سوره طه - آیه 130 جزء 16 - صفحه 321

    فَٱصۡبِرۡ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ قَبۡلَ طُلُوعِ ٱلشَّمۡسِ وَقَبۡلَ غُرُوبِهَاۖ وَمِنۡ ءَانَآيِٕ ٱلَّيۡلِ فَسَبِّحۡ وَأَطۡرَافَ ٱلنَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرۡضَىٰ

    130
تفسیر روایی
پس در برابر آنچه [مشرکان] می گویند، شکیبا باش، و پیش از طلوع خورشید و پیش از غروب آن پروردگارت را همراه با سپاس و ستایش تسبیح گوی، و [نیز] در بخشی از ساعات شب و اطراف روز تسبیح گوی تا [به سنت ها و تدبیرهای او] خشنود شوی.
1 (طه/130)

الباقر (علیه السلام)- هِلْقَامٌ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ قَالَ دَفْعِهِمْ وَلَایَهًَْ امیرالمؤمنین (علیه السلام).

امام باقر ( هلقام نقل می‌کند: امام باقر (در مورد فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ فرمود: «یعنی بر ردّ ولایت امیرالمؤمنین (توسط آن‌ها [صبرکن]».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ بحار الأنوار، ج۳۹، ص۲۶۲/ المناقب؛ ج۳، ص۲۰۶

2 (طه/130)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَفْصِ‌بْنِ‌غِیَاثٍ قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّه (علیه السلام) إِنَّ مَنْ صَبَرَ صَبَرَ قَلِیلًا وَ إِنَّ مَنْ جَزِعَ جَزِعَ قَلِیلًا ثُمَّ قَالَ عَلَیْکَ بِالصَّبْرِ فِی جَمِیعِ أُمُورِکَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ بَعَثَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) فَأَمَرَهُ بِالصَّبْرِ وَ الرِّفْقِ فَأَلْزَمَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) نَفْسَهُ الصَّبْرَ فَتَعَدَّوْا فَذَکَرُوا اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَ کَذَّبُوهُ فَقَالَ قَدْ صَبَرْتُ فِی نَفْسِی وَ أَهْلِی وَ عِرْضِی وَ لَا صَبْرَ لِی عَلَی ذِکْرِ إِلَهِی فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ فَصَبَرَ فِی جَمِیعِ أَحْوَالِهِ ثُمَّ بُشِّرَ فِی عِتْرَتِهِ بِالْأَئِمَّهًِْ (.

امام صادق ( حفص‌بن‌غیاث گوید: امام صادق (فرمود: هرکه صبر کند کمی صبر کرده و هرکه ناراحتی و جزع نماید کمی ناراحتی کرده است»؛ بعد فرمود: «فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ صبر را در تمام کارها از دست مده خداوند حضرت محمّد (را برانگیخت و به او امر به صبر و مدارا کرد...».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ وسایل الشیعهًْ؛ ج۱۵، ص۲۶۱

3 (طه/130)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌الْحَسَنِ مُوسَی‌بْنِ‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ إِنَّهُ سَأَلَ أَبَاهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ ... فَاصْبِر یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) نَفْسَکَ وَ ذُرِّیَّتَک عَلی ما یَقُولُونَ.

امام صادق ( فَاصْبِرْ؛ یعنی ای محمّد (! خود و فرزندانت در برابر آنچه می‌گویند، صبر کنید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ تأویل الآیات الظاهرهًْ؛ ص۳۱۴

4 (طه/130)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ الْکَرَاجُکِی عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) مِنْ تَکْذِیبِهِمْ إِیَّاکَ فَإِنِّی مُنْتَقِمٌ مِنْهُمْ بِرَجُلٍ مِنْکَ وَ هُوَ قَائِمِی الَّذِی سَلَّطْتُهُ عَلَی دِمَاءِ الظَّلَمَهًِْ.

امام صادق ( اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ؛ یعنی یا محمّد (! بر تکذیب نمودن آن‌ها نسبت به تو صبر کن، من به وسیله مردی از نسل تو انتقام خواهم گرفت و او همان قائم (من است که او را بر خون ستمگران مسلّط نموده‌ام.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۲۰

5 (طه/130)

الصّادق (علیه السلام)- إِسْمَاعِیلُ‌بْنُ‌الْفَضْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها فَقَالَ فَرِیضَهًٌْ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ یَقُولَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا عَشْرَ مَرَّاتٍ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ هُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ قَالَ فَقُلْتُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی فَقَالَ یَا هَذَا لَا شَکَّ فِی أَنَّ اللَّهَ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی وَ لَکِنْ قُلْ کَمَا أَقُولُ.

امام صادق ( اسماعیل‌بن‌فضل گوید: از امام صادق (درباره‌ی معنای آیه: وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها پرسیدم. فرمود: «لازم است بر هر فرد مسلمان که پیش از سرزدن آفتاب ده‌بار و پیش از غروبش ده‌بار بگوید: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ لَهُ المُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ هُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ». من گفتم: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ لَهُ المُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی». فرمود: «ای فلانی در اینکه خدای تعالی زنده می‌کند و می‌میراند و می‌میراند و زنده می‌کند شکّی نیست ولی چنانچه من می‌گویم بگو».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ بحار الأنوار، ج۸۳، ص۲۵۰/ الخصال؛ ج۲، ص۴۵۲/ وسایل الشیعهًْ؛ ج۷، ص۲۲۶/ نورالثقلین

6 (طه/130)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- فِی کِتَابِ عِلَلُ الشَّرَائِعِ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْحَسَنِ‌بْنِ‌عَبْدِ اللهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ‌بْنِ‌عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ قَدْ سَأَلَهُ بَعْضُ الْیَهُودِ عَنْ مَسَائِلَ: وَ أَمَّا صَلَاهًُْ الْفَجْرِ فَإِنَّ الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَطْلُعُ عَلَی قَرْنَیْ شَیْطَانٍ فَأَمَرَنِی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَنْ أُصَلِّیَ صَلَاهًَْ الْغَدَاهًِْ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ أَنْ یَسْجُدَ لَهَا الْکُفَّارُ فَتَسْجُدُ أُمَّتِی لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ.

پیامبر ( از امام حسن (روایت است: تعدادی از یهودیان از پیامبر (سؤالاتی پرسیدند ... ایشان در جواب فرمود: امّا نماز صبح چنین است که چون آفتاب طلوع می‌کند بر دو شاخ شیطان می‌تابد و خدای عزّوجلّ به من فرمان داده است پیش از طلوع خورشید و پیش از آنکه کافران خورشیدپرست به آن سجده کنند، من و امّتم برای خدا سجده کنیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۲ نورالثقلین

7 (طه/130)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ قَال قُلْتُ لِأبی عبد الله (علیه السلام) مَا جَرَتْ بِهِ السُّنَّهًُْ فِی الصَّلَاهًِْ فَقَالَ ثَمَانُ رَکَعَاتٍ الزَّوَالَ وَ رَکْعَتَانِ بَعْدَ الظُّهْرِ وَ رَکْعَتَانِ قَبْلَ الْعَصْرِ وَ رَکْعَتَانِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ ثَلَاثَ عَشْرَهًَْ رَکْعَهًًْ مِنْ آخِرِ اللَّیْلِ وَ مِنْهَا الْوَتْرُ وَ رَکْعَتَا الْفَجْرِ قُلْتُ فَهَذَا جَمِیعُ مَا جَرَتْ بِهِ السُّنَّهًُْ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ أَبُوالْخَطَّابِ أَ فَرَأَیْتَ إِنْ قَوِیَ فَزَادَ قَالَ فَجَلَسَ وَ کَانَ مُتَّکِئاً فَقَالَ إِنْ قَوِیتَ فَصَلِّهَا کَمَا کَانَتْ تُصَلَّی وَ کَمَا لَیْسَتْ فِی سَاعَهًٍْ مِنَ النَّهَارِ فَلَیْسَتْ فِی سَاعَهًٍْ مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ وَ مِنْ آناءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ.

امام صادق ( زراره گوید: به امام صادق (عرض کردم: «سنّتی که نماز بر آن استوار شده چیست»؟ امام (فرمود: «هشت رکعت هنگام زوال و دو رکعت بعد از ظهر و دو رکعت قبل از عصر و دو رکعت بعد از مغرب و سیزده رکعت از قسمت آخر شب که شامل نماز «وتر» و دو رکعت نماز «فجر» [نافله صبح] می‌شود». عرض کردم: «تمام سنّت نماز بر همین جاری شده است»؟ امام (فرمود: «بله». ابوالخطّاب گفت: «نظرتان چیست، اگر کسی توانایی داشت و اضافه کرد»؟ امام (که تکیه داده بود در این هنگام نشست و فرمود: «اگر توانایی داشتی نماز را همان‌طور که انجام داده می‌شد، انجام بده. همانطور که نماز در ساعتی از روز نیست در ساعتی از شب هم نیست. خدای متعال می‌فرماید: وَ مِنْ آناءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۴ تهذیب الأحکام؛ ج۲، ص۷/ وسایل الشیعهًْ؛ ج۴، ص۵۹

8 (طه/130)

الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ یَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قَالَ یَعْنِی صَلَاهًَْ اللَّیْلِ.

امام باقر ( زراره نقل می‌کند: به امام باقر (عرض کردم: «معنای آناءَ اللَّیْلِ ساجِداً وَ قائِماً یَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ یَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ چیست؟ فرمود: «منظور نماز شب است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۴ الکافی؛ ج۳، ص۴۴۴/ البرهان

9 (طه/130)

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ مِنْ آناءِ اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ قَالَ بِالْغَدَاهًِْ وَ الْعَشِیِّ.

علیّ‌ّّّّبن‌ابراهیم ( وَ مِنْ آنَاء اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرَافَ النَّهَارِ؛ منظور از آن، صبح و شامگاه می‌باشد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۴ نورالثقلین

10 (طه/130)

الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَه وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّکَ تَرْضی قَالَ یَعْنِی تَطَوَّعْ بِالنَّهَار.

امام باقر ( زراره گوید: از امام باقر (پرسیدم: وَ أَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّکَ تَرْضَی یعنی چه»؟ ایشان فرمود: «یعنی اینکه در روز خود را به فرمانبرداری وا می‌دارد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۳۱۴ الکافی؛ ج۳، ص۴۴۴/ بحار الأنوار، ج۷۹؛ ص۳۲۳/ وسایل الشیعهًْ؛ ج۴، ص۷۳/ نورالثقلین