الرّسول (صلی الله علیه و آله)- اسْمُ اللَّهِ الْأَعْظَمُ فِی هَاتَیْنِ الْآیَتَیْنِ اللهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ.

پیامبر ( اسم اعظم خدا در این دو آیه است: آیه: اللهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ و آیه‌ی إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۷۰ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۲۲۷/ مهج الدعوات، ص۳۲۰

الکاظم (علیه السلام)- یَا هِشَامُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَکْمَلَ لِلنَّاسِ الْحُجَجَ بِالْعُقُولِ وَ نَصَرَ النَّبِیِّینَ بِالْبَیَانِ وَ دَلَّهُمْ عَلَی رُبُوبِیَّتِهِ بِالْأَدِلَّهًِْ فَقَالَ وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ.

امام کاظم (علیه السلام) ای هشام! خدای متعال به‌واسطه‌ی عقل، حجّت را برای مردم تمام کرده و پیغمبران (علیهم السلام) را به‌وسیله‌ی بیان، یاری نموده و به سبب براهین و ادلّه، آن‌ها را به ربوبیّت خویش دلالت فرموده است: وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۷۰ الکافی، ج۱، ص۱۳/ بحارالأنوار، ج۱، ص۱۳۲ و تحف العقول، ص۳۸۳ و بحارالأنوار، ج۷۵، ص۲۹۶؛ فیهم: «و افضی الیهم بالبیان» بدلٌ «و نصر النبیین بالبیان»/ النورالثقلین/ البرهان

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- إِنَّ أَعْرَابِیّاً قَامَ یَوْمَ الْجَمَلِ إِلَی أَمِیرِ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ: یَا أَمِیرَ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَ تَقُولُ إِنَّ اللَّهَ وَاحِدٌ؟ قَالَ: فَحَمَلَ النَّاسُ عَلَیْهِ. وَ قَالُوا: یَا أَعْرَابِیُ! أَ مَا تَرَی مَا فِیهِ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) مِنْ تَقَسُّمِ الْقَلْبِ فَقَالَ: أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) دَعُوهُ فَإِنَّ الَّذِی یُرِیدُهُ الْأَعْرَابِیُّ هُوَ الَّذِی نُرِیدُهُ مِنَ الْقَوْمِ ثُمَّ قَالَ: یَا أَعْرَابِیُّ! إِنَّ الْقَوْلَ فِی أَنَّ اللَّهَ وَاحِدٌ عَلَی أَرْبَعَهًِْ أَقْسَامٍ فَوَجْهَانِ مِنْهَا لَا یَجُوزَانِ عَلَی اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ وَ وَجْهَانِ یَثْبُتَانِ فِیهِ فَأَمَّا اللَّذَانِ لَا یَجُوزَانِ عَلَیْهِ فَقَوْلُ الْقَائِلِ وَاحِدٌ یَقْصِدُ بِهِ بَابَ الْأَعْدَادِ فَهَذَا مَا لَا یَجُوزُ لِأَنَّ مَا لَا ثَانِیَ لَهُ لَا یَدْخُلُ فِی بَابِ الْأَعْدَادِ أَ مَا تَرَی أَنَّهُ کَفَرَ مَنْ قَالَ إِنَّهُ ثالِثُ ثَلاثَهًٍْ وَ قَوْلُ الْقَائِلِ هُوَ وَاحِدٌ مِنَ النَّاسِ یُرِیدُ بِهِ النَّوْعَ مِنَ الْجِنْسِ فَهَذَا مَا لَا یَجُوزُ لِأَنَّهُ تَشْبِیهٌ وَ جَلَّ رَبُّنَا وَ تَعَالَی عَنْ ذَلِکَ وَ أَمَّا الْوَجْهَانِ اللَّذَانِ یَثْبُتَانِ فِیهِ فَقَوْلُ الْقَائِلِ هُوَ وَاحِدٌ لَیْسَ لَهُ فِی الْأَشْیَاءِ شِبْهٌ کَذَلِکَ رَبُّنَا وَ قَوْلُ الْقَائِلِ إِنَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَحَدِیُّ الْمَعْنَی یَعْنِی بِهِ أَنَّهُ لَا یَنْقَسِمُ فِی وُجُودٍ وَ لَا عَقْلٍ وَ لَا وَهْمٍ کَذَلِکَ رَبُّنَا عَزَّ‌وَ‌جَلَّ.

امام علی (علیه السلام) در روز جنگ جمل یکی از بادیه‌نشینان به‌سوی امیرالمؤمنین (علیه السلام) حرکت و عرض کرد: «ای امیرالمؤمنین (علیه السلام)! آیا می‌گویی که خدا یکی‌است»؟ پس مردم بر او حمله کردند؛ اعتراض نموده و گفتند: «ای اعرابی! آیا نمی‌بینی که [اکنون] امیرالمؤمنین (علیه السلام)، در حالت پریشانی دل و پراکندگی حواسّ است»؟ امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: «او را واگذارید و به او کاری نداشته‌باشید. آنچه اعرابی می‌خواهد همان است که ما آن را از این گروه (گروه جنگاوران سپاه مقابل) می‌خواهیم [و این جنگ و جدال بر سر این مقال است]». پس فرمود: «ای اعرابی! قول در اینکه خدا یکی است بر چهار قسم است؛ دو وجه از آن‌ها بر خدای عزّوجلّ روا نیست و دو وجه در او ثابت است. امّا آن دو وجه که بر او روا نیست، یکی گفتار کسی است که بگوید، خدا یکی است و منظورش عدد یک، در باب اعداد باشد و این غلط است زیرا خدا آن چیزی است که دوّمی (شبیه) ندارد و اصلاً [عدد یکی که دو را در پی خود ندارد] در باب اعداد داخل نمی‌شود. آیا نمی‌بینی آن کسی که گفته خدا، یکی از سه خداست [و خدا را در باب اعداد، یکی از سه خدا شمرده] کافر شده؟! و معنی دیگر، قول کسی است که می‌گوید: «او یکی از مردمان است» و منظور او نوعی جنس باشد. [چنان که می‌گویند: «زید یکی از افراد انسان است».] پس چنین چیزی بر او روا نیست. زیرا این تشبیه است و پروردگار ما از این جلیل‌تر و برتر است. و امّا آن دو وجه که در خدا ثابت است؛ یکی قول کسی است که بگوید «خداوند یکی است که او را در میان چیزها شبیه و مانندی نیست»؛ [که البته] پروردگار ما این‌چنین است [یعنی در کمالات، یگانه است و عدیل و نظیری ندارد. چنان که می‌گویند «فلانی یگانه‌ی دهر است».] و وجه دیگر، قول کسی است که بگوید «خداوند عزّوجلّ احدی‌المعنی است» و منظورش از این بیان این است که خدا منقسم نمی‌شود؛ نه در وجود ذهنی و خارجی؛ نه در عقل و وهم و خیال [که البتّه] پروردگار عزّوجلّ ما این‌چنین است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۷۷۲ الخصال، ج۱، ص۲/ البرهان