الصّادقین ( عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ وَ زُرَارَهًَْ وَ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (وَ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ قَالَ إِذَا حَلَفَ الرَّجُلُ فَنَسِیَ أَنْ یَسْتَثْنِیَ فَلْیَسْتَثْنِ إِذَا ذَکَرَ.

امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام)- حلبی و زراره و محمّدبن‌مسلم از امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ اذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ روایت می‌کنند که فرمودند: «اگر شخص سوگند خورد و یادش رفت که ان‌شاءالله بگوید، پس هنگامی‌که آن را به یاد آورد، باید بگوید: ان‌شاءالله».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۴۵۴ الکافی، ج۷، ص۴۴۷/ تهذیب الأحکام، ج۸، ص۲۸۱/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۳، ص۲۵۷/ مستدرک الوسایل، ج۲۳، ص۶۳/ العیاشی، ج۲، ص۳۲۵/ النوادرللأشعری، ص۵۶/ البرهان

الصّادق ( عَنِ الْحُسَیْنِ‌بْنِ‌زُرَارَهًَْ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ فَقَالَ إِذَا حَلَفْتَ عَلَی یَمِینٍ وَ نَسِیتَ أَنْ تَسْتَثْنِیَ فَاسْتَثْنِ إِذَا ذَکَرْت.

امام صادق (علیه السلام)- حسین‌بن‌زراره گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ اذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ پرسیدم. فرمود: «اگر شخص سوگند خورد و یادش رفت که ان‌شاءالله بگوید، پس هنگامی‌که آن را به یاد آورد باید بگوید: ان‌شاءالله».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۴۵۶ الکافی، ج۷، ص۴۴۹/ العیاشی، ج۲، ص۳۲۵؛ «بتفاوت لفظی»/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۳، ص۲۵۸/ مستدرک الوسایل، ج۱۶، ص۶۴؛ «بتفاوت لفظی»

الصّادق ( عَنْ مُرَازِمٍ قَالَ دَخَلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (یَوْماً إِلَی مَنْزِلِ مُعَتِّبٍ وَ هُوَ یُرِیدُ الْعُمْرَهًَْ فَتَنَاوَلَ لَوْحاً فِیهِ کِتَابٌ فِیهِ تَسْمِیَهًُْ أَرْزَاقِ الْعِیَالِ وَ مَا یَخْرُجُ لَهُمْ فَإِذَا فِیهِ لِفُلَانٍ وَ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ وَ لَیْسَ فِیهِ اسْتِثْنَاءٌ فَقَالَ مَنْ کَتَبَ هَذَا الْکِتَابَ وَ لَمْ یَسْتَثْنِ فِیهِ کَیْفَ ظَنَّ أَنَّهُ یَتِمُّ ثُمَّ دَعَا بِالدَّوَاهًِْ فَقَالَ أَلْحِقْ فِیهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَأَلْحَقَ فِیهِ فِی کُلِّ اسْمٍ إِنْ شَاءَ اللَّه.

امام صادق (علیه السلام)- مرازم گوید: روزی امام صادق (علیه السلام) وارد منزل مُعَتِّب شد، درحالی‌که او عازم عمره بود. پس امام لوحی را دید که در آن قوت و روزی خانواده نوشته شده بود. ناگاه امام دید که او نوشته این برای فلانی و فلانی و فلانی است، درحالی‌که ذکری از ان‌شاءالله در آن نبود. امام (علیه السلام) فرمود: «چه کسی این را نوشته و حال آنکه ذکری از ان‌شاءالله در آن نیست؟ او چگونه گمان می‌کند که آن کار تحقّق می‌یابد»؟ پس فرمان داد قلم و جوهر بیاورند. آنگاه فرمود: ان‌شاءالله را به آن اضافه کن». پس او در هر اسمی ان‌شاءالله را اضافه کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۴۵۶ ملاذ الأخیار، ج۱۴، ص۱۹/ نورالثقلین/ البرهان

امیرالمؤمنین ( عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (قَال: قَالَ أمِیرُالمُؤمِنین (الِاسْتِثْنَاءُ فِی الْیَمِینِ مَتَی مَا ذَکَرَ وَ إِنْ کَانَ بَعْدَ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآیَهًَْ وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ.

امام علی (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) روایت است: امام علی (علیه السلام) فرمود: «در قسم‌خوردن، ان‌شاءالله گفتن شرط است حتّی اگر چهل روز بعد باشد». سپس این آیه را تلاوت فرمود. وَ اذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۴۵۶ الکافی، ج۷، ص۴۴۸/ بحارالأنوار، ج۱۰۱، ص۲۳۰/ العیاشی، ج۲، ص۳۲۵/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۳، ص۲۵۷/ مستدرک الوسایل، ج۱۶، ص۶۴/ نورالثقلین/ البرهان

الباقر ( ِعَنْ سَلَّامِ‌بْنِ‌الْمُسْتَنِیر عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً قَالَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لَمَّا قَالَ لِآدَمَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قَالَ لَهُ یَا آدم لَا تَقْرَبْ هَذِهِ الشَّجَرَةَ قَالَ وَ أَرَاهُ إِیَّاهَا فَقَالَ آدم (لِرَبِّهِ کَیْفَ أَقْرَبُهَا وَ قَدْ نَهَیْتَنِی عَنْهَا أَنَا وَ زَوْجَتِی قَالَ فَقَالَ لَهُمَا لَا تَقْرَبَاهَا یَعْنِی لَا تَأْکُلَا مِنْهَا فَقَالَ آدم (وَ زَوْجَتُهُ نَعَمْ یَا رَبَّنَا لَا نَقْرَبُهَا وَ لَا نَأْکُلُ مِنْهَا وَ لَمْ یَسْتَثْنِیَا فِی قَوْلِهِمَا نَعَمْ فَوَکَلَهُمَا اللَّهُ فِی ذَلِکَ إِلَی أَنْفُسِهِمَا وَ إِلَی ذِکْرِهِمَا قَالَ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لِنَبِیِّهِ (فِی الْکِتَابِ وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْءٍ إِنِّی فاعِلٌ ذلِکَ غَداً إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللهُ أَنْ لَا أَفْعَلَهُ فَتَسْبِقَ مَشِیئَهًُْ اللَّهِ فِی أَنْ لَا أَفْعَلَهُ فَلَا أَقْدِرَ عَلَی أَنْ أَفْعَلَهُ قَالَ فَلِذَلِکَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ أَیْ اسْتَثْنِ مَشِیئَهًَْ اللَّهِ فِی فِعْلِکَ.

امام باقر (علیه السلام)- سلّام‌بن‌مستنیر نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) در مورد کلام خداوند: پیش از این، از آدم پیمان گرفته بودیم امّا او فراموش کرد و عزم استواری برای او نیافتیم! (طه/۱۱۵) فرمود: «همانا خداوند عزّوجلّ هنگامی‌که به آدم (علیه السلام) فرمود: وارد بهشت شو! (یس/۲۶) به او فرمود: امّا نزدیک این درخت نشوید، و درخت را به او نشان داد. آنگاه آدم (علیه السلام) به پروردگارش گفت: «چگونه به آن نزدیک شوم درحالی‌که تو، من و همسرم را از آن درخت نهی کرده‌ای»؟ آنگاه امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وقتی خدا فرمود: نزدیک این درخت نشوید؛ یعنی از آن درخت نخورید. آنگاه آدم (علیه السلام) و همسرش عرض کردند: «باشد ای پروردگار، ما به آن نزدیک نمی‌شویم و از آن نمی‌خوریم». امّا نگفتند: «ان‌شاءالله». ازاین‌رو خداوند آن دو را به حال خودشان و یاد خودشان واگذار کرد. خداوند عزّوجلّ به رسولش (صلی الله علیه و آله) در قرآن فرمود: و هرگز در مورد کاری نگو: «من فردا آن را انجام می‌دهم». مگر اینکه خدا بخواهد! اینکه من آن را انجام نمی‌دهم. چرا که اراده‌ی الهی بر اینکه من آن کار را انجام ندهم، پیشی می‌گیرد، پس قدرت انجام آن را ندارم. و به‌همین‌جهت است که خداوند متعال فرمود: وَ اذْکُر رَّبَّکَ إِذَا نَسِیتَ یعنی مشیّت الهی را در کار خویش مستثنی کن».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۸، ص۴۵۶ الکافی، ج۷، ص۴۴۷/ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۲۸۹/ مستدرک الوسایل، ج۱۶، ص۵۸/ البرهان