سوره بقره - آیه 18 جزء 1 - صفحه 4

    صُمُّۢ بُكۡمٌ عُمۡيࣱ فَهُمۡ لَا يَرۡجِعُونَ

    18

تفسیر روایی
آنها کران، گنگها و کورانند؛ لذا (از راه خطا) بازنمی‌گردند!
1 (بقره/18)

الصّادق (علیه السلام)- ... فَإِنَّ زَلَقَ اللِّسَانِ فِیمَا یَکْرَهُ اللَّهُ وَ مَا یَنْهَی عَنْهُ مَرْدَاهًٌْ لِلْعَبْدِ عِنْدَ اللَّهِ وَ مَقْتٌ مِنَ اللَّهِ وَ صَمٌّ وَ عَمًی وَ بَکَمٌ یُورِثُهُ اللَّهُ إِیَّاهُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَتَصِیرُوا کَمَا قَالَ اللَّهُ: صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لا یَرْجِعُونَ.

امام صادق (علیه السلام) لغزش زبان در آنچه که خدا نمی‌پسندد و از آن جلوگیری می‌فرماید، بنده را در نزد او مردود می‌کند و خشمش را برمی‌انگیزد و نیز کری، کوری و گنگی را از جانب خدا در روز قیامت نصیب این بندگان می‌کند. و در نتیجه چنان می‌شوند که خدا فرموده است: کر و گنگ و کور هستند و از جهنّم باز نمی‌گردند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ الکافی، ج۸، ص۲/ نورالثقلین

2 (بقره/18)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یَا ابْنَ مَسْعُودٍ! یَأْتِی عَلَی النَّاسِ زَمَانٌ الصَّابِرُ عَلَی دِینِهِ مِثْلُ الْقَابِضِ عَلَی الْجَمْرَهًِْ بِکَفِّهِ یُقَالُ لِذَلِکَ الزَّمَانِ إِنْ کَانَ ذِئْباً وَ إِلَّا أَکَلَتْهُ الذِّئَابُ. یَا ابْنَ مَسْعُودٍ! عُلَمَاؤُهُمْ وَ فُقَهَاؤُهُمْ خَوَنَهًٌْ أَلَا إِنَّهُمْ فَجَرَهًٌْ أَشْرَارُ خَلْقِ اللَّهِ وَ کَذَلِکَ أَتْبَاعُهُمْ وَ مَنْ یَأْتِیهِمْ وَ یَأْخُذُ مِنْهُمْ وَ یُحِبُّهُمْ وَ یُجَالِسُهُمْ وَ یُشَاوِرُهُمْ أَشْرَارُ خَلْقِ اللَّهِ یُدْخِلُهُمْ نَارَ جَهَنَّمَ صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لا یَرْجِعُونَ.

پیامبر ( ای پسر مسعود! زمانی بر مردم خواهدآمد که کسی‌که بر دین خود و حفظ آن صبر و استقامت کند مانند کسی است که آتش در دست خود گرفته‌باشد. در این زمان گفته خواهدشد یا باید گرگ بود و یا در غیر این صورت خوراک گرگ شد. ای پسر مسعود! دانشمند و فقیهان آن زمان خائن، فاجر و بدترین خلق خدا هستند؛ [نه تنها آنان بلکه] کسانی‌که پیروان ایشانند؛ کسانی که نزد آنان می‌روند و از آنان درس می‌گیرند، [کسانی‌که] ایشان را دوست دارند، [کسانی‌که] همنشینشان بوده و با آن‌ها مشورت می‌کنند مانند آن‌ها هستند. آن‌ها بدترین خلقی هستند که خدا آنان را در آتش جهنّم داخل می‌کند. صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لایَرْجِعُونَ

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۳۳۰/ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۹۹؛ فیه: «فجرهًْ» زیادهًْ/ مکارم الأخلاق، ص۴۵۰

3 (بقره/18)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یَا ابْنَ مَسْعُودٍ! احْذَرْ سُکْرَ الْخَطِیئَهًِْ فَإِنَّ لِلْخَطِیئَهًِْ سُکْراً کَسُکْرِ الشَّرَابِ بَلْ هِیَ أَشَدُّ سُکْراً مِنْهُ یَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی: صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لا یَرْجِعُون.

پیامبر ( ای پسر مسعود! از مستی گناه بپرهیز که گناه نیز مانند شراب و بلکه بدتر از آن مستی به بار می‌آورد خدای متعال در این باره می‌فرماید: [مردم تبهکار] کر و لال و کورند و هرگز [به‌سوی حق] باز نمی‌گردند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۱۰۵/ مکارم الأخلاق، ص۴۵۳

4 (بقره/18)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- الصُّمُّ الَّذِی لَا یَسْمَعُ.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) الصّم کسی است که نمی‌شنود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ البرهان

5 (بقره/18)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- ... نَحْشُرُهُمْ یَوْمَ الْقِیامَهًِْ عَلی وُجُوهِهِمْ عُمْیاً وَ بُکْماً وَ صُمًّا.

پیامبر ( در حالی‌که با صورت بر زمین کشیده می‌شوند محشورشان می‌کنیم؛ در حالی‌که کر و لال و کورند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۹۹

6 (بقره/18)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- ... وَ الْبُکْمُ الَّذِی یُولَدُ مِنْ اَمِّهِ اَعْمَی.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) بُکم کسی است که نابینا از مادر زائیده شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ البرهان

7 (بقره/18)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- الْعُمْیُ الَّذِی یَکُونُ بَصِیراً ثُمَّ یُعْمَی.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) العُمی کسی است که [از ابتدا] بینا باشد سپس نابینا شود. (یعنی نابینای مادرزاد نباشد).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ البرهان

8 (بقره/18)

الصّادق (علیه السلام)- ... لَا یَنْطِقُون.

امام صادق (علیه السلام) نمی‌توانند سخن بگویند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۲ الکافی، ج۸، ص۲/ نورالثقلین

9 (بقره/18)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- ... مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ.

پیامبر ( محل بازگشت و آرامگاهشان جهنّم است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۱۶۴ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۳۲۷