سوره اسراء - آیه 79 جزء 15 - صفحه 290

    وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَتَهَجَّدۡ بِهِۦ نَافِلَةࣰ لَّكَ عَسَىٰٓ أَن يَبۡعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامࣰا مَّحۡمُودࣰا

    79
تفسیر روایی
و پاسی از شب را برای عبادت و بندگی بیدار باش که این افزون [بر واجب،] ویژه توست، امید است پروردگارت تو را [به سبب این عبادت ویژه] به جایگاهی ستوده برانگیزد.
1 (اسراء/79)

علی‌بن‌إبراهیم ( وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ قَالَ صَلَاهًُْ اللَّیْلِ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ؛ یعنی نماز شب.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۲ مستدرک الوسایل، ج۳، ص۱۶۴

2 (اسراء/79)

علی‌بن‌إبراهیم ( وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ قَالَ صَلَاهًُْ اللَّیْلِ وَ قَالَ سَبَبُ النُّورِ فِی الْقیَامَهًِْ الصَّلَاهًُْ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ.

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ؛ نماز شب است و گفته است: «خواندن نماز در دل شب، نور و روشنایی روز قیامت خواهد بود».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۲ بحارالأنوار، ج۷۹، ص۳۴۰/ البرهان؛ «بتفاوت لفظی»

3 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( وَ أَمَّا تَرْغِیبُ الْعِبَادِ فِی کِتَابِ اللَّهِ تَعَالَی وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً.

امام علی (علیه السلام)- امّا تشویق و به رغبت درآوردن بندگان در کتاب خداوند [مانند این آیه]: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۲ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۶۵

4 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( وَ لْیَکُنْ فِی خَاصِّ مَا تُخْلِصُ لِلَّهِ بِهِ دِینَکَ إِقَامَهًُْ فَرَائِضِهِ الَّتِی هِیَ لَهُ خَاصَّهًًْ فَأَعْطِ اللَّهَ مِنْ بَدَنِکَ فِی لَیْلِکَ وَ نَهَارِکَ مَا یَجِبُ فَإِنَّ اللَّهَ جَعَلَ النَّافِلَهًَْ لِنَبِیِّهِ خَاصَّهًًْ دُونَ خَلْقِهِ فَقَالَ وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً فَذَلِکَ أَمْرٌ اخْتَصَّ اللَّهُ بِهِ نَبِیَّهُ (وَ أَکْرَمَهُ بِهِ لَیْسَ لِأَحَدٍ سِوَاهُ وَ هُوَ لِمَنْ سِوَاهُ تَطَوُّعٌ فَإِنَّهُ یَقُولُ وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللهَ شاکِرٌ عَلِیمٌ.

امام علی (علیه السلام)- نیکوترین وقت‌ها و بهترین ساعات شب و روزت را برای خود و خدای خود انتخاب کن، هرچند که اگر نیّت درست و رعیّت در آسایش قرار داشته باشد، همه وقت برای خداست. از کارهایی که به خدا اختصاص دارد و باید با اخلاص انجام دهی، انجام واجباتی است که ویژه‌ی پروردگار است، پس در بخشی از شب و روز، وجود خود را به پرستش خدا اختصاص ده. واجباتی که خدا بر تو واجب کرده شب و روز به جا آور؛ زیرا که خدا نافله را بر پیامبرش سوای آفریدگانش واجب کرده و فرموده است: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی‌أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً؛ پس این شب‌زنده‌داری امریست که خدا ویژه‌ی پیامبرش قرار داده و او را به این صفت گرامی داشته و این عمل جز برای پیامبر برای دیگری واجب نیست و برای غیر او مستحب است، چراکه خدا می‌فرماید: کسی که فرمان خدا را در انجام کارهای نیک اطاعت کند، خداوند [در برابر عمل او] شکرگزار، و [از افعال وی] آگاه است. (بقره/۱۵۸)

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۲ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۲۵۹/ تحف العقول، ص۱۴۳

5 (اسراء/79)

الصّادق ( عَنْ إِسْحَاقَ‌بْنِ‌یَزِیدَ وَ مُعَمَّرِ‌بْنِ‌أَبِی‌زِیَادٍ وَ ابْنِ رِئَابٍ قَالُوا کُنَّا جُلُوساً عِنْدَ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (بِمِنًی فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مَا تَقُولُ فِی النَّوَافِلِ فَقَالَ فَرِیضَهًٌْ قَالَ فَفَزِعْنَا وَ فَزِعَ الرَّجُلُ فَقَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (إِنَّمَا أَعْنِی صَلَاهًَْ اللَّیْلِ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ.

امام صادق (علیه السلام)- اسحاق‌بن‌یزید و معمّربن‌ابی‌زیاد و ابن‌رئاب گویند: در مِنی نزد امام صادق (علیه السلام) نشسته بودیم، شخصی پرسید: «درباره‌ی نافله‌ها چه می‌فرمایید»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «واجب هستند». ما و آن مرد بسیار ترسیدیم. امام (علیه السلام) فرمود: «قصد و منظور من، تنها نماز شب است که بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) واجب بود. خداوند می‌فرماید: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّکَ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۴۲/ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۳۷۷/ وسایل الشیعهًْ، ج۴، ص۶۸/ نورالثقلین/ البرهان

6 (اسراء/79)

الباقر ( عَبْدِ عَنْ عُثْمَانَ‌بْنِ‌الْمَلِکِ عَنْ أَبِی‌بَکْرٍ قَال قَالَ لِی أَبُوجَعْفَرٍ (أَتَدْرِی لِأَیِّ شَیْءٍ وُضِعَ التَّطَوُّعُ قُلْتُ مَا أَدْرِی جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ إِنَّهُ تَطَوُّعٌ لَکُمْ وَ نَافِلَهًٌْ لِلْأَنْبِیَاءِ وَ تَدْرِی لِمَ وُضِعَ التَّطَوُّعُ قُلْتُ لَا أَدْرِی جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ لِأَنَّهُ إِنْ کَانَ فِی الْفَرِیضَهًِْ نُقْصَانٌ فَصُبَّتِ النَّافِلَهًُْ عَلَی الْفَرِیضَهًِْ حَتَّی تَتِمَّ إِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ یَقُولُ لِنَبِیِّهِ (وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ.

امام باقر (علیه السلام)- ابوبکر گوید: امام باقر (علیه السلام) به من فرمود: «آیا می‌دانی حکمت وجود نمازهای مستحبّی چیست»؟ عرض کردم: «فدایت شوم! نمی‌دانم». فرمود: «آن برای شما اختیاری و داوطلبانه است و برای انبیاء (نافله محسوب می‌شود. آیا می‌دانی برای چه وضع شده است»؟ عرض کردم: «فدایت شوم! نمی‌دانم»! فرمود: «برای اینکه اگر در نماز واجب نقصی وجود داشته باشد، نماز مستحبّی بر روی آن گذاشته می‌شود تا کامل شود. خداوند عزّوجلّ به پیامبرش (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّکَ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۲۷/ علل الشرایع، ج۲، ص۳۲۷ و وسایل الشیعهًْ، ج۴، ص۷۴؛ «قضیت» بدل «فصبت»/ البرهان

7 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی قَدْ حُرِمْتُ الصَّلَاهًَْ بِاللَّیْلِ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (أَنْتَ رَجُلٌ قَدْ قَیَّدَتْکَ ذُنُوبُک.

امام علی (علیه السلام)- علی‌بن‌نعمان از یکی از شیعیان نقل می‌کند: مردی محضر مبارک امیرالمؤمنین (علیه السلام) مشرّف شد و عرض کرد: «یا امیرالمؤمنین (علیه السلام)! من از خواندن نماز شب محروم هستم چه کنم»؟ امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «گناهانت تو را مقیّد و ممنوع از خواندن نماز شب کرده‌اند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ الکافی، ج۳، ص۴۵۰/ نورالثقلین

8 (اسراء/79)

الرّسول ( یَا عَلِیُّ ثَلَاثٌ فَرَحَاتٌ لِلْمُؤْمِنِ فِی الدُّنْیَا لِقَاءُ الْإِخْوَانِ وَ الْإِفْطَارُ مِنَ الصِّیَامِ وَ التَّهَجُّدُ فِی آخِرِ اللَّیْل.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای علی (علیه السلام)! در دنیا برای مؤمن سه شادمانی است؛ ملاقات‌کردن برادران، افطار نمودن روزه، شب‌زنده‌داری آخر شب.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۴۵/ نورالثقلین

9 (اسراء/79)

السّجّاد ( عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُوسَی عَنْ أَخِیهِ الرِّضَا (عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: سُئِلَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (مَا بَالُ الْمُتَهَجِّدِینَ بِاللَّیْلِ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ وَجْهاً قَالَ لِأَنَّهُمْ خَلُّوا بِاللهِ فَکَسَاهُمُ اللَّهُ مِنْ نُورِه.

امام سجّاد (علیه السلام)- اسماعیل‌بن‌موسی از برادرش امام رضا (علیه السلام) از پدرانش روایت نمود: از حضرت سجّاد (علیه السلام) سؤال شد: «چرا اهل تهجّد و عبادت در شب، نیکو منظرترین مردم می‌باشند»؟ فرمود: «زیرا ایشان با خدا خلوت می‌کنند پس حق تعالی از نور خودش ایشان را می‌پوشاند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ وسایل الشیعهًْ، ج۸، ص۱۵۷/ نورالثقلین

10 (اسراء/79)

الصّادق ( عَنْ مُعَاوِیَهًَْ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ: عَلَیْکُمْ بِصَلَاهًِْ اللَّیْلِ فَإِنَّهَا سُنَّهًُْ نَبِیِّکُمْ وَ دَأْبُ الصَّالِحِینَ قَبْلَکُمْ وَ مَطْرَدَهًُْ الدَّاءِ عَنْ أَجْسَادِکُم. صَلَاهًُْ اللَّیْلِ تُبَیِّضُ الْوُجُوهَ وَ صَلَاهًُْ اللَّیْلِ تُطَیِّبُ الرِّیحَ وَ صَلَاهًُْ اللَّیْلِ تَجْلِبُ الرِّزْقَ.

امام صادق (علیه السلام)- معاویهًْ‌بن‌عمّار از یکی از شیعیان نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «بر شما باد به نماز در شب؛ زیرا آن سنّت پیامبر شما و عمل افراد صالح قبل از شما بوده است، نماز شب مرض را از اجساد شما دور می‌کند». و نیز حضرت (علیه السلام) فرمود: «نماز شب صورت را نورانی و بوی را خوش نموده و موجب جلب روزی است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۴ ثواب الأعمال، ص۴۱/ نورالثقلین

11 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( عَنْ جَابِرِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ (أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (عَنْ قِیَامِ اللَّیْلِ بِالْقُرْآنِ فَقَالَ لَهُ أَبْشِرْ مَنْ صَلَّی مِنَ اللَّیْلِ عُشْرَ لَیْلِهِ لِلَّهِ مُخْلِصاً (ابْتِغَاءَ ثَوَابِ اللَّهِ) قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِمَلَائِکَتِهِ اکْتُبُوا لِعَبْدِی هَذَا مِنَ الْحَسَنَاتِ عَدَدَ مَا أَنْبَتَ فِی اللَّیْلِ مِنْ حَبَّهًٍْ وَ وَرَقَهًٍْ وَ شَجَرَهًٍْ وَ عَدَدَ کُلِّ قَصَبَهًٍْ وَ خُوصٍ وَ مَرْعًی وَ مَنْ صَلَّی تُسْعَ لَیْلِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَشْرَ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٍ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ کِتَابَهُ بِیَمِینِهِ وَ مَنْ صَلَّی ثُمُنَ لَیْلِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ أَجْرَ شَهِیدٍ صَابِرٍ صَادِقِ النِّیَّهًِْ وَ شُفِّعَ فِی أَهْلِ بَیْتِهِ وَ مَنْ صَلَّی سُبُعَ لَیْلِهِ خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ یَوْمَ یُبْعَثُ وَ وَجْهُهُ کَالْقَمَرِ لَیْلَهًَْ الْبَدْرِ حَتَّی یَمُرَّ عَلَی الصِّرَاطِ مَعَ الْآمِنِینَ وَ مَنْ صَلَّی سُدُسَ لَیْلِهِ کُتِبَ فِی الْأَوَّابِینَ وَ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَنْ صَلَّی خُمُسَ لَیْلِهِ زَاحَمَ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلَ الرَّحْمَنِ فِی قُبَّتِهِ وَ مَنْ صَلَّی رُبُعَ لَیْلِهِ کَانَ فِی أَوَّلِ الْفَائِزِینَ حَتَّی یَمُرَّ عَلَی الصِّرَاطِ کَالرِّیحِ الْعَاصِفِ وَ یَدْخُلَ الْجَنَّهًَْ بِغَیْرِ حِسَابٍ وَ مَنْ صَلَّی ثُلُثَ لَیْلِهِ لَمْ یَبْقَ مَلَکٌ إِلَّا غَبَطَهُ بِمَنْزِلَتِهِ مِنَ اللَّهِ وَ قِیلَ لَهُ ادْخُلْ مِنْ أَیِّ أَبْوَابِ الْجَنَّهًِْ الثَّمَانِیَهًِْ شِئْتَ وَ مَنْ صَلَّی نِصْفَ لَیْلِهِ فَلَوْ أُعْطِیَ مِلْءَ الْأَرْضِ ذَهَباً سَبْعِینَ أَلْفَ مَرَّهًٍْ لَمْ یَعْدِلْ جَزَاءَهُ وَ کَانَ لَهُ بِذَلِکَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِینَ رَقَبَهًًْ یُعْتِقُهَا مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِیلَ وَ مَنْ صَلَّی ثُلُثَیْ لَیْلِهِ کَانَ لَهُ مِنَ الْحَسَنَاتِ قَدْرُ رَمْلِ عَالِج أَدْنَاهَا حَسَنَهًٌْ أَثْقَلُ مِنْ جَبَلِ أُحُدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَهًًْ تَامَّهًًْ تَالِیاً لِکِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ رَاکِعاً وَ سَاجِداً وَ ذَاکِراً أُعْطِیَ مِنَ الثَّوَابِ مَا أَدْنَاهُ یَخْرُجُ مِنَ الذُّنُوبِ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَ یُکْتَبُ لَهُ عَدَدَ مَا خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْحَسَنَاتِ وَ مِثْلَهَا دَرَجَاتٌ وَ یُثَبَّتُ النُّورُ فِی قَبْرِهِ وَ یُنْزَعُ الْإِثْمُ وَ الْحَسَدُ مِنْ قَلْبِهِ وَ یُجَارُ مِنَ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ یُعْطَی بَرَاءَهًًْ مِنَ النَّارِ وَ یُبْعَثُ مَعَ الْآمِنِینَ وَ یَقُولُ الرَّبُّ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِمَلَائِکَتِهِ یَا مَلَائِکَتِی انْظُرُوا إِلَی عَبْدِی أَحْیَا لَیْلَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِی أَسْکِنُوهُ الْفِرْدَوْسَ وَ لَهُ فِیهَا مِائَهًُْ أَلْفِ مَدِینَهًٍْ فِی کُلِّ مَدِینَهًٍْ جَمِیعُ مَا تَشْتَهِی الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْیُنُ وَ لَمْ یَخْطُرْ عَلَی بَالٍ سِوَی مَا أَعْدَدْتُ لَهُ مِنَ الْکَرَامَهًِْ وَ الْمَزِیدِ وَ الْقُرْبَهًِْ.

امام علی (علیه السلام)- جابربن‌اسماعیل نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) از پدرش روایت فرمود: مردی از علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) درباره فضیلت تلاوت قرآن هنگام برخاستن در شب پرسید، حضرت فرمود: «بشارت بده که هرکس یک‌دهم شب را به نماز به سر برد، درحالی‌که نیّتش فقط خدا و طلب اجر الهی باشد، خدای متعال به فرشتگان میفرماید: برای این بندهام به عدد آنچه که از برگها و دانهها و درختان و به اندازه تمام نیها و شاخههای تازه که در این شب میروید، اجر و ثواب بنویسید. و هرکس که یک‌نهم شب را به عبادت و نماز مشغول باشد، خداوند استجابت ده دعا به او عطا می‌فرماید و در قیامت نامه اعمالش را به دست راست او خواهد داد. و هرکس که یک‌هشتم شب را به نماز مشغول باشد، خداوند پاداش یک شهید شکیبای مخلص به او عطا می‌کند و شفاعت او را در حق اهل خانه اش میپذیرد. و هر فرد که یک هفتم شب را نماز بخواند، از قبر خود با چهرهای نورانی چون ماه شب چهارده محشور میشود تا از پل صراط با جماعتی که در امان هستند عبور نماید. و هرکس یک‌ششم شب را نماز بخواند، در زمره توبه کنندگان و بازگشت کنندگان به سوی خدا نوشته میشود و گناهان پیشینش بخشیده میشود. و هرکس یک‌پنجم شب را نماز بخواند، در بهشت از ندیمان ابراهیم خلیل (علیه السلام) خواهد بود. و هرکس یک‌چهارم شب را به نماز بایستد، در صف اول رستگاران قرار خواهد گرفت تا از پل صراط مانند تندبادی بگذرد و بدون حسابرسی داخل بهشت گردد. و هرکس یک‌سوم از شب را نماز بخواند، هیچ فرشته‌ای را ملاقات نمیکند مگر آن که به مقام و منزلت او در نزد پروردگار غبطه و حسرت میبرد و به او گفته میشود که از هر کدام از درهای هشت گانه بهشت که می‌خواهی وارد شو. و اگر کسی نیمه‌ای از شب را نماز بخواند، اگر هفتاد هزار برابر زمین پر از طلا باشد، برابری با اجر او نمیکند و برای او در مقابل این عمل، بیشتر از هفتاد غلامی که از اولاد اسماعیل باشند وآزاد کند پاداش است. و هرکس دوسوم شب را نماز بخواند، برای او به اندازه شن های بیابان حسنات است، که کمترین حسنه اش سنگین تر از ده برابر کوه احد خواهد بود. و هرکس یک شب تمام به عبادت بپردازد درحالی‌که قرآن شریف را تلاوت میکند و همه‌اش در رکوع و سجود و ذکر خدا باشد، به قدری به او اجر داده شود که کمترین مقدارش آن است که گناهانش بریزد و پاک گردد، مانند روزی که از مادر متولد شده و به اندازه تمام حسنات و درجات برای او پاداش است و مشعلی از نور در قبر او زنند و تیرگی گناه و حسد را از قلب او برطرف سازند و او را از عذاب قبر ایمن گردانند و بیزاری و برات آزادی از جهنم را به او عطا کنند و در زمره آنان که از عذاب الهی درامانند محشور شود و پروردگار به فرشتگان میفرماید: «ای فرشتگان من! نگاه کنید به بنده من که تمام شب را برای کسب خشنودی من به عبادت پرداخت، او را داخل در فردوس نمایید و برای او در آنجا هزار شهر است، در آن شهرها آنچه باب میل انسان ها باشد مهیاست و از آنچه چشم ها لذت می‌برند موجود میباشد و سعادتهایی که به دل هیچ‌کس خطور نکرده است، به علاوه آنچه از احترامات و افزونی ها و تقرب و نزدیکی است، برایش آماده ساخته‌ام».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۶ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۱۴۰/ نورالثقلین

12 (اسراء/79)

الکاظم ( قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الْأَوَّلُ (فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رَهْبانِیَّةً ابْتَدَعُوها ما کَتَبْناها عَلَیْهِمْ إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللهِ قَالَ صَلَاهًُْ اللَّیْل.

امام کاظم (علیه السلام)- وَ رَهْبانِیَّةً ابْتَدَعُوها ما کَتَبْناها عَلَیْهِمْ إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللهِ (حدید/۲۷) مقصود از طلب‌کردن؛ خشنودی خدا و جستجوکردن نماز شب است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۴۷۲

13 (اسراء/79)

الرّسول ( مَنْ صَلَّی بِاللَّیْلِ حَسُنَ وَجْهُهُ بِالنَّهَار.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- هرکس نماز شب بگزارد چهره‌اش در روز زیبا و درخشان است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ وسایل الشیعهًْ، ج۸، ص۱۴۸

14 (اسراء/79)

الرّسول ( عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (یَقُولُ الرَّکْعَتَانِ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ أَحَبُ إِلَیَ مِنَ الدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- انس گوید: شنیدم پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خواندن دو رکعت نماز در دل شب محبوب‌تر است پیش من از دنیا و آنچه در دنیا است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۴۸

15 (اسراء/79)

الصّادق ( إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ قَالَ صَلَاهًُْ الْمُؤْمِنِ بِاللَّیْلِ تَذْهَبُ بِمَا عَمِلَ مِنْ ذَنْبٍ بِالنَّهَار.

امام صادق (علیه السلام)- إِنَّ الحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ (هود/۱۱۴) مراد از الحَسَناتِ، نماز شب است که مؤمن شب هنگام می‌خواند و بدان‌وسیله گناهانی را که در طول روز انجام داده محو می‌کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ الکافی، ج۳، ص۲۶۶

16 (اسراء/79)

الباقر ( عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (قَالَ: قُلْتُ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ یَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ قَالَ یَعْنِی صَلَاهًَْ اللَّیْل.

امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: از امام باقر (علیه السلام) پیرامون آیه: در ساعات شب به عبادت مشغول است و درحال سجده و قیام، از عذاب آخرت می‌ترسد و به رحمت پروردگارش امیدوار است؟! بگو: «آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند یکسانند»؟! (زمر/۹) پرسیدم. امام (علیه السلام) فرمود: «منظور نماز شب است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۴۹

17 (اسراء/79)

الصّادق ( عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِیِّ قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَقُومُ فِی اللَّیْلِ فَیَمِیلُ بِهِ النُّعَاسُ یَمِیناً وَ شِمَالًا وَ قَدْ وَقَعَ ذَقَنُهُ عَلَی صَدْرِهِ فَیَأْمُرُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَبْوَابَ السَّمَاءِ فَتُفَتَّحُ ثُمَّ یَقُولُ لِمَلَائِکَتِهِ انْظُرُوا إِلَی عَبْدِی مَا یُصِیبُهُ فِی التَّقَرُّبِ إِلَیَّ بِمَا لَمْ أَفْرِضْ عَلَیْهِ رَاجِیاً مِنِّی لِثَلَاثِ خِصَالٍ ذَنْباً أَغْفِرُهُ أَوْ تَوْبَهًًْ أُجَدِّدُهَا أَوْ رِزْقاً أَزِیدُهُ فِیهِ أُشْهِدُکُمْ مَلَائِکَتِی أَنِّی قَدْ جَمَعْتُهُنَّ لَه.

امام صادق (علیه السلام)- گاه می‌شود که بنده‌ای برای نماز شب برخیزد و خواب بر او غلبه می‌کند و به سمت راست و چپ می‌غلطد [و از خستگی و شدّت خواب] چانه‌ی او به روی سینه‌اش می‌چسبد، دراین‌حال خداوند متعال فرمان می‌دهد که درهای آسمان‌ها را بگشائید و به فرشتگان می‌فرماید که به این بنده‌ی من نظر کنید که برای نزدیک‌شدن به من، چه سختی‌هایی را بر خود روا می‌دارد درحالی‌که من این عمل را بر او واجب نکرده‌ام و او از من سه چیز می‌طلبد؛ اوّل آنکه گناهانش را بیامرزم، دوّم آنکه توفیق توبه را به او ارزانی دارم، سوّم آنکه روزی او را فراوان کنم و من ای فرشتگان! شما را گواه می‌گیرم که هر سه خواسته‌ی او را برآورده کردم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۸۴، ص۱۴۸

18 (اسراء/79)

الصّادقین ( فِی قَوْلِهِ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً قَالَ هِیَ الشَّفَاعَهًُْ.

امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام)- عَسَی أَن یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَّحْمُودًا، یعنی شفاعت.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۸/ العیاشی، ج۲، ص۳۱۴/ نورالثقلین/ البرهان

19 (اسراء/79)

الباقر ( فِی قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً قَالَ یُجْلِسُهُ عَلَی الْعَرْشِ.

امام باقر (علیه السلام)- جابربن‌یزید گوید: امام باقر (علیه السلام) پیرامون این کلام خداوند: عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً فرمود: «خداوند [در روز قیامت] پیامبر (صلی الله علیه و آله) را بر عرش (تختی که نماد فرمانروایی خدا و تدبیر امور آفرینش است) خواهد نشاند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۳۷۷/ الاختصاص، ص۱۸

20 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( وَ وَعَدَهُ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ أَقْعَدَهُ اللَّهُ تَعَالَی عَلَی الْعَرْش.

امام علی (علیه السلام)- و خداوند نویدِ مقام پسندیده و در خور ستایش را به پیامبر (صلی الله علیه و آله) داده است و چون روز قیامت برپا شود خداوند ایشان را بر عرش خواهد نشاند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۰۸ نورالثقلین

21 (اسراء/79)

الرّسول ( فُرَاتٌ قَالَ حَدَّثَنِی الْحُسَیْنُ بْنُ سَعِیدٍ مُعَنْعَناً عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ (قَالَ قَالَ النَّبِیُّ (إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی إِذَا جَمَعَ النَّاسَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ وَعَدَنِی الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ وَ هُوَ وَافٍ لِی بِهِ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ نُصِبَ لِی مِنْبَرٌ لَهُ أَلْفُ دَرَجَهًٍْ لَا کَمَرَاقِیکُمْ فَأَصْعَدُ حَتَّی أَعْلُوَ فَوْقَهُ فَیَأْتِینِی جَبْرَئِیلُ (بِلِوَاءِ الْحَمْدِ فَیَضَعُهُ فِی یَدِی وَ یَقُولُ یَا مُحَمَّدُ هَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی وَعَدَکَ اللَّهُ {تَعَالَی} فَأَقُولُ لِعَلِیٍّ اصْعَدْ فَیَکُونُ أَسْفَلَ مِنِّی بِدَرَجَهًٍْ فَأَضَعُ لِوَاءَ الْحَمْدِ فِی یَدِهِ ثُمَّ یَأْتِی رِضْوَانُ بِمَفَاتِیحِ الْجَنَّهًِْ فَیَقُولُ یَا مُحَمَّدُ هَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی وَعَدَکَ اللَّهُ {تَعَالَی} فَیَضَعُهَا فِی یَدِی فَأَضَعُهَا فِی {إِلَی} حَجْرِ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ ثُمَّ یَأْتِی مَالِکٌ خَازِنُ النَّارِ فَیَقُولُ یَا مُحَمَّدُ هَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی وَعَدَکَ اللَّهُ {تَعَالَی} هَذِهِ مَفَاتِیحُ النَّارِ أَدْخِلْ عَدُوَّکَ وَ عَدُوَّ ذُرِّیَّتِکَ وَ عَدُوَّ أُمَّتِکَ النَّارَ فَآخُذُهَا وَ أَضَعُهَا فِی حَجْرِ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ فَالنَّارُ وَ الْجَنَّهًُْ یَوْمَئِذٍ أَسْمَعُ لِی وَ لِعَلِیٍّ مِنَ الْعَرُوسِ لِزَوْجِهَا فَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فِی کِتَابِهِ أَلْقِیا فِی جَهَنَّمَ کُلَّ کَفَّارٍ عَنِیدٍ أَلْقِ یَا مُحَمَّدُ وَ یَا عَلِیُّ عَدُوَّکُمَا فِی النَّارِ ثُمَّ أَقُومُ فَأُثْنِی عَلَی اللَّهِ ثَنَاءً لَمْ یُثْنِ عَلَیْهِ أَحَدٌ قَبْلِی ثُمَّ أُثْنِی عَلَی الْمَلَائِکَهًِْ الْمُقَرَّبِینَ ثُمَّ أُثْنِی عَلَی الْأَنْبِیَاءِ {وَ} الْمُرْسَلِینَ ثُمَّ أُثْنِی عَلَی الْأُمَمِ الصَّالِحِینَ ثُمَّ أَجْلِسُ فَیُثْنِی اللَّهُ وَ یُثْنِی عَلَیَّ مَلَائِکَتُهُ وَ یُثْنِی عَلَیَّ أَنْبِیَاؤُهُ وَ رُسُلُهُ وَ یُثْنِی عَلَیَّ الْأُمَمُ الصَّالِحَهًُْ ثُمَّ یُنَادِی مُنَادٍ مِنْ بُطْنَانِ الْعَرْشِ یَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ غُضُّوا أَبْصَارَکُمْ حَتَّی تَمُرَّ بِنْتُ حَبِیبِ اللَّهِ إِلَی قَصْرِهَا فَتَمُرُّ فَاطِمَهًُْ بِنْتِی عَلَیْهَا رَیْطَتَانِ خِضْراوَانِ حَوْلَهَا سَبْعُونَ أَلْفَ حَوْرَاءَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِلَی بَابِ قَصْرِهَا وَجَدَتِ الْحَسَنَ قَائِماً وَ الْحُسَیْنَ نَائِماً مَقْطُوعَ الرَّأْسِ فَتَقُولُ لِلْحَسَنِ مَنْ هَذَا فَیَقُولُ هَذَا أَخِی إِنَّ أُمَّهًَْ أَبِیکِ قَتَلُوهُ وَ قَطَعُوا رَأْسَهُ فَیَأْتِیهَا النِّدَاءُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ یَا بِنْتَ حَبِیبِ اللَّهِ {حَبِیبِی} إِنِّی إِنَّمَا أَرَیْتُکِ مَا فَعَلَتْ بِهِ أُمَّهًُْ أَبِیکِ لِأَنِّی {إِنِّی} ادَّخَرْتُ لَکِ عِنْدِی تَعْزِیَهًًْ بِمُصِیبَتِکِ فِیهِ إِنِّی جَعَلْتُ لِتَعْزِیَتِکِ بِمُصِیبَتِکِ فِیهِ أَنِّی لَا أَنْظُرُ فِی مُحَاسَبَهًِْ الْعِبَادِ حَتَّی تَدْخُلِی الْجَنَّهًَْ أَنْتِ وَ ذُرِّیَّتُکِ وَ شِیعَتُکِ وَ مَنْ أَوْلَاکُمْ مَعْرُوفاً مِمَّنْ لَیْسَ هُوَ مِنْ شِیعَتِکِ قَبْلَ أَنْ أَنْظُرَ فِی مُحَاسَبَهًِْ الْعِبَادِ فَتَدْخُلُ فَاطِمَهًُْ ابْنَتِی الْجَنَّهًَْ وَ ذُرِّیَّتُهَا وَ شِیعَتُهَا وَ مَنْ وَالاهَا {أَوْلَاهَا} مَعْرُوفاً مِمَّنْ لَیْسَ هُوَ مِنْ شِیعَتِهَا فَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی فِی کِتَابِهِ لا یَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ {وَ} قَالَ هُوَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ وَ هُمْ فِی مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ هِیَ وَ اللَّهِ فَاطِمَهًُْ وَ ذُرِّیَّتُهَا وَ شِیعَتُهَا وَ مَنْ أَوْلَاهُمْ {وَالاهُمْ} مَعْرُوفاً مِمَّنْ لَیْسَ هُوَ مِنْ شِیعَتِهَا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- امام صادق (علیه السلام) از پدرانش از پیامبر (صلی الله علیه و آله) روایت فرمود: چون خداوند تبارک‌وتعالی مردم را در روز قیامت گرد آورد، او که به من نویدِ مقام پسندیده و در خور ستایش را داده است [در آن روز] برایم به این وعده وفا خواهد نمود، هنگامی‌که روز قیامت فرا رسد منبری که هزار پلّه دارد نه همچون نردبان‌های شما برای من برپا شود، من نیز [از آن] بالا روم تا اینکه به بالای آن برسم، درآن‌هنگام جبرئیل پرچمِ حمد را برایم آورده و در مقابلم قرار داده و گوید: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! این همان مقام پسندیده و در خور ستایشی است که خداوند به تو نوید داده بود». من به علی (علیه السلام) گویم: «بالا بیا»! علی (علیه السلام) [نیز بالا آمده و] یک پلّه از من پایین‌تر خواهد بود، من [نیز] پرچمِ حمد را در دستان علی (علیه السلام) قرار خواهم داد». سپس رضوان (کلیددار بهشت) کلیدهای بهشت را آورده و گوید: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! این همان مقام پسندیده و درخور ستایشی است که خداوند به تو نوید داده بود و کلیدها را در اختیار من قرار دهد و من، آن‌ها را در دامان علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) می‌گذارم. سپس مالک نگهبان دوزخ آمده و گوید: ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! این همان مقام پسندیده و درخور ستایشی است که خداوند به تو نوید داده بود، این کلیدهای دوزخ است، دشمنِ خود، فرزندان و امّتت را داخل دوزخ کن». من نیز کلیدها را گرفته و در دامان علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) می‌گذارم. در آن روز، دوزخ و بهشت برای من و علی (علیه السلام) از عروس نسبت به شوهرش مطیع‌تر خواهند بود، این همان معنای کلام خداوند است که فرمود: [خداوند فرمان می‌دهد]: هر کافر حق ستیزی را در دوزخ افکنید! (ق/۲۴) یعنی ای محمّد (صلی الله علیه و آله) و ای علی (علیه السلام)! دشمنتان را در دوزخ افکنید! سپس من برخاسته و چنان خداوند را ستایش می‌کنم که کسی قبل از من، آن‌گونه خداوند را ستایش نکرده است. سپس فرشتگان مقرَّبِ الهی، پیامبران (و امّت‌های نیکوکار را ستایش می‌کنم، آنگاه می‌نشینم و خداوند، فرشتگان الهی، پیامبران و فرستادگان الهی (و امّت‌های نیکوکار مرا ستایش می‌کنند. آنگاه منادی از درون عرش ندا می‌دهد: ای مردمان! چشمان خود را فرو بندید تا دخترِ حبیب خدا (صلی الله علیه و آله) به قصر خود رود. سپس فاطمه (سلام الله علیها) درحالی‌که دو پارچه‌ی سبز بر سر دارد و هفتادهزار حوریه او را همراهی می‌نمایند عبور می‌کند و چون بر درب قصر خویش می‌رسد، حسن (علیه السلام) را ایستاده و حسین (علیه السلام) را خوابیده و با سر بریده مشاهده می‌کند. خطاب به حسن (علیه السلام) گوید: «این کیست»؟ حسن (علیه السلام) گوید: «این برادرم حسین (علیه السلام) است که امّت پدرت او را کشته و سرش را جدا کرده‌اند». دراین‌موقع از جانب خداوند به فاطمه (سلام الله علیها) خطاب شود: «ای دختر حبیب خدا (صلی الله علیه و آله)! من این ظلم و ستمی را که امّت پدرت مرتکب شده‌اند ازآن‌جهت به تو نشان دادم تا آن تسلّایی را که برای تو در مصیبت حسین (علیه السلام) ذخیره نموده‌ام نشانت دهم و تسلّای تو این است که امروز به حساب هیچ‌کس رسیدگی نخواهم کرد تا اینکه [ابتدا] تو، فرزندان و پیروانت و کسانی که پیرو تو نبوده‌اند ولی به شما نیکی کرده‌اند [همگی] داخل بهشت شوید». دراین‌هنگام، دخترم فاطمه (سلام الله علیها)، فرزندان و پیروانش و کسانی‌که از پیروان او نبوده‌اند ولی به او نیکی کرده‌اند وارد بهشت می‌شوند، این همان معنای کلام خداوند است که فرمود: وحشت بزرگ، آن‌ها را اندوهگین نمی‌کند. (انبیاء/۱۰۳)». که مراد همان [وحشتِ] روز قیامت است. و در آنچه دلشان بخواهد، جاودانه متنعّم هستند. (انبیاء/۱۰۲) به‌خدا سوگند! مصداق این آیه، فاطمه (سلام الله علیها)، فرزندان و پیروانش و کسانی که از پیروان او نبوده‌اند ولی به آن‌ها نیکی کرده‌اند، می‌باشند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۰ فرات الکوفی، ص۴۳۷

22 (اسراء/79)

الکاظم ( فِی قَوْلِ اللَّهِ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً قَالَ یَقُومُ النَّاسُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ مِقْدَارَ أَرْبَعِینَ عَاماً وَ یُؤْمَرُ الشَّمْسُ فَیَرْکَبُ عَلَی رُءُوسِ الْعِبَادِ وَ یُلْجِمُهُمُ الْعَرَقُ وَ یُؤْمَرُ الْأَرْضُ لَا تَقْبَلْ مِنْ عَرَقِهِمْ شَیْئاً فَیَأْتُونَ آدَمَ (فَیَتَشَفَّعُونَ مِنْهُ فَیَدُلُّهُمْ عَلَی نُوحٍ (وَ یَدُلُّهُمْ نُوحٌ (عَلَی إِبْرَاهِیمَ (وَ یَدُلُّهُمْ إِبْرَاهِیمُ (عَلَی مُوسَی (وَ یَدُلُّهُمْ مُوسَی (عَلَی عِیسَی (وَ یَدُلُّهُمْ عِیسَی (فَیَقُولُ عَلَیْکُمْ بِمُحَمَّدٍ (خَاتَمِ الْبَشَرِ فَیَقُولُ مُحَمَّدٌ (أَنَا لَهَا فَیَنْطَلِقُ حَتَّی یَأْتِیَ بَابَ الْجَنَّهًِْ فَیَدُقُّ فَیُقَالُ لَهُ مَنْ هَذَا وَ اللَّهُ أَعْلَمُ فَیَقُولُ مُحَمَّدٌ (فَیُقَالُ افْتَحُوا لَهُ فَإِذَا فُتِحَ الْبَابُ اسْتَقْبَلَ رَبَّهُ فَیَخِرُّ سَاجِداً فَلَا یَرْفَعُ رَأْسَهُ حَتَّی یُقَالَ لَهُ تَکَلَّمْ وَ سَلْ تُعْطَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَیَرْفَعُ رَأْسَهُ فَیَسْتَقْبِلُ رَبَّهُ فَیَخِرُّ سَاجِداً فَیُقَالُ لَهُ مِثْلُهَا فَیَرْفَعُ رَأْسَهُ حَتَّی إِنَّهُ لَیَشْفَعُ مَنْ قَدْ أُحْرِقَ بِالنَّارِ فَمَا أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فِی جَمِیعِ الْأُمَمِ أَوْجَهَ مِنْ مُحَمَّدٍ (وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً.

امام کاظم (علیه السلام)- عَسَی أَن یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَّحْمُودًا، روز قیامت مردم به‌اندازه‌ی چهل روز سراپا می‌ایستند، به خورشید امر می‌شود بر سر بندگان بتابد و عرق تا دهان‌هایشان می‌رسد و به زمین امر می‌شود، چیزی از عرق آن‌ها را فرو نبرد، مردم نزد آدم (علیه السلام) می‌روند و از او شفاعت می‌خواهند، آدم (علیه السلام) آن‌ها را نزد نوح (علیه السلام) می‌فرستد، نوح نزد ابراهیم (علیه السلام)، ابراهیم (علیه السلام) نزد موسی (علیه السلام)، موسی (علیه السلام)) نزد عیسی (علیه السلام) و عیسی (علیه السلام) آن‌ها را نزد محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌فرستد و می‌فرماید: «نزد محمّد (صلی الله علیه و آله) خاتم پیامبران بروید»، محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌گوید: «من شفاعت می‌کنم». و به راه می‌افتد تا به در بهشت می‌رسد و در را می‌کوبد. سؤال می‌شود: «کیستی»؟ می‌گوید: «محمّد (صلی الله علیه و آله)». گفته می‌شود: «در را برای او بگشایید»، وقتی در گشوده می‌شود پیامبر (صلی الله علیه و آله) با پروردگارش روبرو می‌شود و برای او سجده می‌کند و سر برنمی‌دارد تا اینکه به او گفته می‌شود: «بگو و بخواه که عطا می‌شوی و شفاعت کن که پذیرفته است». پیامبر (صلی الله علیه و آله) سرش را بلند می‌کند و با خدایش روبرو می‌شود و دوباره به سجده می‌افتد، دوباره همان جمله‌ها به او گفته می‌شود، پیامبر (صلی الله علیه و آله) سر بلند می‌کند و شفاعت می‌کند، حتّی برای آن که در آتش سوخته، هیچ‌کس آن‌روز سربلندتر از محمّد (صلی الله علیه و آله) نیست و این معنی کلام خداست که می‌فرماید: عَسَی أَن یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقَامًا مَّحْمُودًا».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۲ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۸/ العیاشی، ج۲، ص۳۱۵/ نورالثقلین/ البرهان

23 (اسراء/79)

الصّادق ( إِذَا دَخَلتَ المَدِینَهًَْ قُل ... وَ ابْعَثْهُ مَقَاماً مَحْمُوداً یَغْبِطُهُ بِهِ الْأَوَّلُونَ وَ الْآخِرُون.

امام صادق (علیه السلام)- چون آهنگ ورود به مدینه کنی پس بگو: ... مقام و منزلت در بهشت به آن حضرت اعطاء بفرما و آن جناب را درحالی بر انگیز که مقام و درجه‌ای پسندیده داشته به‌طوری‌که خلق اوّلین و آخرین غبطه‌ی آن را بخورند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۲ الکافی، ج۴، ص۵۵۱/ نورالثقلین

24 (اسراء/79)

الرّسول ( قَالَ اللهُ تَعَالَی: عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُودا؛ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (الْمَقَامُ الَّذِی أَشْفَعُ فِیهِ لِأُمَّتِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً؛ منظور از این مقام، مقامی است که در آن برای امّت خویش شفاعت خواهم کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۲ روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۵۰۰/ نورالثقلین

25 (اسراء/79)

الرّسول ( قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (إِذَا قُمْتُ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ تَشَفَّعْتُ فِی أَصْحَابِ الْکَبَائِرِ مِنْ أُمَّتِی فَیُشَفِّعُنِی اللَّهُ فِیهِمْ وَ اللَّهِ لَا تَشَفَّعْتُ فِیمَنْ آذَی ذُرِّیَّتِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: «هنگامی‌که در جایگاه پسندیده ایستادم، درباره‌ی آن گروه از امّتم که مرتکب گناه کبیره شده‌اند شفاعت می‌کنم و خداوند شفاعت مرا در حقّ آنان می‌پذیرد، ولی به‌خدا سوگند! در حقّ کسانی که فرزندانم را آزار کرده‌اند، شفاعت نمی‌کنم».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۲ بحارالأنوار، ج۸، ص۳۷/ نورالثقلین

26 (اسراء/79)

الرّسول ( عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ، قَالَ: رَأَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ (یَوْماً مُقْبِلًا عَلَی عَلِیِ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (وَ هُوَ یَتْلُو هَذِهِ الْآیَهًَْ وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً فَقَالَ: یَا عَلِیُّ، إِنَّ رَبِّی عَزَّ وَ جَلَّ مَلَّکَنِی الشَّفَاعَهًَْ فِی أَهْلِ التَّوْحِیدِ مِنْ أُمَّتِی وَ حَظَرَ ذَلِکَ عَمَّنْ نَاصَبَکَ وَ نَاصَبَ وُلْدَکَ مِنْ بَعْدِکَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- انس گوید: روزی دیدم پیامبر (صلی الله علیه و آله) درحالی‌که این آیه: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً را می‌خواند، نزد علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) آمد و فرمود: «یا علی (علیه السلام)! خداوند برای شفاعت از یکتاپرستان امّت مسلمان، به من اختیار کامل داده است، امّا این نعمت را در حقّ منکران تو و فرزندان تو منع کرده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۲ الأمالی للطوسی، ص۴۵۵/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۲۷۹/ کشف الغمهًْ، ج۱، ص۴۰۱/ نورالثقلین/ البرهان

27 (اسراء/79)

أمیرالمؤمنین ( قَالَ إِنَّ لِمُحَمَّدٍ (یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ قَبْلَ الْحِسَابِ مَقَاماً یَقُومُ فِیهِ وَ هُوَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی ذَکَرَهُ اللَّهُ تَعَالَی یَقُومُ فَیُثْنِی عَلَی اللَّهِ تَعَالَی بِمَا لَمْ یُثْنِ أَحَدٌ مِنْ قَبْلِهِ ثُمَ یُثْنِی عَلَی الْمَلَائِکَهًِْ فَلَا یَبْقَی مَلَکٌ إِلَّا أَثْنَی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ثُمَّ یُثْنِی عَلَی الرُّسُلِ ثُمَّ یُثْنِی {عَلَی} کُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَهًٍْ یَبْدَأُ بِالصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ الصَّالِحِینَ ثُمَّ یَحْمَدُهُ أَهْلُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً فَطُوبَی لِمَنْ کَانَ لَهُ فِی ذَلِکَ الْمَقَامِ حَظٌّ وَ نَصِیبٌ وَ وَیْلٌ لِمَنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ فِیهِ حَظٌّ وَ لَا نَصِیب.

امام علی (علیه السلام)- حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) در روز حساب مقامی دارد که در آنجا می‌ایستد و آن مقام محمود است که خداوند از آن یاد کرده، پس بر خدا درودی می‌فرستد که بر کسی پیش از آن نفرستاده سپس فرشتگان او را ثنا می‌گویند، پس فرشته‌ای نیست مگر اینکه بر محمّد (صلی الله علیه و آله) و آل او درود می‌فرستد، آنگاه بر پیامبران (و بعد بر مؤمنان، که از صدّیقین و شهداء و صالحان شروع می‌کند، سپس اهل آسمان و زمین او را ستایش می‌کنند و این همان کلام خدای تعالی است: عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً؛ خداوند تو را به مقام پسندیده می‌رساند. پس خوشا کسی که بهره‌ای از آن مقام دارد و وای بر کسی که بهره‌ای از آن شاملش نمی‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۴ إرشادالقلوب، ج۲، ص۴۲۳

28 (اسراء/79)

الرّسول ( عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (لَوْ قَدْ قُمْتُ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ لَشَفَعْتُ فِی أَبِی وَ أُمِّی وَ عَمِّی وَ أَخٍ کَانَ لِی فِی الْجَاهِلِیَّهًِْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از امام صادق (علیه السلام) روایت است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «آنگاه که در مقام محمود بایستم، برای پدر و مادر و برادری که در جاهلیّت داشتم شفاعت خواهم کرد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۴ القمی، ج۲، ص۲۵/ نورالثقلین/ البرهان

29 (اسراء/79)

الرّسول ( عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (إِنِّی أَسْتَوْهِبُ مِنْ رَبِّی أَرْبَعَهًًْ آمِنَهًَْ بِنْتَ وَهْبٍ وَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ أَبَا طَالِبٍ وَ رَجُلًا جَرَتْ بَیْنِی وَ بَیْنَهُ أُخُوَّهًٌْ فَطَلَبَ إِلَیَّ أَنْ أَطْلُبَ إِلَی رَبِّی أَنْ یَهَبَهُ لِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- من از خدا چهار نفر را می‌خواهم؛ آمنه‌بنت‌وَهب، عبدالله‌بن‌عبدالمطّلب (علیه السلام) و ابوطالب (علیه السلام) و مردی‌که بین من و او اخوّت بود و از من خواست تا از خدا بخواهم او را به من ببخشد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۴ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۸/ البرهان

30 (اسراء/79)

الرّسول ( قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (سَمِعْتُ النَّبِیَّ (یَقُولُ إِذَا حُشِرَ النَّاسُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ نَادَی مُنَادٍ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ اسْمُهُ قَدْ أَمْکَنَکَ مِنْ مُجَازَاهًِْ مُحِبِّیکَ وَ مُحِبِّی أَهْلِ بَیْتِکَ الْمُوَالِینَ لَهُمْ فِیکَ وَ الْمُعَادِینَ لَهُمْ فِیکَ فَکَافِهِمْ بِمَا شِئْتَ فَأَقُولُ یَا رَبِّ الْجَنَّهًَْ فَأُنَادِی بَوِّئْهُمْ مِنْهَا حَیْثُ شِئْتَ فَذَلِکَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِی وُعِدْتُهُ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از امام علی (علیه السلام) روایت است: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: روز قیامت وقتی مردم محشور می‌شوند، منادی ندا می‌دهد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! خداوند جلّ و جلاله به تو در جزا دادن دوستداران خود و اهل بیتت قدرت و اختیار داده است که دوستی‌کنندگان و دشمنی‌کنندگان به‌خاطر اهل بیتت را هرطور که می‌خواهی جزایشان ده». و من می‌گویم: «خدایا! بهشت». سپس به من ندا می‌شود: «هرکجای بهشت که می‌خواهی آن‌ها را ساکن گردان» و این مقام محمود است که به من وعده داده شده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۴ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۲۷۹/ نورالثقلین/ البرهان

31 (اسراء/79)

الصّادق ( عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَهًَْ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (عَنِ الْمُؤْمِنِ هَلْ لَهُ شَفَاعَهًٌْ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ هَلْ یَحْتَاجُ الْمُؤْمِنُ إِلَی شَفَاعَهًِْ مُحَمَّدٍ (یَوْمَئِذٍ قَالَ نَعَمْ إِنَّ لِلْمُؤْمِنِینَ خَطَایَا وَ ذُنُوباً وَ مَا مِنْ أَحَدٍ إِلَّا یَحْتَاجُ إِلَی شَفَاعَهًِْ مُحَمَّدٍ یَوْمَئِذٍ قَالَ وَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ (أَنَا سَیِّدُ وُلْدِ آدَمَ وَ لَا فَخْرَ قَالَ نَعَمْ قَالَ یَأْخُذُ حَلْقَهًَْ بَابِ الْجَنَّهًِْ فَیَفْتَحُهَا فَیَخِرُّ سَاجِداً فَیَقُولُ اللَّهُ ارْفَعْ رَأْسَکَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ اطْلُبْ تُعْطَ فَیَرْفَعُ رَأْسَهُ ثُمَّ یَخِرُّ سَاجِداً فَیَقُولُ اللَّهُ ارْفَعْ رَأْسَکَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ وَ اطْلُبْ تُعْطَ ثُمَّ یَرْفَعُ رَأْسَهُ فَیَشْفَعُ فَیُشَفَّعُ وَ یَطْلُبُ فَیُعْطَی.

امام صادق (علیه السلام)- عبیدبن‌زراره گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی شفاعت از مؤمن سؤال شد، فرمود: «آری! از مؤمن هم شفاعت می‌شود». مردی برخاست و پرسید: «آیا آن روز مؤمن به شفاعت محمّد (صلی الله علیه و آله) نیازمند است»؟ فرمود: «آری! مؤمنان خطا و گناهانی دارند، همه‌کس آن روز به شفاعت محمّد (صلی الله علیه و آله) محتاجند». و شخصی درباره‌ی کلام رسول خدا (صلی الله علیه و آله) که فرمود: «من سیّد فرزندان آدم (علیه السلام) هستم بی‌هیچ فخری سؤال کرد». فرمود: «آری! پیامبر (صلی الله علیه و آله) حلقه‌ی در بهشت را می‌گیرد و آن را می‌گشاید و به سجده می‌افتد، خداوند می‌فرماید: «سر بردار و برخیز، شفاعت کن که پذیرفته می‌شود، طلب کن که عطا می‌شوی». حضرت (صلی الله علیه و آله) سرش را بلند می‌کند و دوباره به سجده می‌افتد، خداوند به پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «سرت را بلند کن و شفاعت کن که پذیرفته می‌شود و هرچه می‌خواهی طلب کن که به تو عطا می‌شود». پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) سر برمی‌دارد و شفاعت می‌کند و شفاعتش پذیرفته می‌شود و هرچه طلب می‌کند به او عطا می‌شود».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۴ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۸/ البرهان

32 (اسراء/79)

الرّسول ( عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (لِعَلِیٍّ (یَا عَلِیُّ شِیعَتُکَ هُمُ الْفَائِزُونَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَمَنْ أَهَانَ وَاحِداً مِنْهُمْ فَقَدْ أَهَانَکَ وَ مَنْ أَهَانَکَ فَقَدْ أَهَانَنِی وَ مَنْ أَهَانَنِی أَدْخَلَهُ اللَّهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِیها وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ یَا عَلِیُّ أَنْتَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْکَ رُوحُکَ مِنْ رُوحِی وَ طِینَتُکَ مِنْ طِینَتِی وَ شِیعَتُکَ خُلِقُوا مِنْ فَضْلِ طِینَتِنَا فَمَنْ أَحَبَّهُمْ فَقَدْ أَحَبَّنَا وَ مَنْ أَبْغَضَهُمْ فَقَدْ أَبْغَضَنَا وَ مَنْ عَادَاهُمْ فَقَدْ عَادَانَا وَ مَنْ وَدَّهُمْ فَقَدْ وَدَّنَا یَا عَلِیُّ إِنَّ شِیعَتَکَ مَغْفُورٌ لَهُمْ عَلَی مَا کَانَ فِیهِمْ مِنْ ذُنُوبٍ وَ عُیُوبٍ یَا عَلِیُّ أَنَا الشَّفِیعُ لِشِیعَتِکَ غَداً إِذَا قُمْتُ الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ فَبَشِّرْهُمْ بِذَلِکَ یَا عَلِیُّ شِیعَتُکَ شِیعَهًُْ اللَّهِ وَ أَنْصَارُکَ أَنْصَارُ اللَّهِ وَ أَوْلِیَاؤُکَ أَوْلِیَاءُ اللَّهِ وَ حِزْبُکَ حِزْبُ اللَّهِ یَا عَلِیُّ سَعِدَ مَنْ تَوَلَّاکَ وَ شَقِیَ مَنْ عَادَاکَ یَا عَلِیُّ لَکَ کَنْزٌ فِی الْجَنَّهًِْ وَ أَنْتَ ذُو قَرْنَیْهَا.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) گوید: پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) به علی (علیه السلام) فرمود: «ای علی (علیه السلام)! روز قیامت شیعیان تو همان رستگاران هستند، هرکس به یکی از آن‌ها توهین کند، به تو توهین کرده و هرکس به تو توهین کند به من اهانت کرده و هرکس به من اهانت کند، خداوند تبارک‌وتعالی او را در آتش جهنّم جاودانه می‌سازد و چه بد سرنوشتی است. ای علی (علیه السلام)! تو از من هستی و من از تو، روح تو از روح من است و سرشت تو از طینت و سرشت من و شیعیان تو از باقیمانده‌ی گِل ما آفریده شده‌اند، هرکس آن‌ها را دوست بدارد ما را دوست داشته و هرکس با آن‌ها دشمنی کند با ما دشمنی کرده و هرکس به آن‌ها کینه بورزد، با ما کینه‌توزی کرده و هرکس با آن‌ها دوستی بکند با ما دوستی کرده است. ای علی (علیه السلام)! بی‌تردید، شیعیان تو هرچه نقص و گناه داشته باشند، آمرزیده خواهد شد. ای علی (علیه السلام)! روز قیامت وقتی در مقام محمود بایستم، برای شیعیان تو شفاعت خواهم کرد، پس این بشارت را به آن‌ها بده. ای علی (علیه السلام)! شیعیان تو شیعه‌ی خدا هستند و یاران تو، یاران و انصار خدا و دوستداران و اولیاء تو اولیاء خدا و حزب تو حزب خداست، ای علی (علیه السلام)! هرکس دوستی و ولایت تو را بپذیرد سعادتمند می‌شود و هرکس با تو دشمنی کند بدبخت و شقی می‌گردد. ای علی (علیه السلام)! تو در بهشت صاحب گنج هستی و تو ذوالقرنین بهشت هستی».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۶ بحارالأنوار، ج۶۵، ص۷/ البرهان

33 (اسراء/79)

الصّادق ( عَنْ عِیصِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (أَنَّ أُنَاساً مِنْ بَنِی هَاشِمٍ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ (فَسَأَلُوهُ أَنْ یَسْتَعْمِلَهُمْ عَلَی صَدَقَاتِ الْمَوَاشِی وَ قَالُوا یَکُونُ لَنَا هَذَا السَّهْمُ الَّذِی جَعَلَهُ لِلْعَالَمِینَ عَلَیْهَا فَنَحْنُ أَوْلَی بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (یَا بَنِی عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّ الصَّدَقَهًَْ لَا تَحِلُّ لِی وَ لَا لَکُمْ وَ لَکِنِّی وُعِدْتُ الشَّفَاعَهًَْ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّهُ قَدْ وَعَدَهَا فَمَا ظَنُّکُمْ یَا بَنِی عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِذَا أَخَذْتُ بِحَلْقَهًِْ الْبَابِ أَ تَرَوْنِی مُؤْثِراً عَلَیْکُمْ غَیْرَکُمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ یَجْلِسُونَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فِی صَعِیدٍ وَاحِدٍ فَإِذَا طَالَ بِهِمُ الْمَوْقِفُ طَلَبُوا الشَّفَاعَهًَْ فَیَقُولُونَ إِلَی مَنْ فَیَأْتُونَ نُوحاً فَیَسْأَلُونَهُ الشَّفَاعَهًَْ فَقَالَ هَیْهَاتَ قَدْ رَفَعْتُ حَاجَتِی فَیَقُولُونَ إِلَی مَنْ فَیُقَالُ إِلَی إِبْرَاهِیمَ فَیَأْتُونَ إِلَی إِبْرَاهِیم فَیَسْأَلُونَهُ الشَّفَاعَهًَْ فَیَقُولُ هَیْهَاتَ قَدْ رَفَعْتُ حَاجَتِی فَیَقُولُونَ إِلَی مَنْ فَیُقَالُ ایتُوا مُوسَی فَیَأْتُونَهُ فَیَسْأَلُونَهُ الشَّفَاعَهًَْ فَیَقُولُ هَیْهَاتَ قَدْ رَفَعْتُ حَاجَتِی فَیَقُولُونَ إِلَی مَنْ فَیُقَالُ ایتُوا مُحَمَّداً فَیَأْتُونَهُ فَیَسْأَلُونَهُ الشَّفَاعَهًَْ فَیَقُومُ مُدِلًّا حَتَّی یَأْتِیَ بَابَ الْجَنَّهًِْ فَیَأْخُذُ بِحَلْقَهًِْ الْبَابِ ثُمَّ یَقْرَعُهُ فَیُقَالُ مَنْ هَذَا فَیَقُولُ أَحْمَدُ فَیُرَحِّبُونَ وَ یَفْتَحُونَ الْبَابَ فَإِذَا نَظَرَ إِلَی الْجَنَّهًِْ خَرَّ سَاجِداً یُمَجِّدُ رَبَّهُ بِالْعَظَمَهًِْ فَیَأْتِیهِ مَلَکٌ فَیَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَکَ وَ سَلْ تُعْطَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَیَرْفَعُ رَأْسَهُ فَیَدْخُلُ مِنْ بَابِ الْجَنَّهًِْ فَیَخِرُّ سَاجِداً وَ یُمَجِّدُ رَبَّهُ وَ یُعَظِّمُهُ فَیَأْتِیهِ مَلَکٌ فَیَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَکَ وَ سَلْ تُعْطَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَیَقُومُ فَمَا یَسْأَلُ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ إِیَّاهُ.

امام صادق (علیه السلام)- عیص‌بن‌قاسم نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: گروهی از بنی‌هاشم نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمدند و از ایشان خواستند تا صدقات چهارپایان را به آنان بسپارد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «ای فرزندان عبدالمطّلب! صدقه برای من و شما حلال نیست، امّا به من وعده‌ی شفاعت داده شده است. امام (علیه السلام) فرمود: «به‌خدا سوگند! که خدا به او وعده‌ی شفاعت داده بود». و شما ای فرزندان عبد المطّلب (رحمة الله علیه)! گمان نکنید وقتی حلقه‌ی در رحمت الهی را گرفتم دیگران را بر شما ترجیح می‌دهم! روز قیامت جنّ و انس در یک سطح می‌نشینند، وقتی وقوفشان آنجا طول می‌کشد به‌دنبال شفاعت و شفیع می‌گردند و می‌گویند: «به چه کسی پناه ببریم»؟ نزد نوح (علیه السلام) می‌روند و از او شفاعت می‌طلبند، نوح (علیه السلام) می‌گوید: «هیهات! من خود به دیگری محتاجم». می‌پرسند: «به چه کسی پناه ببریم»؟ می‌گویند: «به ابراهیم (علیه السلام)». نزد ابراهیم (علیه السلام) می‌آیند و از او شفاعت می‌خواهند، ابراهیم (علیه السلام) می‌گوید: «هیهات! من به دیگری محتاجم». پرسیدند: «به چه کسی پناه ببریم»؟ می‌گوید: «نزد موسی (علیه السلام) بروید». می‌روند و از او شفاعت می‌خواهند، موسی (علیه السلام) می‌گوید: «هیهات! من، خود به دیگری محتاجم». پرسیدند: «به چه کسی پناه ببریم»؟ گفته می‌شود: «نزد عیسی (علیه السلام) بروید»، مردم سوی عیسی (علیه السلام) می‌روند و از او شفاعت می‌خواهند. او می‌گوید: «هیهات! من به دیگری محتاجم». می‌پرسند: «به چه کسی پناه ببریم»؟ می‌گوید: «نزد محمّد (صلی الله علیه و آله) بروید». نزد محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌آیند و از او شفاعت می‌خواهند، با خوشایندی و رضایتمندی برمی‌خیزد و جلو می‌آید و چون به در بهشت می‌رسد، حلقه در را می‌گیرد و می‌کوبد، سؤال می‌شود: «کیستی»؟ می‌گوید: «احمد (صلی الله علیه و آله)». به او خوشامد می‌گویند و در را باز می‌کنند، وقتی به بهشت می‌نگرد به سجده افتاده و پروردگارش را بسیار اکرام و تمجید می‌کند، ملکی نزد او آمده می‌گوید: «سرت را بلندکن و بخواه که عطا می‌شوی و شفاعت کن که پذیرفته می‌شود»، پیامبر (صلی الله علیه و آله) سر برمی‌دارد و وارد بهشت می‌شود و دوباره به سجده می‌افتد و مجد و عظمت پروردگارش را ذکر می‌کند. ملکی می‌آید و می‌گوید [ای محمّد (صلی الله علیه و آله)]! سرت را بلند کن و بخواه که عطا می‌شوی و شفاعت کن که پذیرفته است و پیامبر (صلی الله علیه و آله) برمی‌خیزد و یک ساعت در بهشت راه می‌رود سپس به سجده می‌افتد و پروردگارش را بسیار تمجید و تعظیم می‌کند، ملکی می‌آید و می‌گوید: «سرت را بلند کن و بخواه که عطا می‌شوی و شفاعت کن که پذیرفته می‌شوی، برمی‌خیزد و هرچه بخواهد به او عطا می‌شود».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۶ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۷/ نورالثقلین/ البرهان؛ «بتفاوت لفظی»

34 (اسراء/79)

الصّادق ( ٍ عَنْ خَیْثَمَهًَْ الْجُعْفِیِّ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (أَنَا وَ مُفَضَّلُ بْنُ عُمَرَ لَیْلًا لَیْسَ عِنْدَهُ أَحَدٌ غَیْرُنَا فَقَالَ لَهُ مُفَضَّلٌ الْجُعْفِیُّ جُعِلْتُ فِدَاکَ حَدِّثْنَا حَدِیثاً نُسَرُّ بِهِ قَالَ نَعَمْ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ حَشَرَ اللَّهُ الْخَلَائِقَ فِی صَعِیدٍ وَاحِدٍ حُفَاهًًْ عُرَاهًًْ غُرْلًا قَالَ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا الْغُرْلُ قَالَ کَمَا خُلِقُوا أَوَّلَ مَرَّهًٍْ فَیَقِفُونَ حَتَّی یُلْجِمَهُمُ الْعَرَقُ فَیَقُولُونَ لَیْتَ اللَّهَ یَحْکُمُ بَیْنَنَا وَ لَوْ إِلَی النَّارِ یَرَوْنَ أَنَّ فِی النَّارِ رَاحَهًًْ فِیمَا هُمْ فِیهِ ثُمَّ یَأْتُونَ آدَمَ فَیَقُولُونَ أَنْتَ أَبُونَا وَ أَنْتَ نَبِیٌّ فَاسْأَلْ رَبَّکَ یَحْکُمْ بَیْنَنَا وَ لَوْ إِلَی النَّارِ فَیَقُولُ آدَمُ لَسْتُ بِصَاحِبِکُمْ خَلَقَنِی رَبِّی بِیَدِهِ وَ حَمَلَنِی عَلَی عَرْشِهِ وَ أَسْجَدَ لِی مَلَائِکَتَهُ ثُمَّ أَمَرَنِی فَعَصَیْتُهُ وَ لَکِنِّی أَدُلُّکُمْ عَلَی ابْنِیَ الصِّدِّیقِ الَّذِی مَکَثَ فِی قَوْمِهِ أَلْفَ سَنَهًٍْ إِلَّا خَمْسِینَ عَاماً یَدْعُوهُمْ کُلَّمَا کَذَّبُوا اشْتَدَّ تَصْدِیقُهُ (نوح) قَالَ فَیَأْتُونَ نُوحاً فَیَقُولُونَ سَلْ رَبَّکَ یَحْکُمْ بَیْنَنَا وَ لَوْ إِلَی النَّارِ قَالَ فَیَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِکُمْ إِنِّی قُلْتُ إِنَّ ابْنِی مِنْ أَهْلِی وَ لَکِنِّی أَدُلُّکُمْ عَلَی مَنِ اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِیلًا فِی دَارِ الدُّنْیَا ایتُوا إِبْرَاهِیمَ قَالَ فَیَأْتُونَ إِبْرَاهِیمَ فَیَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِکُمْ إِنِّی قُلْتُ إِنِّی سَقِیمٌ وَ لَکِنِّی أَدُلُّکُمْ عَلَی مَنْ کَلَّمَ اللَّهُ تَکْلِیماً (موسی) قَالَ فَیَأْتُونَ مُوسَی فَیَقُولُونَ لَهُ فَیَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِکُمْ إِنِّی قَتَلْتُ نَفْساً وَ لَکِنِّی أَدُلُّکُمْ عَلَی مَنْ کَانَ یَخْلُقُ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یُبْرِئُ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ بِإِذْنِ اللَّهِ (عیسی) فَیَأْتُونَهُ فَیَقُولُ لَسْتُ بِصَاحِبِکُمْ وَ لَکِنِّی أَدُلُّکُمْ عَلَی مَنْ بَشَّرْتُکُمْ بِهِ فِی دَارِ الدُّنْیَا (أحمد) ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (مَا مِنْ نَبِیٍّ وُلِدَ مِنْ آدَمَ إِلَی مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ إِلَّا وَ هُمْ تَحْتَ لِوَاءِ مُحَمَّدٍ قَالَ فَیَأْتُونَهُ ثُمَّ قَالَ فَیَقُولُون یَا مُحَمَّدُ سَلْ رَبَّکَ یَحْکُمْ بَیْنَنَا وَ لَوْ إِلَی النَّارِ قَالَ فَیَقُولُ نَعَمْ أَنَا صَاحِبُکُمْ فَیَأْتِی دَارَ الرَّحْمَنِ وَ هِیَ عَدْنٌ وَ إِنَّ بَابَهَا سَعَتُهُ بُعْدُ مَا بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ فَیُحَرِّکُ حَلْقَهًًْ مِنَ الْحَلَقِ فَیُقَالُ مَنْ هَذَا وَ هُوَ أَعْلَمُ بِهِ فَیَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَیُقَالُ افْتَحُوا لَهُ قَالَ فَیُفْتَحُ لِی قَالَ فَإِذَا نَظَرْتُ إِلَی رَبِّی مَجَّدْتُهُ تَمْجِیداً لَمْ یُمَجِّدْهُ أَحَدٌ کَانَ قَبْلِی وَ لَا یُمَجِّدُهُ أَحَدٌ کَانَ بَعْدِی ثُمَّ أَخِرُّ سَاجِداً فَیَقُولُ یَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَکَ وَ قُلْ یُسْمَعْ قَوْلُکَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ وَ سَلْ تُعْطَ قَالَ فَإِذَا رَفَعْتُ رَأْسِی وَ نَظَرْتُ إِلَی رَبِّی مَجَّدْتُهُ تَمْجِیداً أَفْضَلَ مِنَ الْأَوَّلِ ثُمَّ أَخِرُّ سَاجِداً فَیَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَکَ وَ قُلْ یُسْمَعْ قَوْلُکَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ وَ سَلْ تُعْطَ فَإِذَا رَفَعْتُ رَأْسِی وَ نَظَرْتُ إِلَی رَبِّی مَجَّدْتُهُ تَمْجِیداً أَفْضَلَ مِنَ الْأَوَّلِ وَ الثَّانِی ثُمَّ أَخِرُّ سَاجِداً فَیَقُولُ ارْفَعْ رَأْسَکَ وَ قُلْ یُسْمَعْ قَوْلُکَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ وَ سَلْ تُعْطَ فَإِذَا رَفَعْتُ رَأْسِی أَقُولُ رَبِّ احْکُمْ بَیْنَ عِبَادِکَ وَ لَوْ إِلَی النَّارِ فَیَقُولُ نَعَمْ یَا مُحَمَّدُ قَالَ ثُمَّ یُؤْتَی بِنَاقَهًٍْ مِنْ یَاقُوتٍ أَحْمَرَ وَ زِمَامُهَا زَبَرْجَدٌ أَخْضَرُ حَتَّی أَرْکَبَهَا ثُمَّ آتِی الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ حَتَّی أَقْضِیَ عَلَیْهِ وَ هُوَ تَلٌّ مِنْ مِسْکٍ أَذْفَرَ بِحِیَالِ الْعَرْشِ ثُمَّ یُدْعَی إِبْرَاهِیمُ فَیُحْمَلُ عَلَی مِثْلِهَا فَیَجِیءُ حَتَّی یَقِفَ عَنْ یَمِینِ رَسُولِ اللَّهِ (ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ (یَدَهُ فَضَرَبَ عَلَی کَتِفِ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ ثُمَّ تُؤْتَی وَ اللَّهِ بِمِثْلِهَا فَتُحْمَلُ عَلَیْهِ ثُمَّ تَجِیءُ حَتَّی تَقِفَ بَیْنِی وَ بَیْنَ أَبِیکَ إِبْرَاهِیمَ ثُمَّ یَخْرُجُ مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ الرَّحْمَنِ فَیَقُولُ یَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ أَ لَیْسَ الْعَدْلُ مِنْ رَبِّکُمْ أَنْ یُوَلِّیَ کُلَّ قَوْمٍ مَا کَانُوا یَتَوَلَّوْنَ فِی دَارِ الدُّنْیَا فَیَقُولُونَ بَلَی وَ أَیُّ شَیْءٍ عَدْلٌ غَیْرُهُ قَالَ فَیَقُومُ الشَّیْطَانُ الَّذِی أَضَلَّ فِرْقَهًًْ مِنَ النَّاسِ حَتَّی زَعَمُوا أَنَّ عِیسَی هُوَ اللَّهُ وَ ابْنُ اللَّهِ فَیَتَّبِعُونَهُ إِلَی النَّارِ وَ یَقُومُ الشَّیْطَانُ الَّذِی أَضَلَّ فِرْقَهًًْ مِنَ النَّاسِ حَتَّی زَعَمُوا أَنَّ عُزَیْزاً ابْنُ اللَّهِ حَتَّی یَتَّبِعُونَهُ إِلَی النَّارِ وَ یَقُومُ کُلُّ شَیْطَانٍ أَضَلَّ فِرْقَهًًْ فَیَتَّبِعُونَهُ إِلَی النَّارِ حَتَّی تَبْقَی هَذِهِ الْأُمَّهًُْ ثُمَّ یَخْرُجُ مُنَادٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَیَقُولُ یَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ أَ لَیْسَ الْعَدْلُ مِنْ رَبِّکُمْ أَنْ یُوَلِّیَ کُلَّ فَرِیقٍ مَنْ کَانُوا یَتَوَلَّوْنَ فِی دَارِ الدُّنْیَا فَیَقُولُونَ بَلَی فَیَقُومُ شَیْطَانٌ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَّ یَقُومُ شَیْطَانٌ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَّ یَقُومُ شَیْطَانٌ ثَالِثٌ فَیَتَّبِعُه مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَ یَقُومُ مُعَاوِیَهًُْ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ وَ یَقُومُ عَلِیٌّ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَ یَزِیدُ بْنُ مُعَاوِیَهًَْ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ وَ یَقُومُ الْحَسَنُ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ وَ یَقُومُ الْحُسَیْنُ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَ یَقُومُ مَرْوَانُ بْنُ الْحَکَمِ وَ عَبْدُ الْمَلِکِ فَیَتَّبِعُهُمَا مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُمَا ثُمَّ یَقُومُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ فَیَتَّبِعُهُ مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُ ثُمَ یَقُومُ الْوَلِیدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِکِ وَ یَقُومُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ فَیَتَّبِعُهُمَا مَنْ کَانَ یَتَوَلَّاهُمَا ثُمَّ أَقُومُ أَنَا فَیَتَّبِعُنِی مَنْ کَانَ یَتَوَلَّانِی وَ کَأَنِّی بِکُمَا مَعِی ثُمَّ یُؤْتَی بِنَا فَیَجْلِسُ عَلَی الْعَرْشِ رَبُّنَا وَ یُؤْتَی بِالْکُتُبِ فَنَرْجِعُ فَنَشْهَدُ عَلَی عَدُوِّنَا وَ نَشْفَعُ لِمَنْ کَانَ مِنْ شِیعَتِنَا مُرَهَّقاً قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ فَمَا الْمُرَهَّقُ قَالَ الْمُذْنِبُ فَأَمَّا الَّذِینَ اتَّقَوْا مِنْ شِیعَتِنَا فَقَدْ نَجَاهُمُ اللَّهُ بِمَفازَتِهِمْ لا یَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ قَالَ ثُمَّ جَاءَتْهُ جَارِیَهًٌْ لَهُ فَقَالَتْ إِنَّ فُلَاناً الْقُرَشِیَّ بِالْبَابِ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهُ ثُمَّ قَالَ لَنَا اسْکُتُوا.

امام صادق (علیه السلام)- خیثمه جعفی گوید: من و مفضّل‌بن‌عُمَر شبی نزد امام صادق (علیه السلام) بودیم، و جز ما کس دیگری آنجا نبود؛ مفضّل جُعفی عرض کرد: «فدایت شوم! حدیثی برایمان بگویید تا به شنیدن آن شاد و مسرور شویم». امام (علیه السلام) فرمود: «آری، وقتی روز قیامت برپا شود، خداوند همه‌ی خلایق را در زمین بلندی سراپا برهنه و غُرل محشور می‌کند، پرسیدم: «فدایتان شوم! غُرل یعنی چه»؟ فرمود: «یعنی همان‌گونه که روز اوّل متولّد شدند و آنقدر می‌ایستند تا عرق به دهان‌هایشان برسد، می‌گویند: «کاش خداوند میان ما حکم کند حتّی اگر جهنّم باشد»؛ زیرا می‌بینند در آتش جهنّم بودن از آن حالتی که دارند راحت‌تر است، سپس نزد آدم (علیه السلام) می‌آیند و می‌گویند: «تو پدر ما و پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) هستی، از پروردگارت بخواه میان ما حکم کند، حتّی اگر به‌سوی جهنّم برویم». آدم (علیه السلام) می‌گوید: «من صاحب شما نیستم، پروردگارم مرا به دست خود آفرید و بر عرش خود حمل کرد و ملائکه را امر کرد بر من سجده کنند، سپس به من امر و دستوری داد و من معصیت و نافرمانی کردم، امّا شما را به‌سوی پیامبری راستگو راهنمایی می‌کنم که نهصدوپنجاه سال میان قوم خود ماند و آن‌ها را به خدا دعوت کرد و هرچه بیشتر او را تکذیب کردند، راستی و حقیقت امرش بیشتر آشکار شد، او نوح (علیه السلام)، پیامبر خداست». مردم نزد نوح (علیه السلام) می‌روند و می‌گویند: «از پروردگارت بخواه برای ما حکم کند، حتّی اگر جهنّم باشد». نوح (علیه السلام) می‌گوید: «من صاحب شما نیستم، من پسر کافرم را از اهل خود دانستم، امّا شما را به‌سوی کسی راهنمایی می‌کنم که خدا او را در دنیا دوست خود قرار داده بود، نزد ابراهیم (علیه السلام) بروید». سپس مردم نزد ابراهیم (علیه السلام) آمده و او می‌گوید: «من صاحب شما نیستم، من به بت‌پرستان دروغ گفتم که من بیمار هستم، امّا شما را به‌سوی پیامبری راهنمایی می‌کنم که خدا با او سخن گفته است: منظورم موسی (علیه السلام) است». مردم نزد موسی (علیه السلام) می‌آیند و خواسته‌ی خود را به او می‌گویند، موسی (علیه السلام) نیز می‌گوید: «من صاحب شما نیستم، من کسی را کشته‌ام، امّا شما را نزد کسی می‌فرستم که به اذن و اراده خدا خلق می‌کرد و بیماران کور مادرزاد و مبتلایان به پیسی را به امر خدا شفا می‌داد، به نزد عیسی (علیه السلام) بروید». مردم نزد عیسی (علیه السلام) می‌آیند و او می‌گوید: «من صاحب شما نیستم، امّا شما را به‌سوی پیامبری راهنمایی می‌کنم که در دنیا وجود او را به شما بشارت دادم، نزد احمد (صلی الله علیه و آله) بروید. هر پیامبری که از زمان آدم (علیه السلام) تا پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) متولّد شده، تحت لوای محمّد (صلی الله علیه و آله) خواهد بود». مردم نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌آیند و می‌گویند: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! از پروردگارت بخواه برای ما حکم کند حتّی اگر جهنّم باشد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: آری! من صاحب شما هستم». و به دار الرّحمن که همان باغ عَدن است می‌رود که در آن، از شرق تا به غرب وسعت دارد و یکی از حلقه‌های در را می‌کوبد، گفته می‌شود: «کیستی»؟ درحالی‌که او را بهتر از همه می‌شناسد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «من محمّد (صلی الله علیه و آله) هستم». گفته می‌شود: «در را برای او باز کنید». پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «پس آن در برایم باز می‌شود، وقتی خدایم را بنگرم چنان او را تمجید و اکرام می‌گویم که پیش از من هیچ‌کس خدا را چنین حمد و ثنا نگفته است و بعد از من هم نخواهد گفت، سپس به سجده می‌افتم». خداوند می‌فرماید: سرت را بلند کن و برخیز و بگو، هرچه بگویی شنیده می‌شود و شفاعت‌کن که پذیرفته می‌شود و بخواه که عطا می‌شوی. آنگاه که سر بردارم و به پروردگارم بنگرم، دوباره او را بهتر و برتر از بار اوّل، تمجید و تقدیس می‌گویم و به سجده می‌افتم. خداوند می‌فرماید: «برخیز و بگو، سخن تو شنیده می‌شود، شفاعت کن پذیرفته می‌شود و بخواه عطا می‌شوی». آنگاه که سربردارم و به پروردگارم بنگرم، او را بهتر و برتر از بار اوّل و دوّم، تمجید و تقدیس می‌گویم و به سجده می‌افتم، خداوند می‌فرماید: «سربردار و بگو سخن تو شنیده می‌شود، شفاعت کن پذیرفته می‌شود». و آنگاه که سربردارم می‌گویم: خدایا! برای بندگانت حکم کن حتّی اگر جهنّم باشد و خدا می‌فرماید: «بسیار خوب، ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! سپس ناقه‌ای از یاقوت سرخ با لگامی از زبرجد سبز می‌آورند تا من سوار شوم». سپس به مقام محمود می‌آیم و آنجا می‌ایستم، آن مقام تلّی از مشک اذفر است و روبروی عرش الهی قرار دارد. سپس ابراهیم (علیه السلام) فراخوانده می‌شود و بر ناقه‌ای مانند آن سوار می‌شود و می‌آید تا بر سمت راست پیامبر (صلی الله علیه و آله) می‌ایستد و سپس پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستش را بلند می‌کند و بر شانه‌ی علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) می‌زند، پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: آنگاه به‌خداسوگند! ناقه‌ای شبیه به آنکه من سوار شدم برای تو می‌آورند و تو سوار می‌شوی و می‌آیی تا میان من و پدرت ابراهیم (علیه السلام) قرار می‌گیری، آنگاه منادی از سوی خدای رحمان ندا می‌دهد و می‌گوید: «ای مردم! آیا عدل پروردگارتان نیست، اگر امروز هر قومی را همان‌کس ولی و سرپرست باشد که در دنیا بود»؟ می‌گویند: «آری! و جز این چه‌چیزی عادلانه است»؟ پس شیطانی که مردم را گمراه کرده و به آن‌ها باورانده بود عیسی (علیه السلام)، خدا و پسر خداست، برمی‌خیزد و پیروانش به‌دنبال او به جهنّم می‌روند و شیطانی که گروهی را گمراه کرده بود، چنان که گمان می‌کردند عُزَیر پسر خداست، برمی‌خیزد و یارانش به‌دنبال او به‌سوی جهنّم می‌روند، سپس همین‌طور هر شیطانی که قومی را گمراه کرده برمی‌خیزد و آن قوم به‌دنبال او به‌سوی جهنّم می‌روند تا اینکه تنها امّت مسلمان باقی می‌ماند، سپس منادی از جانب خدا ندا می‌دهد و می‌گوید: «ای مردم! آیا عدل پروردگارتان نیست اگر امروز هر فرقه از شما را همان کسی امام (علیه السلام) و رهبر باشد که در دنیا بود»؟ می‌گویند: «بلی! کدام عدل از این برتر و بهتر»؟! پس شیطانی برمی‌خیزد و گروه و یارانش به‌دنبال او می‌روند پس شیطان دیگر برمی‌خیزد و یاران و پیروانش به‌دنبال او می‌روند، سپس شیطان سوّم برمی‌خیزد و یارانش به دنبال او می‌روند آنگاه معاویه برمی‌خیزد و هرکه با او بود به‌دنبالش می‌رود و علی (علیه السلام) برمی‌خیزد و شیعیانش به‌دنبال او می‌روند و سپس یزید برمی‌خیزد و یارانش به دنبالش و حسن (علیه السلام) برمی‌خیزد و هرآن که شیعه‌ی او بود به‌دنبالش حرکت می‌کند و سپس حسین (علیه السلام) برمی‌خیزد و یارانش به‌دنبال او می‌روند، آنگاه مروان‌بن‌حکم و عبدالملک برمی‌خیزند و یاران و طرفدارانشان به‌دنبال آن‌ها، پس علیّ‌بن‌حسین (علیه السلام) برمی‌خیزد و هرکس شیعه‌ی اوست به دنبال او می‌رود، سپس ولیدبن‌عبدالملک برمی‌خیزد و یارانش به‌دنبال او، سپس محمّدبن‌علی (علیه السلام) برمی‌خیزد و شیعیانش به دنبال او، آنگاه من برمی‌خیزم و شیعیان من به دنبالم و گویی می‌بینم که شما دو تن همراه من هستید و سپس آورده می‌شویم و بر عرش پروردگار خود می‌نشینیم و نامه‌های اعمال را می‌آورند و در آنجا قرار می‌دهند و آن‌ها علیه دشمنان ما شهادت می‌دهند و ما برای شیعیان مُرهَق خود شفاعت می‌کنیم». پرسیدم: «فدایتان شوم! مُرهَق یعنی چه»؟ فرمود: «یعنی گنهکار. امّا شیعیان پرهیزکار و خداترس ما را خداوند با رستگاری و سعادتمندی خودشان نجات داده است، هیچ بدی و گزند و غمی به آن‌ها نمی‌رسد». دراین‌حال کنیزی نزد امام (علیه السلام) آمد و به امام (علیه السلام) گفت: «فلان شخص قریش دمِ در [ایستاده] است»، امام (علیه السلام) فرمود: «بگویید داخل بیاید» و به ما فرمود: «دیگر چیزی نگویید».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۳۱۸ بحارالأنوار، ج۸، ص۴۵/ نورالثقلین/ البرهان