَصِفُونَ وَ قاتَلَهُمُ اللهُ أَنَّی یُؤْفَکُونَ فَهُمْ فِی ضَلَالِهِمْ وَ عَمَاهُمْ وَ تَحَیُّرِهِمْ بِمَنْزِلَهًِْ عُمْیَانٍ دَخَلُوا دَاراً قَدْ بُنِیَتْ أَتْقَنَ بِنَاءٍ وَ أَحْسَنَهُ وَ فُرِشَتْ بِأَحْسَنِ الْفُرُشِ وَ أَفْخَرِهِ وَ أُعِدَّ فِیهَا ضُرُوبُ الْأَطْعِمَهًِْ وَ الْأَشْرِبَهًِْ وَ الْمَلَابِسِ وَ الْمَآرِبِ الَّتِی یُحْتَاجُ إِلَیْهَا لَا یُسْتَغْنَی عَنْهَا وَ وُضِعَ کُلُّ شَیْءٍ مِنْ ذَلِکَ مَوْضِعَهُ عَلَی صَوَابٍ مِنَ التَّقْدِیرِ وَ حِکْمَهًٍْ مِنَ التَّدْبِیرِ فَجَعَلُوا یَتَرَدَّدُونَ فِیهَا یَمِیناً وَ شِمَالًا وَ یَطُوفُونَ بُیُوتَهَا إِدْبَاراً وَ إِقْبَالًا مَحْجُوبَهًًْ أَبْصَارُهُمْ عَنْهَا لَا یُبْصِرُونَ بُنْیَهًَْ الدَّارِ وَ مَا أُعِدَّ فِیهَا وَ رُبَّمَا عَثَرَ بَعْضُهُمْ بِالشَّیْءِ الَّذِی قَدْ وُضِعَ مَوْضِعَهُ وَ أُعِدَّ لِلْحَاجَهًِْ إِلَیْهِ وَ هُوَ جَاهِلٌ بِالْمَعْنَی فِیهِ وَ لِمَا أُعِدَّ وَ لِمَا ذَا جُعِلَ کَذَلِکَ فَتَذَمَّرَ وَ تَسَخَّطَ وَ ذَمَّ الدَّارَ وَ بَانِیَهَا فَهَذِهِ حَالُ هَذَا الصِّنْفِ فِی إِنْکَارِهِمْ مَا أَنْکَرُوا مِنْ أَمْرِ الْخِلْقَهًِْ وَ ثَبَاتِ الصَّنْعَهًِْ فَإِنَّهُمْ لَمَّا غَرَبَتْ أَذْهَانُهُمْ عَنْ مَعْرِفَهًِْ الْأَسْبَابِ وَ الْعِلَلِ فِی الْأَشْیَاءِ صَارُوا یَجُولُونَ فِی هَذَا الْعَالَمِ حَیَارَی وَ لَا یَفْهَمُونَ مَا هُوَ عَلَیْهِ مِنْ إِتْقَانِ خِلْقَتِهِ وَ حُسْنِ صَنْعَتِهِ وَ صَوَابِ تَهْیِئَتِهِ وَ رُبَّمَا وَقَفَ بَعْضُهُمْ عَلَی الشَّیْءِ لِجَهْلِ سَبَبِهِ وَ الْإِرْبِ فِیهِ فَیُسْرِعُ إِلَی ذَمِّهِ وَ وَصْفِهِ بِالْإِحَالَهًِْ وَ الْخَطَإِ کَالَّذِی أَقْدَمَتْ عَلَیْهِ الْمَانَوِیَّهًُْ الْکَفَرَهًُْ وَ جَاهَرَتْ بِهِ الْمُلْحِدَهًُْ الْمَارِقَهًُْ الْفَجَرَهًُْ وَ أَشْبَاهُهُمْ مِنْ أَهْلِ الضَّلَالِ الْمُعَلِّلِینَ أَنْفُسَهُمْ بِالْمُحَالِ فَیَحِقُّ عَلَی مَنْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ بِمَعْرِفَتِهِ وَ هَدَاهُ لِدِینِهِ وَ وَفَّقَهُ لِتَأَمُّلِ التَّدْبِیرِ فِی صَنْعَهًِْ الْخَلَائِقِ وَ الْوُقُوفِ عَلَی مَا خُلِقُوا لَهُ مِنْ لَطِیفِ التَّدْبِیرِ وَ صَوَابِ التَّعْبِیرِ بِالدَّلَالَهًِْ الْقَائِمَهًِْ الدَّالَّهًِْ عَلَی صَانِعِهَا أَنْ یُکْثِرَ حَمْدَ اللَّهِ مَوْلَاهُ عَلَی ذَلِکَ وَ یَرْغَبَ إِلَیْهِ فِی الثَّبَاتِ عَلَیْهِ وَ الزِّیَادَهًِْ مِنْهُ فَإِنَّهُ جَلَّ اسْمُهُ یَقُولُ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

امام صادق (علیه السلام)- ای مفضّل! شکّاکان از علل و مقاصد خلقت چیزی ندانستند و از تأمّل در نظم حکیمانه‌ی آفرینش و استواری کار آفریدگار پاک ناتوان ماندند و در آفریده‌های گوناگون که در خشکی و دریا و کوه و دشت پراکنده است به ژرفی ننگریستند و به‌سبب نارسایی اطّلاعات خود به انکار پرداختند و ضعف بصیرت، آن‌ها را به تکذیب و لجبازی واداشت، تا جایی که خلقت پدیده‌ها را انکار کردند و ادّعا کردند که پیدایش آن‌ها بدون سبب است و آفرینش و تقدیری در آن دیده نمی‌شود و حکمت مدبّر و آفریننده‌ای به آن راه ندارد. خداوند آن‌ها را بکشد، چگونه از حق منحرف می‌شوند؟!. (منافقون/۴). آنان در گمراهی و کوری و سرگردانی خود همچون کورانی هستند که به خانه‌ای وارد شده‌اند که هرچه نیکوتر و استوارتر ساخته و با بهترین و گرانبهاترین فرش و اثاث آراسته شده است و در آن خانه انواع خوردنی و نوشیدنی و پوشیدنی و چیزهای مورد نیاز دیگر فراهم آمده و هریک از آن‌ها با اندازه‌گیری درست و حکمت و تدبیر در جاهای خود نهاده شده است، پس این کوران در آن خانه به چپ و راست حرکت می‌کنند و اطاق‌های آن داخل و خارج می‌شوند، درحالی‌که چشمانشان از همه‌ی آنچه در آن خانه آماده شده است هیچ‎چیز نمی‌بیند. و چه بسا اتّفاق می‌افتد که یکی از ایشان به چیزی برمی‌خورد که در جای خود برای رفع نیازی قرار دارد، ولی او خبر ندارد که آن چیز برای چه ساخته شده و چرا در آن جای ویژه قرار گرفته است؟ به‌همین‌جهت ناراحت و خشمگین می‌شود و خانه و سازنده‌ی آن را نکوهش می‌کند. حال کسانی که خلقت را انکار می‌کنند نیز چنین است، آن‌ها چون نتوانستند از سبب و علّت پدیده‎ها مطّلع شوند، سرگردان در این جهان گردش می‌کنند و نمی‌توانند از اتّقان خلقت و زیبایی صنعت و حکمت فراهم‌آمدن آن چیزی بفهمند و گاه یکی از آنان با چیزی برخورد می‌کند، لیکن از آنجا که نسبت به سبب و علّت آن ناآگاه است و نمی‌داند خلقت آن برای چیست، خیلی زود به نکوهش آن می‌پردازد و مانند گروه مانویّه وکفّار و ملحدین و دیگر گمراهان، آن را نادرست و خطا می‌شمارد. پس سزاوار است کسی که از نعمت معرفتِ خدای متعال بهره‌مند شده و خدا او را به دین خودش هدایت کرده و توفیق تأمّل در امر خلقت و آگاهی از تدبیر لطیف آن یافته و از این راه به خالق یکتا پی برده است، بسیار خدای متعال را که مولای اوست ستایش کند. و از خدای متعال بخواهد که او را ثابت قدم بدارد و نعمتش را بر او افزایش دهد. چراکه خدای متعال در قرآن می‎فرماید: لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۵۰ بحارالأنوار، ج۳، ص۵۹/ توحیدالمفضل، ص۴۴؛ «و تجبرهم» بدل «و تحیّرهم»

الصّادق (علیه السلام)- عَن مُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) یَقُول دَخَلَ عَمْرُوبْنُ‌عُبَیْدٍ عَلَی الصَّادِقِ (علیه السلام) وَ قَرَأَ إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ وَ قَالَ أُحِبُّ أَنْ أَعْرِفَ الْکَبَائِرَ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ فَقَالَ نَعَمْ یَا عَمْرُو ثُمَّ فَصَّلَهُ بِأَنَّ الْکَبَائِر الشِّرْکُ بِاللَّهِ إِنَّ اللهَ لا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ ... وَ کُفْرَانُ النِّعْمَهًِْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ.

امام صادق (علیه السلام)- امام موسی‌کاظم (علیه السلام) می‌فرماید: عمرو‎بن‎عبید خدمت حضرت صادق (علیه السلام) رسید و این آیه را خواند؛ اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی می‌شوید پرهیز کنید. (نساء/۳۱) گفت: «آقا! مایلم گناهان کبیره را از روی قرآن بشناسم». امام (علیه السلام) شروع به تفصیل نموده فرمود: «شرک به خدا؛ به دلیل این آیه: خداوند [هرگز] شرک را نمی‌بخشد!. (نساء/۴۸) کفران نعمت است؛ به دلیل این آیه وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۳۵۲ بحارالأنوار، ج۴۷، ص۲۱۶/ المناقب، ج۴، ص۲۵۱