سوره آل عمران - آیه 188 جزء 4 - صفحه 75

    لَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أَتَواْ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحۡمَدُواْ بِمَا لَمۡ يَفۡعَلُواْ فَلَا تَحۡسَبَنَّهُم بِمَفَازَةࣲ مِّنَ ٱلۡعَذَابِۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمࣱ

    188

تفسیر روایی
گمان مبر آنها که از اعمال (زشت) خود خوشحال می‌شوند، و دوست دارند در برابر کار (نیکی) که انجام نداده‌اند مورد ستایش قرار گیرند، از عذاب (الهی) برکنارند! (بلکه) برای آنها، عذاب دردناکی است!
1 (آل عمران/188)

علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ یُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا نَزَلَتْ فِی الْمُنَافِقِینَ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا عَلَی غَیْرِ فِعْل.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ یُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا؛ درباره‌ی منافقینی نازل شده که دوست دارند به خاطر کارِ نکرده مورد ستایش قرار گیرند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۸۷۶ القمی، ج۱، ص۱۲۹

2 (آل عمران/188)

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- یفرحون باجلال الناس لهم و نسبهم ایاهم الی العلم.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) به خاطر بزرگداشت آن‌ها از طرف مردم و نسبت دادنشان به علم خوشحال می‌شوند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۸۷۶ بحرالعرفان، ج۴، ص۱۳۱

3 (آل عمران/188)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یَا ابْنَ مَسْعُودٍ إِذَا مَدَحَکَ النَّاسُ فَقَالُوا إِنَّکَ تَصُومُ النَّهَارَ وَ تَقُومُ اللَّیْلَ وَ أَنْتَ عَلَی غَیْرِ ذَلِکَ فَلَا تَفْرَحْ بِذَلِکَ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ یُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) ای پسر مسعود! هرگاه مردم تو را ستایش کنند و بگویند: «همانا تو روزه داشتی، شب‌زنده‌داری کردی و تو این اعمال را انجام نداده‌ای؛ به این حرف‌ها شادمان مباش زیرا که خدای تعالی می‌فرماید: لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ یَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَ یُحِبُّونَ أَنْ یُحْمَدُوا بِما لَمْ یَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۸۷۶ بحارالأنوار، ج۷۴، ص۱۰۵/ مکارم الأخلاق، ص۴۵۳

4 (آل عمران/188)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قَولُهُ فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ یَقُولُ بِبَعِیدٍ مِنَ الْعَذَاب وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) فَلاَ تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعذَابِ؛ منظور از مَفَازَةٍ مِّنَ الْعذَابِ؛ دوری از عذاب است [بلکه] برای آن‌ها، عذابی دردناک است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۸۷۶ القمی، ج۱، ص۱۲۹/ نورالثقلین/ البرهان