الرّضا (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَا یَسْخَرُ وَ لَا یَسْتَهْزِئُ وَ لَا یَمْکُرُ وَ لَا یُخَادِعُ وَ لَکِنَّهُ عَزَّوَجَلَّ یُجَازِیهِمْ جَزَاءَ السُّخْرِیَّهًِْ وَ جَزَاءَ الِاسْتِهْزَاءِ وَ جَزَاءَ الْمَکْرِ وَ الْخَدِیعَهًِْ تَعَالَی اللَّهُ عَمَّا یَقُولُ الظَّالِمُونَ عُلُوّاً کَبِیراً.

امام رضا (علیه السلام) همانا خداوند عزّوجلّ مسخره، استهزاء، مکر و خدعه نمی‌کند بلکه تمسخر، استهزاء، مکر و نیرنگ آن منافقین را جزا می‌دهد. [اوصاف] خداوند از آنچه که ستمگران می‌گویند، بسیار والاتر است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۰ بحارالأنوار، ج۳، ص۳۱۸/ بحارالأنوار، ج۶، ص۵۱/ الثقلین

الکاظم (علیه السلام)- أَمَّا اسْتِهْزَاءُ اللَّهِ بِهِمْ فِی الدُّنْیَا فَهُوَ إِجْرَاؤُهُ إِیَّاهُمْ عَلَی ظَاهِرِ أَحْکَامِ الْمُسْلِمِینَ لِإِظْهَارِهِمُ السَّمْعَ وَ الطَّاعَهًْ.

امام کاظم (علیه السلام) خداوند، ایشان (منافقین) را در دنیا چنین تمسخر می‌کند که آن‌ها را به‌خاطر آنکه به فرمانبری و اطاعت تظاهر می‌کردند، فقط به انجام ظاهر احکام اسلام وامی‌دارد. (اعمالی که هیچ ثوابی نداشته و فقط سختی انجامش، به آن‌ها می‌رسد).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۲ بحارالأنوار، ج۶، ص۵۱

الکاظم (علیه السلام)- وَ أَمَّا اسْتِهْزَاؤُهُ بِهِمْ فِی الْآخِرَهًِْ فَهُوَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ إِذَا أَقَرَّهُمْ فِی دَارِ اللَّعْنَهًِْ وَ الْهَوَانِ وَ عَذَّبَهُمْ بِتِلْکَ الْأَلْوَانِ الْعَجِیبَهًِْ مِنَ الْعَذَابِ وَ أَقَرَّ هَؤُلَاءِ الْمُؤْمِنِینَ فِی الْجِنَانِ بِحَضْرَهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) صَفِیِّ اللَّهِ الْمَلِکِ الدَّیَّانِ أَطْلَعَهُمْ عَلَی هَؤُلَاءِ الْمُسْتَهْزِءِینَ بِهِمْ فِی الدُّنْیَا حَتَّی یَرَوْا مَا هُمْ فِیهِ مِنْ عَجَائِبِ اللَّعَائِنِ وَ بَدَائِعِ النَّقِمَاتِ فَیَکُونَ لَذَّتُهُمْ وَ سُرُورُهُمْ بِشَمَاتَتِهِمْ کَلَذَّتِهِمْ وَ سُرُورِهِمْ بِنَعِیمِهِمْ فِی جِنَانِ رَبِّهِمْ فَالْمُؤْمِنُونَ یَعْرِفُونَ أُولَئِکَ الْکَافِرِینَ الْمُنَافِقِینَ بِأَسْمَائِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ وَ الْکَافِرُونَ وَ الْمُنَافِقُونَ یَنْظُرُونَ فَیَرَوْنَ هَؤُلَاءِ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ کَانُوا بِهِمْ فِی الدُّنْیَا یَسْخَرُونَ لِمَا کَانُوا مِنْ مُوَالَاهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ آلِهِمَا یَعْتَقِدُونَ فَیَرْونَهُمْ فِی أَنْوَاعِ الْکَرَامَهًِْ وَ النَّعِیمِ فَیَقُولُ هَؤُلَاءِ الْمُؤْمِنُونَ الْمُشْرِفُونَ عَلَی هَؤُلَاءِ الْکَافِرِینَ الْمُنَافِقِینَ یَا فُلَانُ وَ یَا فُلَانُ وَ یَا فُلَانُ حَتَّی یُنَادُوهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ مَا بَالُکُمْ فِی مَوَاقِفِ خِزْیِکُمْ مَاکِثُونَ هَلُمُّوا إِلَیْنَا نَفْتَحْ لَکُمْ أَبْوَابَ الْجِنَانِ لِتَخَلَّصُوا مِنْ عَذَابِکُمْ وَ َ تَلْحَقُوا بِنَا فَیَقُولُونَ: یَا وَیْلَنَا أَنَّی لَنَا هَذَا؟ فَیَقُولُ الْمُؤْمِنُونَ: انْظُرُوا إِلَی هَذِهِ الْأَبْوَابِ فَیَنْظُرُونَ إِلَی أَبْوَابٍ مِنَ الْجِنَانِ مُفَتَّحَهًٍْ یُخَیَّلُ إِلَیْهِمْ أَنَّهَا إِلَی جَهَنَّمَ الَّتِی فِیهَا یُعَذَّبُونَ وَ یَقْدِرُونَ أَنَّهُمْ یَتَمَکَّنُونَ مِنْ أَنْ یَخْلَصُوا إِلَیْهَا فَیَأْخُذُونَ فِی السِّبَاحَهًِْ فِی بِحَارِ حَمِیمِهَا وَ عَدْواً مِنْ بَیْنِ أَیْدِی زَبَانِیَتِهَا وَ هُمْ یَلْحَقُونَهُمْ یَضْرِبُونَهُمْ بِأَعْمِدَتِهِمْ وَ مِرْزَبَاتِهِمْ وَ سِیَاطِهِمْ فَلَا یَزَالُونَ هَکَذَا یَسِیرُونَ هُنَاکَ وَ هَذِهِ الْأَصْنَافُ مِنَ الْعَذَابِ تَمَسُّهُمْ حَتَّی إِذَا قَدَرُوا أَنْ قَدْ بَلَغُوا تِلْکَ الْأَبْوَابَ وَجَدُوهَا مَرْدُومَهًًْ عَنْهُمْ وَ تُدَهْدِهُهُمُ الزَّبَانِیَهًُْ بِأَعْمِدَتِهَا فَتُنَکِّسُهُمْ إِلَی سَوَاءِ الْجَحِیمِ وَ یَسْتَلْقِی أُولَئِکَ الْمُؤْمِنُونَ عَلَی فُرُشِهِمْ فِی مَجَالِسِهِمْ یَضْحَکُونَ مِنْهُمْ مُسْتَهْزِءِینَ بِهِمْ فَذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: فَالْیَوْمَ الَّذِینَ آمَنُوا مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ* عَلَی الْأَرائِکِ یَنْظُرُونَ.

امام کاظم (علیه السلام) خداوند ایشان را درآخرت چنین تمسخر می‌کند که وقتی آن‌ها را در جایگاه لعنت و خواری جای می‌دهد و با انواع عذاب‌های عجیب و متفاوت عذابشان می‌کند، مؤمنین را در باغ‌های بهشت در کنار حضرت محمّد (که برگزیده‌ی خداوند است، جای می‌دهد. [خداوند] مؤمنین را از حال کسانی که آن‌ها را در دنیا تمسخر می‌کردند آگاه می‌کند تا آن‌ها را در لعنت‌های عجیب و عذاب‌های متنوع ببینند. شادمانی اهل بهشت، هنگامی‌که آن‌ها را در این‌حال می‌بینند و آن‌ها را مورد سرزنش و شماتت قرار می‌دهند، مانند شادمانیشان از بهره‌وری از نعمت‌های بهشت است. مؤمنین، اسم و صفات آن کافران منافق را می‌دانند. کافران و منافقان نیز نگاه می‌کنند و آن مؤمنینی را که در دنیا آن‌ها را به‌خاطر قبول ولایت محمّد (و علی (علیه السلام) و خاندانشان (علیهم السلام)، مورد تمسخر قرار داده‌بودند، می‌بینند که از انواع نعمت‌ها و بخشش‌های الهی برخوردار هستند. مؤمنین در حالی که مشرف بر آن کافران و منافقین هستند، می‌گویند: ای فلانی! و ای فلانی! و ای فلانی»! و آن‌ها را با نام‌هایشان می‌خوانند و از ایشان سؤال می‌کنند که چرا در جایگاه‌های خواری و ذلّت مانده‌اید و حالتان چگونه است؟ به‌سوی ما بیایید تا درهای بهشت را برایتان باز کنیم تا از عذاب رهایی یافته و به ما ملحق شوید. آن‌ها در جواب می‌گویند: «ای وای بر ما! چگونه این کار را بکنیم و خلاص شویم؟ در این هنگام مؤمنین می‌گویند: به این درها نگاه کنید». کافران به درهای گشوده‌شده‌ی بهشت، نگاه‌کرده و تصوّر می‌کنند که آن درها به‌سوی ایشان و جهنّمی‌که در آن عذاب می‌شوند، باز می‌شود و می‌توانند از طریق آن نجات یابند. پس شروع می‌کنند به دست‌وپا زدن در دریای حمیم (گدازنده و سوزنده) جهنّم و به پیش نگهبانان دوزخ می‌دوند؛ در حالی‌که نگهبانان دوزخ، آن‌ها را با عمود، گرز و شلّاقهایشان می‌زنند؛ امّا کافران همچنان به‌سوی درها می‌دوند و این عذابها را می‌چشند؛ منافقان آنقدر به این کار ادامه می‌دهند تا اینکه بتوانند به آن درها برسند امّا در آن هنگام درها را بسته می‌یابند و نگهبانان، ایشان را با عمودهایشان کوفته و به درون جهنّم می‌رانند؛ در آن حال مؤمنین را می‌بینند که بر روی فرش‌هایشان نشسته، به ایشان نیشخند زده و آنان را مسخره می‌کنند. این معنای کلام خداوند عزّوجلّ است که می‌فرماید: فَالْیَوْمَ الَّذِینَ آمَنُوا مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ عَلَی الْأَرائِکِ یَنْظُرُونَ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۲ بحارالأنوار، ج۶، ص۵۱

ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- فَیَقُولُ اللَّهُ یَا مَالِکُ اسْتَهْزِئْ بِالْمُنَافِقِینَ فِی جَهَنَّمَ.

ابن‌عباس (رحمة الله علیه) خداوند [در آخرت] می‌فرماید: «ای نگهبان دوزخ! منافقین را در جهنّم تمسخر نما».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۴ البرهان

العسکری (علیه السلام)- یُمْهِلُهُمْ وَ یَتَأَتَّی بِهِمْ بِرِفْقِهِ وَ یَدْعُوهُمْ إِلَی التَّوْبَهًِْ، وَ یَعِدُهُمْ إِذَا أَنَابُوا الْمَغْفِرَهًَْ.

امام عسکری (علیه السلام) [خداوند] به آن‌ها مهلت داده و با لطف خویش به آن‌ها فرصت عطا می‌کند و [نیز] آن‌ها را به توبه دعوت‌کرده و به آن‌ها وعده می‌دهد که اگر از راهشان به‌سوی خدا بازگردند، آن‌ها را ببخشاید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۴ بحارالأنوار، ج۳۰، ص۲۲۶/ البرهان؛ فیه «تابوا» بدل «أنابوا»

الکاظم (علیه السلام)- لَا یَرْعَوُونَ عَنْ قَبِیحٍ وَ لَا یَتْرُکُونَ أَذًی بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) یُمْکِنُهُمْ إِیصَالُهُ إِلَیْهِمَا إِلَّا بَلَغُوهُ.

امام کاظم (علیه السلام) دست از کردار نکوهیده‌ی خود بر نمی‌دارند و آزاررساندن به محمّد (و علی (علیه السلام) را ترک نمی‌کنند؛ بلکه هر اذیّت و آزاری که در توانشان باشد در حقّ آن دو بزرگوار انجام میدهند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۵۴ بحارالأنوار، ج۶، ص۵۱/ البرهان