سوره بقره - آیه 212 جزء 2 - صفحه 33

    زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَيَسۡخَرُونَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۘ وَٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ فَوۡقَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ وَٱللَّهُ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابࣲ

    212

تفسیر روایی
زندگی دنیا برای کافران زینت داده شده است، از این‌رو افراد باایمان را (که گاهی دستشان تهی است)، مسخره می‌کنند؛ در حالی که پرهیزگاران در قیامت، بالاتر از آنان هستند؛ (چراکه ارزشهای حقیقی در آنجا آشکار می‌گردد، و صورت عینی به خود می‌گیرد؛) و خداوند، هر کس را بخواهد بدون حساب روزی می‌دهد.
1 (بقره/212)

الصّادق (علیه السلام)- سَلْ بنی‌اسرائیل کَمْ آتَیْناهُمْ مِنْ آیَةٍ بَیِّنَةٍ فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ جَحَدَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَقَرَّ وَ مِنْهُمْ مَنْ بَدَّلَ وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللهَ شَدِیدُ الْعِقابِ.

امام صادق (علیه السلام) سَلْ بنی‌اسرائیل کَمْ آتَینَاهم مِّنْ آیةٍ بَینَةٍ فرمود: از بنی‌اسرائیل افرادی بودند که ایمان آوردند و کسانی بودند که انکار نمودند و برخی [به حقّانیّت این آیات] اذعان نموده و برخی [آن آیات را] تغییر دادند. وَ مَن یبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّه مِن بَعْدِ مَا جَاءتْه فَإِنَّ اللّه شَدِیدُ الْعِقَابِ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۱۲۴ الکافی، ج۸، ص۲۹۰/ بحارالأنوار، ج۹، ص۱۹۰ و العیاشی، ج۱، ص۱۰۳؛ فیهما: «أنکر» بدلٌ «بدّل» و «من بعد ... العقاب» محذوفٌ/ النورالثقلین/ البرهان

2 (بقره/212)

الحسن (علیه السلام)- فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ قَالَ یَوْمَ غَدِیرِ خُمٍّ: مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَإِنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ فَوَقَعَ فِی قُلُوبِهِمْ مَا وَقَعَ تَکَلَّمُوا فِیمَا بَیْنَهُمْ سِرّاً حَتَّی قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ: مَنْ یَلِی بَعْدَ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ مَنْ یَلِی بَعْدَکَ هَذَا الْأَمْرَ لَا نَجْعَلُهَا فِی أَهْلِ الْبَیْتِ (أَبَداً فَنَزَل وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللهَ شَدِیدُ الْعِقابِ ثُِمَّ نَزَلَت: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ. وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا إلی قَولِهِ وَ أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ.

امام حسن (علیه السلام) زمانی که این آیه: ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملاً [به مردم] برسان. (مائده/۶۷) نازل شد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) روز غدیرخم فرمود: «هرکس من مولای اویم، علی (علیه السلام) مولای اوست. خدایا! دوستدار او را دوست و دشمن او را دشمن بدار». پس آن چیزی که اتّفاق افتاد (تفرقه و نفاق)، در قلب‌هایشان به وقوع پیوست و درباره‌ی آن، بین خود پنهانی سخن گفتند. تا بدانجا که یکی از آن دو نفر به دوستش گفت: «چه کسی پس از نبی (صلی الله علیه و آله) به ولایت می‌رسد؟ و چه کسی بعد از تو سرپرستی این امر را برعهده می‌گیرد؟ هرگز ما این امر را به دست اهل بیت نمی‌سپاریم». پس این آیه نازل شد: وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللهَ شَدِیدُ الْعِقابِ. سپس این آیه نازل شد: یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا ... تا آنجا که می‌فرماید: وَ أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِیمٌ (آل عمران/۱۰۵).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۱۲۴ بشارهًْ المصطفی، ج۲، ص۱۹۶