سوره بقره - آیه 135 جزء 1 - صفحه 21

    وَقَالُواْ كُونُواْ هُودًا أَوۡ نَصَٰرَىٰ تَهۡتَدُواْۗ قُلۡ بَلۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِـۧمَ حَنِيفࣰاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ

    135

تفسیر روایی
(اهل کتاب) گفتند: «یهودی یا مسیحی شوید، تا هدایت یابید!» بگو: «(این آیینهای تحریف شده، هرگز نمی‌تواند موجب هدایت گردد،) بلکه از آیین خالص ابراهیم پیروی کنید! و او هرگز از مشرکان نبود!»
1 (بقره/135)

ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ صُورِیَا وَ کَعْبَ بْنَ الْأَشْرَفِ وَ مَالِکَ بْنَ الصَّیْفِ وَ جَمَاعَهًٌْ مِنَ الْیَهُودِ وَ نَصَارَی أَهْلِ نَجْرَانَ خَاصَمُوا أَهْلَ الْإِسْلَامِ کُلُّ فِرْقَهًٍْ تَزْعُمُ أَنَّهَا أَحَقُّ بِدِینِ اللَّهِ مِنْ غَیْرِهَا فَقَالَتِ الْیَهُودُ: نَبِیُّنَا مُوسَی (علیه السلام) أَفْضَلُ الْأَنْبِیَاءِ وَ کِتَابُنَا التَّوْرَاهًُْ أَفْضَلُ الْکُتُبِ وَ قالَتِ النَّصارَی: نَبِیُّنَا عِیسَی (علیه السلام) أَفْضَلُ الْأَنْبِیَاءِ وَ کِتَابُنَا الْإِنْجِیلُ أَفْضَلُ الْکُتُبِ وَ کُلُّ فَرِیقٍ مِنْهُمَا قَالُوا لِلْمُؤْمِنِینَ کُونُوا عَلَی دِینِنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ هَذِهِ الْآیَهًَْ وَ قِیلَ إِنَّ ابْنَ صُورِیَا قَالَ لِرَسُولِ اللهِ (صلی الله علیه و آله): مَا الْهُدَی إِلَّا مَا نَحْنُ عَلَیْهِ فَاتَّبِعْنَا یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) تَهْتَدِ. وَ قالَتِ النَّصَارَی مِثْلَ ذَلِکَ فَنَزَلَتْ.

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) عبدالله‌بن‌صوریا، کعب‌بن‌اشرف، مالک‌بن‌صیف و گروهی از یهودیان و نصرانیان نجران با مسلمانان به بحث و مناظره پرداختند و هرکدام مدّعی بودند که اهل حق، آن‌ها هستند. یهودیان می‌گفتند: «پیامبر ما حضرت موسی (علیه السلام) بهترین پیامبران است و کتاب ما تورات، بهترین کتاب آسمانی است». نصرانیان می‌گفتند: «پیامبر ما عیسی (علیه السلام)، بهترین پیامبر و کتاب ما انجیل بهترین کتاب خداست». و هر دو دسته مسلمانان را به پذیرفتن کیش خود دعوت می‌نمودند که این آیه نازل شد. گفته شده ابن‌صوریا به پیامبراکرم (می‌گفت: «هدایت، فقط در پذیرفتن معتقدات ماست؛ تو ای محمّد (! از ما پیروی کن تا هدایت یابی»! نصاری نیز همین پیشنهاد را کردند که این آیه نازل شد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۸۶ بحارالأنوار، ج۹، ص۶۷

2 (بقره/135)

الصّادق (علیه السلام)- إِنَ الْحَنِیفِیَّهًَْ هِیَ الْإِسْلَام.

امام صادق (علیه السلام) منظور از آیین حنیف، اسلام است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۸۶ البرهان/ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۸۱

3 (بقره/135)

الصّادق (علیه السلام)- أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) الْحَنِیفِیَّهًَْ وَ هِیَ الطَّهَارَهًُْ وَ هِیَ عَشَرَهًُْ أَشْیَاءَ خَمْسَهًٌْ فِی الرَّأْسِ وَ خَمْسَهًٌْ فِی الْبَدَنِ وَ أَمَّا الَّتِی فِی الرَّأْسِ فَأَخْذُ الشَّارِبِ وَ إِعْفَاءُ اللِّحَی وَ طَمُّ الشَّعْرِ وَ السِّوَاکُ وَ الْخِلَالُ وَ أَمَّا الَّتِی فِی الْبَدَنِ فَحَلْقُ الشَّعْرِ مِنَ الْبَدَنِ وَ الْخِتَانُ وَ قَلْمُ الْأَظْفَارِ وَ الْغُسْلُ مِنَ الْجَنَابَهًِْ وَ الطَّهُورُ بِالْمَاءِ فَهَذِهِ خَمْسَهًٌْ فِی الْبَدَنِ وَ هِیَ الْحَنِیفِیَّهًُْ الطَّاهِرَهًُْ الَّتِی جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِیمُ فَلَمْ تُنْسَخْ وَ لَا تُنْسَخُ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًْ.

امام صادق (علیه السلام) خدا به ابراهیم (علیه السلام) آیین حنیف را فروفرستاد که پاکیزگی است و آن ده چیز است: پنج چیز در سر و پنج چیز در تن؛ آنچه در سر است شامل کوتاهی سبیل، آراستن ریش، فروخواباندن مو، مسواک‌کردن و خلال‌کردن است و آنچه در تن است گرفتن موهای[زاید از بدن]، ختنه، چیدن ناخن‌ها، غسل جنابت و شستشو با آب است که این پنج در بدن، همان شیوه پاکیزگی است که ابراهیم (علیه السلام) آورد و [تاکنون] نسخ نشده و تا روز قیامت نیز نسخ نخواهدشد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۸۶ البرهان/ بحارالأنوار، ج۷۳، ص۶۸

4 (بقره/135)

الباقر (علیه السلام)- مَا أَبْقَتِ الْحَنِیفِیَّهًُْ شَیْئاً حَتَّی إِنَ مِنْهَا قَصَ الشَّارِبِ وَ قَلْمَ الْأَظْفَارِ وَ الْخِتَان.

امام باقر (علیه السلام) از آیین حنیف چیزی باقی نمانده جز [احکام و آدابی مثل] کوتاه‌کردن سبیل و گرفتن ناخن و ختنه‌نمودن.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۶۸۶ البرهان/ بحارالأنوار، ج۷۳، ص۶۸