الباقر (علیه السلام)- عَن یُوسُفَ عَن أبِیهِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام)عَنْ قَوْلِ اللَّهِ وَ أَوْحی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ قَالَ إِلْهَامٌ.

امام باقر (علیه السلام)- یوسف از پدرش نقل کرده است: از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَأَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ پرسیدم. ایشان فرمود: «منظور از وحی [در اینجا] الهام است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۰ بحارالأنوار، ج۶۱، ص۲۵۹/ العیاشی، ج۲، ص۲۶۳/ نورالثقلین/ البرهان

علی‌ّبن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ قَوْلُهُ وَ أَوْحی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ قَالَ: وَحْیُ إِلْهَامٍ تَأْخُذُ النَّحْلُ مِنْ جَمِیعِ النَّوْرِ ثُمَّ تَتَّخِذُهُ عَسَلًا.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- در این آیه: وَأَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ، منظور از وحی، الهام است. زنبور عسل از تمام گیاهان شهد جمع می‌کند و سپس عسل می‌سازد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۲ القمی، ج۱، ص۳۸۵

الصّادق (علیه السلام)- وَ أَوْحی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ قَالَ نَحْنُ النَّحْلُ الَّذِی أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبالِ بُیُوتاً أَمَرَنَا أَنْ نَتَّخِذَ مِنَ الْعَرَبِ شِیعَهًًْ وَ مِنَ الشَّجَرِ یَقُولُ مِنَ الْعَجَمِ وَ مِمَّا یَعْرِشُونَ مِنَ الْمَوَالِی وَ الشَّرَابُ الْمُخْتَلِفُ أَلْوَانُهُ الْعِلْمُ الَّذِی یَخْرُجُ مِنَّا إِلَیْکُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- وَأَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ؛ منظور از زنبور عسل، ما هستیم که [خداوند] به آن وحی کرد: أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا به ما امر کرده که میان عرب‌ها وَ مِنَ الشَّجَرِ و از میان غیرعرب‌ها. وَمِمَّا یَعْرِشُونَ و از میان بندگان و غلامان، برای خود شیعیانی انتخاب کنیم. و منظور از نوشیدنی‌ای با رنگ‌های مختلف علم ماست که شما از آن استفاده می‌کنید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۲ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۱۰/ القمی، ج۱، ص۳۸۷/ نورالثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- فَالنَّحْلُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) وَ الْجِبَالُ الْعَرَبُ وَ الشَّجَرُ الْمَوَالِی عَتَاقَهًًْ وَ مِمَّا یَعْرِشُونَ یَعْنِی الْأَوْلَادَ وَ الْعَبِیدَ مِمَّنْ لَمْ یُعْتَقْ وَ هُوَ یَتَوَلَّی اللَّهَ وَ رَسُولَهُ (صلی الله علیه و آله) وَ الْأَئِمَّهًَْ (علیهم السلام) وَ الشَّرَابُ الْمُخْتَلِفُ أَلْوَانُهُ فُنُونُ الْعِلْمِ قَدْ یُعَلِّمُهَا الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) شِیعَتَهُمْ فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ یَقُولُ فِی الْعِلْمِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ وَ الشِّیعَهًُْ هُمُ النَّاسُ وَ غَیْرُهُمْ اللَّهُ أَعْلَمُ بِهِمْ مَا هُمْ قَالَ وَ لَوْ کَانَ کَمَا یَزْعُمُ أَنَّهُ الْعَسَلُ الَّذِی یَأْکُلُهُ النَّاسُ إِذَا مَا أُکِلَ مِنْهُ فَلَا یَشْرَبُ ذُو عَاهَهًٍْ إِلَّا بَرَأَ لِقَوْلِ اللَّهِ فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ وَ لَا خُلْفَ لِقَوْلِ اللَّهِ وَإِنَّمَا الشِّفَاءُ فِی عِلْمِ الْقُرْآنِ لِقَوْلِهِ وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَ فَهُوَ شِفَاءٌ وَ رَحْمَهًٌْ لِأَهْلِهِ لَا شَکَّ فِیهِ وَ لَا مِرْیَهًَْ وَ أَهْلُهُ الْأَئِمَّهًُْ الْهُدَی الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا.

امام صادق (علیه السلام)- نَحل، ائمّه‌ی معصومین (علیهم السلام)، جِبال یعنی عرب، شَجَر یعنی بردگان آزاد شده و مِمّا یَعرِشُونَ یعنی فرزندان و بندگانی که آزاد نیستند و همین گروه از خدا، پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ائمّه‌ی معصومین (علیه السلام) پیروی می‌کنند؛ و نوشیدنی‌هایی که رنگ‌های گوناگون دارد، انواع علومی که ائمّه (علیهم السلام) به شیعیان خود می‌آموزند است. فِیهِ شِفَاء لِلنَّاسِ که در آن علم، شفا و فایده‌ای بسیار برای مردم است. و منظور از النّاس، شیعیان هستند و مابقیِ مردم را خدا می‌داند که چیستند. حضرت فرمود: «اگر منظور آیه آن‌طور که مردم فکر می‌کنند عسلی باشد که از آن می‌خورند، پس هرگاه مریضی از آن بخورد، باید از بیماری رهایی یابد؛ چراکه خدا می‌فرماید: فِیهِ شِفَاء لِلنَّاسِ در وعده خدا خُلفی وجود ندارد و هرگاه وعده دهد، محقّق می‌شود. بلکه شفا تنها در علم قرآن است همان‌گونه که می‌فرماید: و این قرآن را که برای مؤمنان شفا و رحمت است، نازل می‌کنیم (اسراء/۸۲) قرآن برای اهلش شفا و رحمت است و هیچ شک و تردیدی در آن نیست و اهل آن، ائمّه‌ی معصومین (علیهم السلام) هستند که خداوند می‌فرماید: سپس کتاب را به کسانی از بندگانمان که برگزیده بودیم به میراث دادیم. (فاطر/۳۲).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۲ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۱۲/ العیاشی، ج۲، ص۲۶۳ و نورالثقلین؛ فیهما: «الثمرات» بدل «الشراب» و «شفی» بدل «برأ»/ البرهان

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- فِی قَوْلِ اللَّهِ وَ أَوْحی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبالِ بُیُوتاً قَالَ تَزَوَّجْ مِنْ قُرَیْشٍ وَ مِنَ الشَّجَرِ قَالَ فِی الْعَرَبِ وَ مِمَّا یَعْرِشُونَ قَالَ فِی الْمَوَالِی یَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ قَالَ أَنْوَاعُ الْعِلْمِ فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- وَأَوْحَی رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ؛ نحل یعنی رسولخدا (صلی الله علیه و آله)، أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبَالِ بُیُوتًا؛ یعنی با زنانی از قریش، وَ مِنَ الشَّجَرِ؛ زنانی از عرب، وَمِمَّا یَعْرِشُونَ و با زنانی از کنیزان ازدواج کن. یَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ؛ منظور انواع علم است که برای مردم مفید و شفاست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۴ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۱۳/ العیاشی، ج۲، ص۲۶۴/ نورالثقلین/ البرهان

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- ِ قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) عَلِیٌّ (علیه السلام) أَمِیرُهَا بَنِی هَاشِم فَسُمِّیَ أَمِیرَ النَّحْل.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- علی (علیه السلام) امیر بنیهاشم است و لذا به نام «اَمِیرُ النَّحل» نامیده شد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۶۷۴ البرهان