العسکری (علیه السلام)- أَبُو الْحَسَنِ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیُّ (علیه السلام) فِی رِسَالَتِهِ إِلَی أَهْلِ الْأَهْوَازِ حِینَ سَأَلُوهُ عَنِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیض‌أَنْ قَالَ قَالَ أَمِیرالْمُؤْمِنِین (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی ... ِ وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ إِنَّ جَمِیعَهَا جَاءَتْ فِی الْقُرْآنِ بِمَعْنَی الِاخْتِبَار.

امام عسکری (علیه السلام) ابوالحسن علی‌بن‌محمّد عسکری (علیه السلام) در نامه‌ای که به اهل اهواز نوشتند، در پاسخ به سؤالاتی که از او درباره‌ی جبر و اختیار پرسیده‌بودند، فرمودند: «امیرالمومنین (علیه السلام) درباره‌ی این آیه‌ی: وَ إِذِ ابْتَلی إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فرمودند: «به‌درستی‌که تمام آن‌ها (تمام موارد استعمال کلمه‌ی بلوی) در قرآن به معنای آزمایش‌کردن آمده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۴ بحارالأنوار، ج۵، ص۲۴/ الاحتجاج، ج۲، ص۴۵۳

الصّادق (علیه السلام)- إِنَّهُ مَا ابْتَلَاهُ اللَّهُ بِهِ فِی نَوْمِهِ مِنْ ذَبْحِ وَلَدِهِ إِسْمَاعِیلَ.

امام صادق (علیه السلام) خداوند او را در رؤیایش با ذبح‌کردن پسرش، اسماعیل (علیه السلام) آزمود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۶ وسایل الشیعه، ج۲، ص۱۱۷/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۵۶/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۵۹ و القمی، ج۱، ص۵۸؛ فیهما: «ممّا أراه» زیادهًْ و «اسماعیل» محذوفٌ/ نورالثقلین

الصّادق (علیه السلام)- وَ أَمَّا الْکَلِمَاتُ ... وَ مِنْهَا الْمَعْرِفَهًُْ بِقِدَمِ بَارِیهِ وَ تَوْحِیدِهِ وَ تَنْزِیهِهِ عَنِ التَّشْبِیهِ حَتَّی نَظَرَ إِلَی الْکَوَاکِبِ وَ الْقَمَرِ وَ الشَّمْسِ وَ اسْتَدَلَّ بِأُفُولِ کُلِّ وَاحِدٍ مِنْهَا عَلَی حَدَثِهِ وَ بِحَدَثِهِ عَلَی مُحْدِثِهِ ثُمَّ أَعْلَمَهُ عَزَّوَجَلَّ أَنَّ الْحُکْمَ بِالنُّجُومِ خَطَأٌ.

امام صادق (علیه السلام) امّا یکی از معانی کَلِماتٍ، همان است که قبلاً ذکرکردیم [که معصومین (علیهم السلام) مصداق آن کلماتند] و یکی از آن کلمات [که ابراهیم از عهده‌ِ آن برآمد]، شناخت [ابراهیم (علیه السلام)] نسبت به قدیم‌بودن خدا، توحید او و منزّه‌دانستن او از مِثل و شبیه‌داشتن بود؛ تا آنجا که [وقتی ابراهیم (علیه السلام)] به ستاره، ماه و خورشید نگریست، با توجّه به غروب و افول‌کردن آنها، به وجود علّت آنان استدلال کرد و سپس خداوند به او آموخت که حکم‌کردن به‌واسطه‌ی [احوال] ستارگان، غلط است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۶ وسایل الشیعه، ج۱۱، ص۳۷۲

ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- أَنَّهُ تَعَالَی أَمَرَ بِمَنَاسِکِ الْحَجِّ الْوُقُوفِ بِعَرَفَهًَْ وَ الْمَشْعَرِ وَ الْإِفَاضَهًِْ وَ رَمْیِ الْجِمَارِ وَ الطَّوَافِ وَ السَّعْیِ وَ غَیْرِ ذَلِکَ مِنْ مَنَاسِکِهِ.

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) خداوند تعالی [در این آیه، ابراهیم (علیه السلام) را] به انجام مناسک حج، وقوف در عرفات، مشعر، افاضه، رمی جمرات، طواف، سعی و دیگر مناسک آن امر کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۸ فقه القرآن، ج۱، ص۲۸۰

الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْمُفَضَّلِ عَنِ الصّادق جَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) قَال: قُلتُ: یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ (علیه السلام)! فَمَا یَعْنِی عَزَّوَجَلَّ بِقَوْلِهِ فَأَتَمَّهُنَّ؟ قَالَ: یَعْنِی أَتَمَّهُنَّ إِلَی الْقَائِمِ اثْنَا عَشَرَ إِمَاماً تِسْعَهًٌْ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ (علیه السلام).

امام صادق (علیه السلام) مفضّل گوید به امام صادق (علیه السلام) گفتم: «ای پسر رسول‌خدا (! پس معنی این قسمت آیه‌ی: فَأَتَمَّهُنَّ چیست»؟ فرمود: «یعنی آن‌ها (ائمّه و امامان (علیهم السلام)) را تا حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)تکمیل کرد، دوازده امام (علیهم السلام) که نه نفر آن‌ها از فرزندان حضرت حسین (علیه السلام) هستند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۸ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۷/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۸۲؛ فیه: «علی و الحسن و الحسین» زیادهًْ/ الخصال، ج۱، ص۳۰۴/ کمال الدین، ج۲، ص۳۵۸/ نورالثقلین/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۴۲۱/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- فَأَتَمَّهَا إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) وَ عَزَمَ عَلَیْهَا وَ سَلَّمَ لِأَمْرِ اللَّهِ.

امام صادق (علیه السلام) ابراهیم (علیه السلام) آن‌ها را به اتمام رساند و تصمیم بر انجام آن گرفته و تسلیم امر پروردگار شد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۸ وسایل الشیعه، ج۲، ص۱۱۷/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۵۶/ القمی، ج۱، ص۵۸؛ فیه: «لأمر الله» محذوفٌ/ نورالثقلین

ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- فَأَقَامَهَا کُلَّهَا إبرَاهِیمَ (علیه السلام) أَتَمَّهُنَّ.

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) ابراهیم (علیه السلام) برای انجام تمامی دستورات قیام کرد وآنها را به اتمام رساند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۴۸ بحرالعرفان

الباقر (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ اتَّخَذَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) عَبْداً قَبْلَ أَنْ یَتَّخِذَهُ نَبِیّاً وَ اتَّخَذَهُ نَبِیّاً قَبْلَ أَنْ یَتَّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتَّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ یَتَّخِذَهُ خَلِیلًا وَ اتَّخَذَهُ خَلِیلًا قَبْلَ‌أَنْ یَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ لَهُ هَذِهِ الْأَشْیَاءَ وَ قَبَضَ یَدَهُ قَالَ لَهُ یَا إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً فَمِنْ عِظَمِهَا فِی عَیْنِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) قَالَ یَا رَبِّ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ.

امام باقر (علیه السلام) خدا، ابراهیم (علیه السلام) را [ابتدا] به بندگی پذیرفت، پیش از آنکه او را به پیغمبری پذیرد؛ و او را به پیغمبری پذیرفت، پیش از آنکه به رسالتش گیرد؛ و به رسالتش گرفت، پیش از آنکه خلیلش گیرد؛ و خلیلش گرفت، پیش از آنکه امامش گیرد. و چون این مقامات را برایش فراهم نمود امام پنج انگشت خود را [برای نمودن این پنج مقام] جمع کرد به ابراهیم (علیه السلام) گفت: إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً از بس این مرتبت در چشم ابراهیم (علیه السلام) بزرگ آمد، گفت: پروردگارا و از فرزندان من هم [امام قراردهی]؟ خداوند فرمود: «پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۰ الکافی، ج۱، ص۱۷۵/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۱۲/ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲۰۶/ الاختصاص، ص۲۳/ نورالثقلین/ البرهان/ الکافی، ج۱، ص۱۷۵

علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- لَمَّا عَزَمَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) عَلَی ذَبْحِ ابْنِهِ وَ سَلَّمَا لِأَمْرِ اللَّهِ قَالَ اللَّهُ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) آنگاه که ابراهیم (علیه السلام) تصمیم گرفت فرزندش را ذبح کند و هر دو تسلیم امر خدا شدند، خداوند فرمود: إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۰ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۶۰/ القمی، ج۲، ص۲۲۶

الصّادق (علیه السلام)- وَ اللَّهِ مَا فِی الْأَرْضِ مَنْزِلَهًٌْ أَعْظَمَ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ مُفْتَرَضِ الطَّاعَهًِْ فَقَدْ کَانَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) دَهْراً یَنْزِلُ عَلَیْهِ الْأَمْرُ مِنَ اللَّهِ وَ مَا کَانَ مُفْتَرَضَ الطَّاعَهًِْ حَتَّی بَدَا لِلَّهِ أَنْ یُکْرِمَهُ وَ یُعَظِّمَهُ فَقَالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً.

امام صادق (علیه السلام) به خدا قسم! در روی زمین مقامی بالاتر از مفترض‌الطّاعهًْ بودن (کسی‌که اطاعت او واجب است) نیست. ابراهیم (علیه السلام) مدّت‌ها بود که از طرف خدا به او وحی می‌شد؛ ولی مفترض‌الطّاعهًْ نبود تا بالأخره خداوند خواست او را گرامی داشته و عظمت بخشد؛ پس فرمود: إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۰ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۴۱/ بصایرالدرجات، ج۱، ص۵۰۹/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- إِنَّ إِبْرَاهِیمَ خَلِیلَ‌اللَّهِ (علیه السلام) دَعَا رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ فَنَالَتْ دَعْوَتُهُ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) فَأَکْرَمَهُ اللَّهُ بِالنُّبُوَّهًِْ وَ نَالَتْ دَعْوَتُهُ عَلِیَّ‌بْنَ‌أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) فَاخْتَصَّهُ {فاستخصه} اللَّهُ بِالْإِمَامَهًِْ وَ الْوِصَایَهًِْ وَ قَالَ اللَّهُ {تَعَالَی} یَا إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماما.

امام باقر (علیه السلام) ابراهیم خلیل‌الله (علیه السلام) پروردگارش را خواند و گفت: «پروردگارا! این سرزمین (مکّه) را، امن قرار بده و من و فرزندان مرا از پرستش بت‌ها دور نگاه دار»! پس خواسته‌ی او به پیامبر (رسید و خداوند مقام نبوّت را به او بخشید و همچنین خواسته و دعای او به علیّ‌بن ابی‌طالب (علیه السلام) رسید و خداوند مقام امامت و وصایت را مختصّ او گرداند. و خداوند بلندمرتبه در قرآن فرمود: ای ابراهیم (علیه السلام) إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۰ فرات الکوفی، ص۲۲۲

الصّادق (علیه السلام)- فَعَرَفَ إِبْرَاهِیمُ مَا فِیهَا مِنَ الْفَضْلِ فَقالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی.

امام صادق (علیه السلام) ابراهیم (علیه السلام) به فضل و برتری‌ای که در مقام امامت بود، پی برد و لذا به خداوند عرض کرد: و از فرزندان من هم [امام قرار می‌دهی]؟

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۴۱/ بصایرالدرجات، ج۱۸، ص۵۰۹/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْمُفَضَّلِ‌بْنِ‌عُمَرَ قَالَ: سَأَلْت وَ الْعَهْدُ عَهْدُ الْإِمَامَهًِْ لَا یَنَالُهُ ظَالِمٌ. قَالَ: یَا مُفَضَّلُ! وَ مَا عِلْمُکَ بِأَنَّ الظَّالِمَ لَا یَنَالُ عَهْدَ الْإِمَامَهًِْ؟ قَالَ الْمُفَضَّلُ: یَا مَوْلَایَ! لَا تَمْتَحِنَّی بِمَا لَا طَاقَهًَْ لِی بِهِ وَ لَا تَخْتَبِرْنِی وَ لَا تَبْتَلِنِی فَمِنْ عِلْمِکُمْ عَلِمْتُ وَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَلَیْکُمْ أَخَذْتُ. قَالَ الصّادق (علیه السلام): صَدَقْتَ یَا مُفَضَّلُ وَ لَوْ لَا اعْتِرَافُکَ بِنِعْمَهًِْ اللَّهِ عَلَیْکَ فِی ذَلِکَ لَمَا کُنْتَ هَکَذَا فَأَیْنَ یَا مُفَضَّلُ الْآیَاتُ مِنَ الْقُرْآنِ فِی أَنَّ الْکَافِرَ ظَالِمٌ؟ قَالَ: نَعَمْ یَا مَوْلَایَ! قَوْلُهُ تَعَالَی وَ الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ وَ الْکَافِرُونَ هُمُ الْفاسِقُونَ وَ مَنْ کَفَرَ وَ فَسَقَ وَ ظَلَمَ لَا یَجْعَلُهُ اللَّهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً. قَالَ الصّادق (علیه السلام): أَحْسَنْتَ یَا مُفَضَّلُ فَمِنْ أَیْنَ قُلْتَ بِرَجْعَتِنَا وَ مُقَصِّرَهًُْ شِیعَتِنَا تَقُولُ مَعْنَی الرَّجْعَهًِْ أَنْ یَرُدَّ اللَّهُ إِلَیْنَا مُلْکَ الدُّنْیَا وَ أَنْ یَجْعَلَهُ لِلْمَهْدِیِّ وَیْحَهُمْ مَتَی سُلِبْنَا الْمُلْکَ حَتَّی یُرَدَّ عَلَیْنَا؟ قَالَ الْمُفَضَّلُ: لَا وَ اللَّهِ وَ مَا سُلِبْتُمُوهُ وَ لَا تُسْلَبُونَهُ لِأَنَّهُ مُلْکُ النُّبُوَّهًِْ وَ الرِّسَالَهًِْ وَ الْوَصِیَّهًِْ وَ الْإِمَامَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام) از مفضّل‌بن‌عمر نقل شده از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: عهدی که در این آیه ذکر شده، منصب امامت است که به ظالمین نمی‌رسد؟ حضرت (علیه السلام) پرسید: «ای مفضّل! از کجا دانستی که ظالم به عهد خدا و منصب امامت نمی‌رسد»؟ عرض کرد: «آقا! مرا به چیزی که طاقت آن ندارم امتحان نفرمایید زیرا آنچه تاکنون آموخته‌ام از علم شما بوده و از فضیلتی که خدا به شما عطا فرموده، استفاده کرده‌ام». حضرت (علیه السلام) فرمود: «ای مفضّل! راست گفتی؛ ای مفضّل! اگر به نعمت خداوند که به تو روزی نموده اعتراف نمی‌کردی، چنین نبودی. آیا می‌دانی کدام آیات قرآن است که کافر را ظالم دانسته است»؟ عرض کرد: «آری این آیه است: الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ ... کسی که کافر و فاسق و ظالم باشد، خدا او را پیشوای مردم قرار نمی‌دهد». حضرت (علیه السلام) فرمود: «احسنت ای مفضّل! رجعت ما را از کجا دانستی؟ شیعیان مقصّر ما می‌گویند: «معنی رجعت این است که خداوند سلطنت دنیا را به ما برمی‌گرداند و آن را برای مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ما قرار می‌دهد». وای بر آن شیعیان! کی سلطنت از ما گرفته‌شده که بخواهد به ما برگردد!؟ [همواره خدا فقط ما را به این نصب گمارده]» مفضّل گفت: «نه! به خدا سلطنتی که از جانب خدا به شما داده شده، از شما سلب نگردیده و سلب نخواهدشد؛ زیرا آن سلطنت، سلطنت نبوّت، پیغمبری، جانشینی پیغمبر و منصب امامت است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۲۴

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ أَیِ الْمُشْرِکِینَ لِأَنَّهُ سَمَّی الشِّرْکَ ظُلْماً بِقَوْلِهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ فَلَمَّا عَلِمَ إِبْرَاهِیمُ (علیه السلام) أَنَّ عَهْدَ اللَّهِ تَبَارَکَ اسْمُهُ بِالْإِمَامَهًِْ لَا یَنَالُ عَبَدَهًَْ الْأَصْنَامِ قَالَ وَ اجْنُبْنِی وَ بَنِیَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ.

امام علی (علیه السلام) عهد من (نمایندگی من) به ظالمین نمی‌رسد؛ یعنی به مشرکین نمی‌رسد؛ چرا که خداوند بنا بر این سخنش همانا شرک، ظلمی عظیم است. شرک را ظلم می‌نامد. لذا هنگامی‌که ابراهیم (علیه السلام) فهمید که امامت یعنی همان عهد خداوند به بت‌پرستان نمی‌رسد، فرمود: خداوندا من و فرزندان مرا از پرستش بتان دور نگاه دار!

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۱۱۶/ الاحتجاج، ج۱، ص۲۵۱/ نورالثقلین

الرّضا (علیه السلام)- أَنَّ آیَهًَْ لَا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ أَبْطَلَتْ إِمَامَهًَْ کُلِّ ظَالِمٍ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ وَ جَعَلَهَا اللَّهُ فِی أَهْلِ الصَّفْوَهًِْ وَ الطَّهَارَهًِْ.

امام رضا (علیه السلام) به‌درستی‌که آیه‌ی: لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ امامت هر ظالمی را تا روز قیامت باطل می‌کند و امامت را در میان برگزیدگان و پاکان قرار داده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۴ الصراط المستقیم، ج۱، ص۱۱۵/ نورالثقلین؛ فیه: «و جعل الله فی اهل» محذوفٌ

الباقر (علیه السلام)- أَیْ لَا یَکُونُ إِمَاماً ظَالِماً.

امام باقر (علیه السلام) یعنی امام (علیه السلام) نمی‌تواند ظالم باشد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲۰۲/ العیاشی، ج۱، ص۵۸/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- مَنْ عَبَدَ صَنَماً أَوْ وَثَناً لَا یَکُونُ إِمَاماً.

امام صادق (علیه السلام) هرکس که بتی یا تندیسی را بپرستد امام نخواهد بود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۴ الکافی، ج۱، ص۱۷۴/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۵۵/ بصایرالدرجات، ج۱، ص۳۷۳/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۷؛ فیهم: «لا یکون اماماً» محذوفٌ/ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲۰۶/ الاختصاص، ص۲۲

ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- الظَّالِمُ مَنْ أَشْرَکَ بِاللَّهِ وَ ذَبَحَ لِلْأَصْنَامِ فَلَمْ یَبْقَ أَحَدٌ مِنَ الْقُرَیْشِ وَ الْعَرَبِ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُبْعَثَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) إِلَّا وَ قَدْ أَشْرَکَ بِاللَّهِ وَ عَبَدَ الْأَصْنَامَ وَ ذَبَحَ لَهَا مَا خَلَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ علی‌بن‌أبی‌طالب (علیه السلام) فَإِنَّهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَجْرِیَ عَلَیْهِ الْقَلَمُ أَسْلَمَ فَلَا یَکُونُ إِمَامٌ أَشْرَکَ بِاللَّهِ وَ ذَبَحَ لِلْأَصْنَامِ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَی قَالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ.

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) ظالم کسی است که به خدا شرک ورزیده و برای بتان قربانی کند و هیچ‌کس در میان قریش و اعراب قبل از بعثت پیامبر (یافت نمی‌شد که به خدا شرک نورزیده باشد، بتان را نپرستیده باشد و برایشان قربانی نداده باشد؛ مگر علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) که او حقیقتاً پیش از آنکه به سنّ تکلیف برسد، اسلام آورد. پس امامی وجود ندارد که به خدا شرک ورزیده و برای بتان قربانی‌کند؛ زیرا خداوند بلند مرتبه فرمود: قَالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۵۴ فرات الکوفی، ص۲۲۲/ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۱۴۱