سوره حج - آیه 67 جزء 17 - صفحه 340

    لِّكُلِّ أُمَّةࣲ جَعَلۡنَا مَنسَكًا هُمۡ نَاسِكُوهُۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِي ٱلۡأَمۡرِۚ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدࣰى مُّسۡتَقِيمࣲ

    67
تفسیر روایی
برای هر امتی عبادتی ویژه قرار داده ایم که آن را انجام می دهند؛ پس نباید در این امر با تو ستیز و نزاع کنند. و به سوی پروردگارت دعوت کن که بی تردید تو بر راهی راست قرار داری.
1 (حج/67)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ جَمَعَهُمْ رَسُول‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ قَالَ یَا مَعْشَرَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنْصَارِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ وَ الْمَنْسَکُ هُوَ الْإِمَامُ لِکُلِّ أُمَّهًٍْ بَعْدَ نَبِیِّهَا حَتَّی یُدْرِکَهُ نَبِیٌّ أَلَا وَ إِنَّ لُزُومَ الْإِمَامِ وَ طَاعَتَهُ هُوَ الدِّینُ وَ هُوَ الْمَنْسَکُ وَ هُوَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) إِمَامُکُمْ بَعْدِی فَإِنِّی أَدْعُوکُمْ إِلَی هُدَاهُ وَ إِنَّهُ عَلَی هُدًی مُسْتَقِیمٍ فَقَامَ الْقَوْمُ یَتَعَجَّبُونَ مِنْ ذَلِکَ وَ یَقُولُونَ وَ اللَّهِ إِذاً لَنُنَازِعُنَّ الْأَمْرَ وَ لَا نَرْضَی طَاعَتَهُ أَبَداً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ ادْعُ إِلی رَبِّکَ إِنَّکَ لَعَلی هُدیً مُسْتَقِیمٍ* وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ اللهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ* اللهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ فِیما کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ* أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللهَ یَعْلَمُ ما فِی السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّ ذلِکَ فِی کِتابٍ إِنَّ ذلِکَ عَلَی اللهِ یَسِیرٌ.

امام صادق ( هنگامیکه آیه‌ی لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ نازل شد، رسول‌خدا (مسلمانان را جمعنموده و فرمود: «ای گروه مهاجرین و انصار! خداوند متعال می‌فرماید: لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ؛ منسک همان امام است که رهبری هر امّتی را بعد از پیامبرشان تا آمدن پیامبر دیگر، به عهده دارد. بدانید که ضرورت [وجودِ] امام و پیروی از او همان دین است و منسک [نیز] همان است؛ و این علی‌بن‌ابی‌طالب (بعد از من امام شماست و من شما را دعوت‌می‌کنم از راهنمائی او استفاده کنید که او در راه مستقیم است». منافقان از [شنیدن] سخنان پیامبر (درشگفت شدند و از جای حرکت کردند و گفتند: «به خدا قسم! بر سر رهبری امّت با او ستیز نموده و هرگز به پیروی از او تن در نخواهیم داد». در این هنگام خداوند عزّوجلّ این آیات را نازل فرمود: وَ ادْعُ إِلی رَبِّکَ إِنَّکَ لَعَلی هُدیً مُسْتَقیمٍ* وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ اللهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ* اللهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ فیما کُنْتُمْ فیهِ تَخْتَلِفُونَ* أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللهَ یَعْلَمُ ما فِی السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّ ذلِکَ فی کِتابٍ إِنَّ ذلِکَ عَلَی اللهِ یَسیرٌ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۷۲۰ بحارا لأنوار، ج۲۴، ص۳۶۲/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۳۴۵/ البرهان

2 (حج/67)

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ قَوْلُهُ لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَکاً هُمْ نَاسِکُوهُ أَیْ مَذْهَباً یَذْهَبُونَ فِیهِ.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( لِکُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ؛ یعنی [برای هر امّتی] مذهب و روشی [قرار دادیم] که به آن معتقد می‌شوند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۷۲۰ القمی، ج۲، ص۸۷/ نورالثقلین/ البرهان

3 (حج/67)

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- جَعَلْنَا مَنْسَکاً هُمْ نَاسِکُوهُ أَیْ شَرِیعَهًًْ هُمْ عَامِلُونَ بِهَا.

ابن‌عبّاس ( جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکُوهُ؛ یعنی [برای هر امّتی] آیینی [قرار دادیم] که بر طبق آن عمل می‌کنند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۷۲۰ بحرالعرفان، ج۱۱، ص۲۲۹