سوره مریم - آیه 75 جزء 16 - صفحه 310

    قُلۡ مَن كَانَ فِي ٱلضَّلَٰلَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ لَهُ ٱلرَّحۡمَٰنُ مَدًّاۚ حَتَّىٰٓ إِذَا رَأَوۡاْ مَا يُوعَدُونَ إِمَّا ٱلۡعَذَابَ وَإِمَّا ٱلسَّاعَةَ فَسَيَعۡلَمُونَ مَنۡ هُوَ شَرࣱّ مَّكَانࣰا وَأَضۡعَفُ جُندࣰا

    75
تفسیر روایی
بگو: آنان که در گمراهی قرار دارند، باید [خدای] رحمان [بر پایه سنت جاری خود] به آنان مهلتی معین دهد، تا زمانی که آنچه را به آنان وعده داده اند ببینند، یا عقوبت و شکنجه [در دنیا] را یا عذاب قیامت را؛ پس به زودی خواهند دانست چه کسی جایگاهش بدتر و سپاهش ناتوان تر است؟!
1 (مریم/75)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) .. قُلْتُ قَوْلُهُ مَنْ کانَ فِی الضَّلالَةِ فَلْیَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا قَالَ کُلُّهُمْ کَانُوا فِی الضَّلَالَهًِْ لَا یُؤْمِنُونَ بِوَلَایَهًِْ أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ لَا بِوَلَایَتِنَا فَکَانُوا ضَالِّینَ مُضِلِّینَ فَیَمُدُّ لَهُمْ فِی ضَلَالَتِهِمْ وَ طُغْیَانِهِمْ حَتَّی یَمُوتُوا فَیُصَیِّرُهُمُ اللَّهُ شَرّاً مَکَاناً وَ أَضْعَفَ جُنْداً قُلْتُ قَوْلُهُ حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَیَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً قَالَ أَمَّا قَوْلُهُ حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ فَهُوَ خُرُوجُ الْقَائِمِ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) وَ هُوَ السَّاعَهًُْ فَسَیَعْلَمُونَ ذَلِکَ الْیَوْمَ وَ مَا نَزَلَ بِهِمْ مِنَ اللَّهِ عَلَی یَدَیْ قَائِمِهِ فَذَلِکَ قَوْلُهُ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکاناً یَعْنِی عِنْدَ الْقَائِمِ (عجل الله تعالی فرجه الشریف)وَ أَضْعَفُ جُنْدا.

امام صادق ( ابوبصیر گوید: ... به امام (عرض کردم: «سخن خداوند عزّوجلّ: مَنْ کانَ فِی الضَّلالَةِ فَلْیَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا یعنی چه»؟ فرمود: «همه آن‌ها در ضلالت بودند و به ولایت امیر المؤمنین و ما ایمان نداشتند، گمراه و گمراه‌کننده بودند. خداوند گمراهی و سرکشی آن‌ها را گسترش داد تا بمیرند و بدون یار و یاور به بدترین جایگاه منتقل شوند». گفتم: «این آیه: حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَیَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً». فرمود: «امّا این قسمت آیه: حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ؛ منظور خروج قائم (است و همین معنی ساعت است، آن روز خواهند فهمید که از جانب خدا به وسیله حضرت مهدی (چه بر سر آن‌ها نازل شده، این است معنی آیه: مَنْ هُوَ شَرٌّ مَکاناً؛ یعنی نزد قائم (».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۱۳۲ الکافی؛ ج۱، ص۴۳۱/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۳۳۲/ نورالثقلین؛ «بتفاوت لفظی»

2 (مریم/75)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ قَالَ الْقَائِمُ (عجل الله تعالی فرجه الشریف)وَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام).

علیّ‌بن‌ابراهیم ( حَتَّی إِذا رَأَوْا مایُوعَدُونَ؛ مقصود قائم آل محمّد (و امیرالمؤمنین (است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۱۳۲ بحار الأنوار، ج۵۳، ص۸۹

3 (مریم/75)

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- یَعْنِی مِنْ قَبْلِ أَنْ تَجِیءَ هَذِهِ الْآیَهًُْ وَ هَذِهِ الْآیَهًُْ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَ إِنَّمَا یَکْتَفِی أُولُو الْأَلْبَابِ وَ الْحِجَی وَ أُولُو النُّهَی أَنْ یَعْلَمُوا أَنَّهُ إِذَا انْکَشَفَ الْغِطَاءُ رَأَوْا ما یُوعَدُون.

امام علی ( یعنی پیش از آنکه این آیه و نشانه بیاید. و این آیه طلوع آفتاب از مغرب آن است و جز این نیست که صاحبان عقل‌های خالص و خردهای مانع از ناشایست، و صاحبان عقول بازدارنده، اکتفاء به این می‌کنند که چون پرده برداشته شود آنچه را که وعده داده می‌شوند می‌ببیند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۱۳۲ بحار الأنوار، ج۹۰، ص۱۳۸

4 (مریم/75)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ قَالَ عَلِیٌّ‌بْنُ‌إِبْرَاهِیمَ (رحمة الله علیه) فِی قَوْلِهِ حَتَّی إِذَا رَأَوْا مَا یُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ قَالَ: الْعَذَابُ الْقَتْلُ وَ السَّاعَهًُْ الْمَوْتُ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( حَتَّی إِذا رَأَوْا ما یُوعَدُونَ امّا الْعَذابَ وَ امّا السَّاعَةَ؛ الْعَذاب؛ کشته‌شدن و السَّاعَة مرگ است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۱۳۲ القمی؛ ج۲، ص۵۲