الرّسول ( وَ إِنَّ الْمَلَائِکَهًَْ لَخُدَّامُنَا وَ خُدَّامُ مُحِبِّینَا یَا عَلِیُ (الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ... وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا بِوَلَایَتِنَا یَا عَلِیُّ (لَوْ لَا نَحْنُ مَا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ (وَ لَا حَوَّاءَ وَ لَا الْجَنَّهًَْ وَ لَا النَّارَ وَ لَا السَّمَاءَ وَ لَا الْأَرْضَ فَکَیْفَ لَا نَکُونُ أَفْضَلَ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ قَدْ سَبَقْنَاهُمْ إِلَی مَعْرِفَهًِْ رَبِّنَا وَ تَسْبِیحِهِ وَ تَهْلِیلِهِ وَ تَقْدِیسِهِ ... إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی خَلَقَ آدَمَ فَأَوْدَعَنَا صُلْبَهُ وَ أَمَرَ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لَهُ تَعْظِیماً لَنَا وَ إِکْرَاماً وَ کَانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیَّهًًْ وَ لآِدَمَ (إِکْرَاماً وَ طَاعَهًًْ لِکَوْنِنَا فِی صُلْبِهِ فَکَیْفَ لَا نَکُونُ أَفْضَلَ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ قَدْ سَجَدُوا لآِدَمَ کُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ. و وَ قَدْ رُوِّینَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ فِی الْمَلَائِکَهًِْ مَنْ بَاقَهًُْ بَقْلٍ خَیْرٌ مِنْهُ وَ الْأَنْبِیَاءُ (وَ الْحُجَجُ یَعْلَمُونَ ذَلِکَ لَهُمْ وَ فِیهِمْ مَا جَهِلْنَاهُ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- فرشتگان خادمین ما و خدّام دوستان ما هستند، ای علی (علیه السلام)! فرشتگانی که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن (طواف می‌کنند) تسبیح و حمد پروردگارشان را می‌گویند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان استغفار می‌کنند (غافر/۷)، برای آنان که به ولایت ما ایمان آوردند، ای علی (علیه السلام)! اگر ما نبودیم خدا آدم و حوا (علیها السلام) و بهشت و دوزخ و آسمان و زمین را نمی‌آفرید و چگونه ما از فرشتگان برتر نباشیم با آنکه در خداشناسی و توحید و در شناسایی پروردگار عزّوجلّ و تسبیح او و تقدیس او و تهلیل او بر آن‌ها پیشی‌گرفتیم، سپس وقتی خداوند آدم (علیه السلام) را آفرید ما را در صلب او به امانت نهاد به ملائکه دستور داد او را به‌واسطه‌ی تعظیم و گرامی داشت ما سجده کنند، سجده‌ی آن‌ها برای خدا عبادت بود و برای آدم (علیه السلام) احترام و اطاعت، چون ما در صلب او بودیم. چگونه ما از ملائکه برتر نباشیم با اینکه همه‌ی آن‌ها برای آدم (علیه السلام) سجده کردند. از حضرت امام صادق (علیه السلام) روایت شده که فرمود: «در میان فرشتگان کسانی هستند که یک دسته سبزی ارزشمندتر از ایشان است و به آنچه ما در فرشتگان آگاه نیستیم، انبیاء (و حجج به این معنا واقف بوده‌اند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۰ نورالثقلین

الصّادق ( الْمُؤْمِنُ أَعْظَمُ حُرْمَهًًْ مِنَ الْکَعْبَهًْ.

امام صادق (علیه السلام)- حرمت و اعتبار مؤمن از کعبه هم بزرگ‌تر است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۰ بحارالأنوار، ج۶۴، ص۷۱/ نورالثقلین

الرّسول ( قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (یَا عَلِیُّ مِنْ کَرَامَهًِْ الْمُؤْمِنِ عَلَی اللَّهِ أَنَّهُ لَمْ یَجْعَلْ لِأَجَلِهِ وَقْتاً حَتَّی یَهُمَّ بِبَائِقَهًٍْ فَإِذَا هَمَّ بِبَائِقَهًٍْ قَبَضَهُ إِلَیْهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای علی (علیه السلام)! از عنایات خداوند نسبت به مؤمن این است که برای اجل و مرگ او وقت معیّنی قرار نداده تا وقتی تصمیم کار خلاف و عمل زشتی را بگیرد، همین‌که مؤمن تصمیم گرفت عمل خلافی را انجام دهد خدا او را به‌سوی خود می‌برد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۰ بحارالأنوار، ج۶۵، ص۱۹

الرّسول ( قَالَ أَخْبَرَنِی جَبَلَهًُْ الْمَکِّیُّ عَنْ طَاوُسٍ الْیَمَانِیِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ عَنِ النَّبِیِّ (حَدِیثٌ طَوِیلٌ یَقُولُ فِیهِ: لَمَّا عُرِجَ بِی إِلَی السَّمَاءِ الرَّابِعَهًِْ أَذَّنَ جَبْرَئِیلُ وَ أَقَامَ مِیکَائِیلُ ثُمَّ قِیلَ لِی: ادْنُ یَا مُحَمَّدُ. فَقُلْتُ: أَتَقَدَّمُ وَ أَنْتَ بِحَضْرَتِی یَا جَبْرَئِیلُ؟ قَالَ: نَعَمْ، إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ فَضَّلَ أَنْبِیَاءَهُ الْمُرْسَلِینَ عَلَی مَلَائِکَتِهِ الْمُقَرَّبِینَ وَ فَضَّلَکَ أَنْتَ خَاصَّهًًْ فَدَنَوْتُ فَصَلَّیْتُ بِأَهْلِ السَّمَاءِ الرَّابِعَهًِْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هنگامی‌که در شب معراج مرا به آسمان چهارم بردند، جبرئیل اذان گفت و میکائیل اقامه، آنگاه به من گفته شد: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! جلو بیا و نماز بگزار». گفتم: «ای جبرئیل! با بودن تو، من چگونه جلو بایستم و نماز بگزارم»؟ گفت: «بله! به‌درستی که خداوند عزیز پیامبران مرسل (خود را بر ملائکه‌ی مقرّبش فضیلت و برتری داده است و علاوه بر آن تو را نیز نسبت به ایشان، فضیلت مخصوصی عطا فرموده است». پس جلو رفتم و با ساکنان آسمان چهارم نماز گزاردم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۲ نورالثقلین

الصّادق ( فِی مَا سَأَلَ الزِّنْدِیقُ الصَّادِقَ (الرَّسُولُ أَفْضَلُ أَمِ الْمَلَکُ الْمُرْسَلُ إِلَیْهِ قَالَ (بَلِ الرَّسُولُ أَفْضَلُ.

امام صادق (علیه السلام)- از جمله سؤالات شخص زندیق از امام صادق (علیه السلام) این بود: «رسول (صلی الله علیه و آله) برتر است یا فرشته‌ای که به او فرستاده شده»؟ فرمود: «بلکه رسول (صلی الله علیه و آله) برتر است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۵۷، ص۲۹۸

الصّادق ( إِنَ فِی الْمَلَائِکَهًِْ مَنْ بَاقَهًُْ بَقْلٍ خَیْرٌ مِنْهُ وَ الْأَنْبِیَاءُ وَ الْحُجَجُ یَعْلَمُونَ ذَلِکَ لَهُمْ وَ فِیهِمْ مَا جَهِلْنَاهُ.

امام صادق (علیه السلام)- درمیان فرشتگان کسانی هستند که یک دسته سبزی از ایشان ارزشمندتر است و پیغمبران و حجج درباره آن‌ها آنچه را ما ندانیم، می‌دانند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۵۷، ص۳۱۳

الرّسول ( قَالَ رَسُولُ الله (ِ فِی أَثْنَاءِ کَلَامٍ طَوِیلٍ أَنْتُمْ أَفْضَلُ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- پیامبر (صلی الله علیه و آله) در حین کلامی طولانی فرمود: «شما از فرشته‌ها برترید».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۲ نورالثقلین

أمیرالمؤمنین ( عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَهًَْ أَنَّ عَلِیّاً (سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ قَالَ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا فِیهِمَا مِنْ مَخْلُوقٍ فِی جَوْفِ الْکُرْسِیِّ وَ لَهُ أَرْبَعَهًُْ أَمْلَاکٍ یَحْمِلُونَهُ بِإِذْنِ اللَّهِ (فَأَمَّا الْمَلَکُ الْأَوَّلُ) فَفِی صُورَهًِْ الْآدَمِیِّینَ وَ هِیَ أَکْرَمُ الصُّوَرِ عَلَی اللَّه.

امام علی (علیه السلام)- اصبغ‌بن‌نباته گوید: از علی (علیه السلام) در مورد کلام خدای تعالی: تخت [حکومت] او، آسمان‌ها و زمین را دربرگرفته. (بقره/۲۵۵) سؤال شد. فرمود: «آسمان‌ها و زمین و هرچه در آن‌ها آفریده است درون کرسی‌اند و به فرمان خدا چهار فرشته آن را برمی‌دارند، فرشته‌ای به‌صورت آدمیان که ارجمندترین صورت نزد خداست».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۴ بحارالأنوار، ج۵۵، ص۲۱/ نورالثقلین

أمیرالمؤمنین ( عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَمِّهِ یَعْقُوبَ أَوْ غَیْرِهِ رَفَعَهُ قَالَ کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَ هَذَا مِنْ عَطَائِکَ فَبَارِکْ لَنَا فِیهِ وَ سَوِّغْنَاهُ وَ اخْلُفْ لَنَا خَلَفاً لِمَا أَکَلْنَاهُ أَوْ شَرِبْنَاهُ مِنْ غَیْرِ حَوْلٍ مِنَّا وَ لَا قُوَّهًٍْ رَزَقْتَ فَأَحْسَنْتَ فَلَکَ الْحَمْدُ رَبِّ اجْعَلْنَا مِنَ الشَّاکِرِینَ وَ إِذَا فَرَغَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی کَفَانَا وَ أَکْرَمَنَا وَ حَمَلَنَا فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقَنَا مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلَنَا عَلَی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقَ تَفْضِیلًا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی کَفَانَا الْمَئُونَهًَْ وَ أَسْبَغَ عَلَیْنَا.

امام علی (علیه السلام)- علی‌بن‌اسباط از عمویش یعقوب در حدیثی مرفوع روایت می‌کند: امیرالمؤمنین (علیه السلام) می‌فرمود: «بار خدایا! این از بخشش تو برای ماست، در آن برکت ده و بر ما گوارایش کن و جایگزین آنچه را خوردیم و آنچه نوشیدیم بده! بدون توان و نیرویی، روزی دادی و خوب دادی سپاس از آن تو است، پروردگارا! ما را از شاکران ساز، و چون دست می‌کشید می‌گفت: «سپاس خدا را که ما را بس کرد و ارجمند ساخت و در بیابان و دریا بر آورد و از پاکیزه‌ها روزی کرد و ما را به خوبی بر بسیاری از آنچه آفرید برتری داد! سپاس خدا را که هزینه ما را برعهده گرفته و بر ما فراوان کرده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۴ بحارالأنوار، ج۶۳، ص۳۷۶/ نورالثقلین

الصّادق ( وَ إِذَا نَظَرْتَ فِی الْمِرْآهًِْ فَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَنِی فَأَحْسَنَ خَلْقِی وَ صَوَّرَنِی فَأَحْسَنَ صُورَتِی وَ زَانَ مِنِّی مَا شَانَ مِنْ غَیْرِی وَ أَکْرَمَنِی بِالْإِسْلَام.

امام صادق (علیه السلام)- هرکدام از شما به آینه نگاه کرد، بگوید: «سپاس خدایی را که مرا آفرید و نیکو آفرید و به من صورت بخشید و زیبا نگارش کرد و آنچه از دیگران نکوهیده بود، در من آراسته داشت و مرا به اسلام گرامی داشت».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۴ مستدرک الوسایل، ج۵، ص۳۰۷

الباقر ( وَ الرِّزْقُ الطَّیِّبُ هُوَ الْعِلْمُ.

امام باقر (علیه السلام)- مراد از روزی پاکیزه؛ علم و دانش است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۶ القمی، ج۲، ص۲۲/ نورالثقلین

ابن‌عباس ( عَنِ ابْنِ‌عَبَّاسٍ (فِی هَذِهِ الْآیَهًِْ وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ قَالَ کُلُّ دَابَّهًٍْ تَأْکُلُ بِفِیهَا إِلَّا ابْنُ‌آدَمَ (فَإِنَّهُ یَأْکُلُ بِالْأَصَابِعِ قَالَ أَبُومُعَاوِیَهًَْ فَبَلَغَنِی أَنَّهُ رَمَی بِمِلْعَقَهًٍْ کَانَتْ بِیَدِهِ مِنْ فِضَّهًٍْ وَ تَنَاوَلَ مِنَ الطَّعَامِ بِإِصْبَعِهِ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ، همه‌ی جانوران و حیوانات با دهان غذا می‌خورند، به‌جز انسان که به وسیله‌ی انگشت خود غذا می‌خورد. ابومعاویه گفت: «به من خبر رسید که او قاشق نقره‌ای را بر زمین گذاشت و با انگشت غذا خورد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۶ بحارالأنوار، ج۵۷، ص۲۹۸/ البرهان؛ «بتفاوت لفظی»

الهادی ( عَنِ الْإِمَامِ أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ (رِسَالَتُهُ (فِی الرَّدِّ عَلَی أَهْلِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ وَ إِثْبَاتِ الْعَدْلِ وَ الْمَنْزِلَهًِْ بَیْنَ الْمَنْزِلَتَیْنِ قَالَ (: ... الْقَوْلُ بَیْنَ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ هُوَ الِاخْتِبَارُ وَ الِامْتِحَانُ وَ الْبَلْوَی بِالاسْتِطَاعَهًِْ الَّتِی مَلَّکَ الْعَبْدَ وَ شَرْحُهَا فِی الْخَمْسَهًِْ الْأَمْثَالِ الَّتِی ذَکَرَهَا الصَّادِقُ (أَنَّهَا جَمَعَتْ جَوَامِعَ الْفَضْلِ وَ أَنَا مُفَسِّرُهَا بِشَوَاهِدَ مِنَ الْقُرْآنِ وَ الْبَیَانِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ؛ تَفْسِیرُ صِحَّهًِْ الْخِلْقَهًِْ: أَمَّا قَوْلُ الصَّادِقِ (فَإِنَّ مَعْنَاهُ کَمَالُ الْخَلْقِ لِلْإِنْسَانِ وَ کَمَالُ الْحَوَاسِّ وَ ثَبَاتُ الْعَقْلِ وَ التَّمْیِیزِ وَ إِطْلَاقُ اللِّسَانِ بِالنُّطْقِ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلًا فَقَدْ أَخْبَرَ عَزَّوَجَلَّ عَنْ تَفْضِیلِهِ بَنِی آدَمَ عَلَی سَائِرِ خَلْقِهِ مِنَ الْبَهَائِمِ وَ السِّبَاعِ وَ دَوَابِّ الْبَحْرِ وَ الطَّیْرِ وَ کُلِّ ذِی حَرَکَهًٍْ تُدْرِکُهُ حَوَاسُّ بَنِی آدَمَ بِتَمْیِیزِ الْعَقْلِ وَ النُّطْقِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ.

امام هادی (علیه السلام)- از امام عسکری (علیه السلام) روایت است: در نامه‌ی امام هادی (علیه السلام) در انکار و ردّ مذهب جبر و تفویض و اثبات عدل و معنی جایگاه و مرتبه‌ی میان جبر و تفویض آمده است: ... قول به حدّ وسط بین جبر و تفویض، یعنی آزمایش و امتحان به‌وسیله‌ی تمکّن و استطاعتی که به بنده داده و شرح این استطاعت در همان پنج خصوصیّتی است که امام صادق (علیه السلام) فرموده است: «جامع کلیّه‌ی فضل و احسان‌ها [ی خداوندی] است و من آن‌ها را به‌خواست خدا با شواهد قرآنی و بیان کافی برای تو تفسیر می‌کنم. تفسیر تندرستی؛ معنای تندرستی این است که دستگاه خلقت انسان و حس‌های او کامل، عقل و تمیزش پای برجا و زبانش برای گفتار آزاد باشد، خدا دراین‌باره فرموده است: وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلًا. خدای عزّوجلّ خبر داده که نژاد آدم (علیه السلام) را بر سایر مخلوقات از چارپایان، درندگان، جانوران آبی، پرندگان و خلاصه هر جنبنده‌ای محسوس، به نیروی تشخیص عقل و به قدرت بیان، امتیاز و فضیلت داده است، چنان‌که در آیه‌ی دیگری فرموده است: لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِی أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۲۵۶ تحف العقول، ص۴۷۰