وَمِنۡ حَيۡثُ خَرَجۡتَ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِۚ وَحَيۡثُ مَا كُنتُمۡ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ شَطۡرَهُۥ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيۡكُمۡ حُجَّةٌ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡ فَلَا تَخۡشَوۡهُمۡ وَٱخۡشَوۡنِي وَلِأُتِمَّ نِعۡمَتِي عَلَيۡكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ
150
الباقر (علیه السلام)- إِذَا اسْتَقْبَلْتَ الْقِبْلَهًَْ بِوَجْهِکَ فَلَا تَقْلِبْ وَجْهَکَ عَنِ الْقِبْلَهًِْ فَتَفْسُدَ صَلَاتُکَ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی قَالَ لِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی الْفَرِیضَهًِْ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ وَ اخْشَعْ بَصَرَکَ وَ لَا تَرْفَعْهُ إِلَی السَّمَاءِ وَ لَکِنْ حِذَاءَ وَجْهِکَ فِی مَوْضِعِ سُجُودِکَ.
امام باقر (علیه السلام) هنگامی‌که [برای نماز] رو به‌سوی قبله کردی از آن برنگرد؛ اگر چنین کنی نمازت باطل می‌شود چراکه خدای متعال در نماز واجب به پیامبرش فرمود: فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ و چشمت را فرو بیانداز و به آسمان نگاه نکن و لیکن صورتت را موازی و روبروی سجده‌گاهت قراربده.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۳۰ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۱۹۹/ بحارالأنوار، ج۸۱، ص۷۰؛ فیه: «لا تلتفت» بدلٌ «و لا تقلب وجهک»
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ یَعْنِی الْیَهُودَ.
امام علی (علیه السلام) تا اینکه مردم یعنی یهود بر شما خرده نگیرند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۳۰ مستدرک الوسایل، ج۳، ص۱۷۳/ بحارالأنوار، ج۸۱، ص۷۱/ مستدرک الوسایل، ج۳، ص۱۷۲/ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۸/ بحارالأنوار، ج۸۱، ص۶۶
علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ یَعْنِی وَ لَا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ إِلَّا فِی مَوْضِعِ وَ لَا وَ لَیْسَتْ هِیَ اسْتِثْنَاءً.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) منظور از آیه این است که حتی از ستمگرانشان نیز نترسید و «الّا» در اینجا به معنای «لا» است و معنای استثنا ندارد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۳۰ بحارالأنوار، ج۸۱، ص۶۱/ القمی، ج۱، ص۶۲/ البرهان؛ فیه: «الا الذین ظلموا منهم یعنی» محذوفٌ
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَمِمَّا قَالُوهُ عَنِ النَّاسِخِ وَ المَنسُوخِ قَالَ أمِیرُ‌المُؤمِنِینَ (علیه السلام) ... اَمَّا مَا جَاءَ فِی أَصْلِ التَّنْزِیلِ حَرْفٌ مَکَانَ حَرْفٍ فَهُوَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ مَعْنَاهُ وَ لَا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُم.
امام علی (علیه السلام) یک نمونه از آیاتی که در اصل نزول حرفی به‌جای حرفی دیگر آمد در خصوص این آیه است: لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ معنای آن این است که نه کسانی از آنها که ظلم کردند [در این آیه حرف «إِلَّا» به جای «لا» به کار برده‌شده است].
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۳۲ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۳۱
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ أَمَّا مَا هُوَ حَرْفٌ مَکَانَ حَرْفٍ فَقَوْلُهُ لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلاَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ یَعْنِی وَ لَا لِلَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) امّا حرفی که به‌جای حرف دیگر [در قرآن] آمده است را می‌توان در این آیه دانست [که به این صورت]: تا مردم و نیز ظالمان ایشان بر شما دلیلی نیاورند و نه ظالمانشان معنی می‌شود. (در واقع در این آیه حرف «إلّا» به جای «لا» آمده است).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۳۲ القمی، ج۱، ص۸