وَإِذۡ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ لَمَآ ءَاتَيۡتُكُم مِّن كِتَٰبࣲ وَحِكۡمَةࣲ ثُمَّ جَآءَكُمۡ رَسُولࣱ مُّصَدِّقࣱ لِّمَا مَعَكُمۡ لَتُؤۡمِنُنَّ بِهِۦ وَلَتَنصُرُنَّهُۥۚ قَالَ ءَأَقۡرَرۡتُمۡ وَأَخَذۡتُمۡ عَلَىٰ ذَٰلِكُمۡ إِصۡرِيۖ قَالُوٓاْ أَقۡرَرۡنَاۚ قَالَ فَٱشۡهَدُواْ وَأَنَا۠ مَعَكُم مِّنَ ٱلشَّٰهِدِينَ
81
علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- فَأَوَّلُ مَا أَخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْمِیثَاقَ عَلَی الْأَنْبِیَاءِ بِالرُّبُوبِیَّهًِْ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِیِّینَ مِیثاقَهُمْ فَذَکَرَ جُمْلَهًَْ الْأَنْبِیَاءِ ثُمَّ أَبْرَزَ أَفْضَلَهُمْ بِالْأَسَامِی فَقَالَ وَ مِنْکَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) فَقَدَّمَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) لِأَنَّهُ أَفْضَلُهُمْ وَ مِنْ نُوحٍ وَ إِبْراهِیمَ وَ مُوسی وَ عِیسَی ابْنِ مَرْیَمَ (علیهم السلام) فَهَؤُلَاءِ الْخَمْسَهًُْ أَفْضَلُ الْأَنْبِیَاءِ وَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) أَفْضَلُهُمْ ثُمَّ أَخَذَ بَعْدَ ذَلِکَ مِیثَاقَ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) عَلَی الْأَنْبِیَاءِ لَهُ بِالْإِیمَانِ بِهِ وَ عَلَی أَنْ یَنْصُرُوا امیرالمؤمنین (علیه السلام) فَقَالَ وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ یَعْنِی رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ یَعْنِی أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) تُخْبِرُوا أُمَمَکُمْ بِخَبَرِهِ وَ خَبَرِ وَلِیِّهِ مِنَ الْأَئِمَّهًِْ (علیهم السلام).
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) اوّلین پیمانی که خداوند درباره‌ی ربوبیّت گرفت از انبیاء (علیهم السلام) بود این آیه همان مطلب است: [به‌خاطر آور] هنگامی را که از پیامبران پیمان گرفتیم. (احزاب/۷) ابتدا گروهی از انبیاء (علیهم السلام) را گوشزد کرده آنگاه شخصیّت‌های برجسته‌تر را به نام یاد کرده (و منک) از تو ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! او را بر دیگران مقدّم داشته چون او از همه انبیاء (علیهم السلام) برتر است؛ [همچنین] از تو و از نوح و ابراهیم و موسی و عیسی‌بن‌مریم. (احزاب/۷) این پنج نفر بهترین انبیاء (علیهم السلام) هستند که پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) برترین آنها است. پس از این میثاق درباره‌ی ایمان به پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) از انبیاء (علیهم السلام) پیمان گرفت. و اینکه علیّبنابیطالب (علیه السلام) را یاری کنند و فرمود: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ؛ که منظور پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) است. لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ؛ به او ایمان آورید و او را یاری نمایید یعنی امیرالمؤمنین (علیه السلام) را به امّت‌های شما خبر او و خبر ولی‌اش از امامان (علیهم السلام) را داده است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۴۸ بحارالأنوار، ج۵، ص۲۳۶/ القمی، ج۱، ص۲۴۶
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَنَحْنُ رُوحُ اللَّهِ وَ کَلِمَاتُهُ وَ بِنَا احْتَجَبَ عَنْ خَلْقِهِ فَمَا زِلْنَا فِی ظُلَّهًٍْ خَضْرَاءَ حَیْثُ لَا شَمْسَ وَ لَا قَمَرَ وَ لَا لَیْلَ وَ لَا نَهَارَ وَ لَا عَیْنَ تَطْرِفُ نَعْبُدُهُ وَ نُقَدِّسُهُ وَ نُسَبِّحُهُ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ خَلْقَهُ وَ أَخَذَ مِیثَاقَ الْأَنْبِیَاءِ بِالْإِیمَانِ وَ النُّصْرَهًِْ لَنَا وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ تَعَالَی وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ... إِنَّ اللَّهَ أَخَذَ مِیثَاقِی مَعَ مِیثَاقِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِالنُّصْرَهًِْ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ فَقَدْ نَصَرْتُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ جَاهَدْتُ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ قَتَلْتُ عَدُوَّهُ وَ وَفَیْتُ اللَّهَ بِمَا أَخَذَ عَلَیَّ مِنَ الْمِیثَاقِ وَ الْعَهْدِ وَ النُّصْرَهًِْ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَمْ یَنْصُرْنِی أَحَدٌ مِنْ أَنْبِیَائِهِ وَ رُسُلِهِ لِمَا قَبَضَهُمُ اللَّهُ إِلَیْهِ وَ سَوْفَ یَنْصُرُونَنِی.
امام علی (علیه السلام) پس ما روح و کلمات خداییم. [خداوند] به‌وسیله‌ی ما از خلق خود پنهان شد یعنی ما را حجاب بین خود و خلق قرار داد ما وسیله و واسطه‌ی بین مخلوق و خداییم همان‌طور که پرده واسطه‌ی بین محجوب و کسی‌که پشت‌پرده است، می‌باشد. و پیوسته ما در زیر سایبانی سبز قرار داشتیم؛ جایی که خورشید و ماه و شب و روزی وجود نداشت و نه چشمی به‌هم می‌خورد. ما او را می‌پرستیدیم و تسبیح می‌گفتیم. پیش از آفرینش مخلوقات، از انبیاء (علیهم السلام) پیمان گرفت که به ما ایمان داشته باشند و ما را یاری کنند. این آیه اشاره به همین مطلب است: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ؛ یعنی ایمان به محمّد (صلی الله علیه و آله) بیاورید و جانشینش را یاری کنید ایمان به محمّد (صلی الله علیه و آله) آوردند ولی وصیّ او را یاری نکردند. به‌زودی همه او را یاری خواهند کرد و خداوند پیمان مرا با پیمان محمّد (صلی الله علیه و آله) گرفت که یک‌دیگر را یاری کنیم من آن جناب را یاری کردم و در مقابل او پیکار نمودم و دشمنش را کشتم و به پیمانی که خدا از من گرفته بود درباره‌ی یاریِ محمّد (صلی الله علیه و آله) وفا نمودم ولی هیچ‌یک از انبیاء (علیهم السلام) و پیامبران خدا مرا یاری نکردند، چون وفات نموده بودند ولی به‌زودی یاری خواهند کرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۴۸ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۹۱/ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۴۶/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۲۱
الحسین (علیه السلام)- بَیْنَمَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) جُلُوسٌ فِی مَسْجِدِهِ بَعْدَ وَفَاتِهِ یَتَذَاکَرُونَ فَضْلَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِذْ دَخَلَ عَلَیْنَا حِبْرٌ مِنْ أَحْبَارِ یَهُودِ أَهْلِ الشَّام ... فَقَالَ الْیَهُودِیُّ إِنَّ آدَمَ (علیه السلام) أَسْجَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ مَلَائِکَتَهُ فَهَلْ فَضَّلَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) مِثْلَ ذَلِکَ فَقَالَ (علیه السلام) قَدْ کَانَ ذَلِکَ وَ لَئِنْ أَسْجَدَ اللَّهُ لآِدَمَ (علیه السلام) مَلَائِکَتَهُ فَإِنَّ ذَلِکَ لِمَا أَوْدَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صُلْبَهُ مِنَ الْأَنْوَارِ وَ الشَّرَفِ إِذْ کَانَ هُوَ الْوِعَاءَ ... وَ قَدْ أَعْطَی اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) أَفْضَلَ مِنْ ذَلِکَ وَ هُوَ أَنَّ اللَّهَ صَلَّی عَلَیْهِ وَ أَمَرَ مَلَائِکَتَهُ أَنْ یُصَلُّوا عَلَیْهِ ... وَ زَادَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ تَکْرِمَهًًْ بِأَخْذِ مِیثَاقِهِ قَبْلَ النَّبِیِّینَ وَ أَخْذِ مِیثَاقِ النَّبِیِّینَ بِالتَّسْلِیمِ وَ الرِّضَا وَ التَّصْدِیقِ لَهُ فَقَالَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ وَ إِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِیِّینَ مِیثاقَهُمْ وَ مِنْکَ وَ مِنْ نُوحٍ وَ إِبْراهِیمَ وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی ذلِکُمْ إِصْرِی قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
امام حسین (علیه السلام) در حدیث مرفوعی از امام حسین (علیه السلام) آمده است: زمانی که اصحاب رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بعد از وفاتش در مسجد نشسته بودند و فضل رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را می‌گفتند، دانشمندی از دانشمندان یهودی اهل شام وارد شد، یهودی گفت: «خدای عزّوجلّ ملائکه‌اش را به سجده بر آدم (علیه السلام) واداشت؛ آیا برای محمّد (صلی الله علیه و آله) چنین فضیلتی قرار داده است»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «چنین فضیلتی بوده و اگر خداوند ملائکه‌اش (علیه السلام) را به سجده بر آدم (علیه السلام) واداشت این سجده ملائکه (علیه السلام) به خاطر نورها و شرفی بود که خداوند در صلب آدم (علیه السلام) ودیعه نهاده بود؛ چون آدم (علیه السلام) ظرف این نورها بود ... خداوند به محمّد (صلی الله علیه و آله) برتر از آن را عطا کرده است و آن اینکه خداوند بر او درود فرستاد و به ملائکه دستور داد که بر او درود فرستند ... و خدای متعال شرافتی برای او زیاد کرد و از او قبل از پیامبران پیمان گرفت و از پیامبران (علیه السلام) برای فرمانبرداری از او و راضی‌بودن و تصدیق نسبت به او پیمان گرفت و خداوند متعال فرمود: [به‌خاطر آور] هنگامی را که از پیامبران پیمان گرفتیم، و [همچنین] از تو و از نوح و ابراهیم. (احزاب/۷) و نیز خدای عزّوجلّ فرمود: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی ذلِکُمْ إِصْرِی قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۰ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۳۴۳
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- بِحَذْفِ الْإِسْنَادِ مَرْفُوعاً إِلَی سَلْمَانَ الْفَارِسِیِّ (رحمة الله علیه) عَنْهُ قَال: ... إِنَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی اخْتَصَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ اصْطَفَاهُ وَ هَدَاهُ، وَ انْتَجَبَهُ لِرِسَالَتِهِ إِلَی النَّاسِ کَافَّهًًْ بِرَحْمَتِهِ، وَ إِلَی الثَّقَلَیْنِ بِرَأْفَتِهِ، وَ فَرَضَ طَاعَتَهُ عَلَی أَهْلِ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ، وَ جَعَلَهُ إِمَاماً لِمَنْ قَبْلَهُ مِنَ الرُّسُلِ، وَ خَاتَماً لِمَنْ بَعْدَهُ مِنَ الْخَلْقِ، وَ وَرَّثَهُ مَوَارِیثَ الْأَنْبِیَاءِ، وَ أَعْطَاهُ مَقَالِیدَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهًِْ، وَ اتَّخَذَهُ نَبِیّاً وَ رَسُولًا وَ حَبِیباً وَ إِمَاماً، وَ دَفَعَهُ إِلَیْهِ، وَ قَرَّبَهُ یَمِینَ عَرْشِهِ بِحَیْثُ لَا یَبْلُغُهُ مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ، فَأَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ فِی وَحْیِهِ مَا أَوْحَی ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی، وَ أَنْزَلَ عَلَامَاتِهِ عَلَی الْأَنْبِیَاءِ، وَ أَخَذَ مِیثَاقَهُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ. قَالَ ثُمَّ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی‌ذلِکُمْ إِصْرِی قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله) خداوند تبارک‌وتعالی محمّد (صلی الله علیه و آله) را ویژه‌ی خود قرار داده و انتخابش‌کرده است از روی رحمت پیامبر (صلی الله علیه و آله) به‌خاطر رسالتش به سوی مردم انتخاب نموده است و برای جن و انس او را به مهربانی و رأفتش برگزیده است. اطاعت او را بر اهل آسمان و زمین واجب کرده و او را پیشوای پیامبران (علیهم السلام) پیش از او و خاتم پیامبران (علیهم السلام) بعد از او قرار داده است. میراث پیامبران (علیهم السلام) را به او بخشیده، کلیدهای دنیا و آخرت را به او داده، او را نبی و رسول و امام گرفته، او را به‌سوی خویش بلند کرده و از طرف راست عرش به خودش نزدیک نموده آنچنان که هیچ فرشته‌ی مقرّب و پیامبر مرسلی به پایه‌ی او نرسیده است. خداوند به او وحی فرستاد. دل آنچه را که دیده تکذیب نمی‌کند و نشانه‌اش را بر پیامبران فرو فرستاده است: و وَ أَخَذَ مِیثَاقَهُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ. قَالَ ثُمَّ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی‌ذلِکُمْ إِصْرِی قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۰ بحارالأنوار، ج۳۰، ص۶۳/ إرشادالقلوب، ج۲، ص۳۰۵
الباقر (علیه السلام)- عَن بُکَیر قَالَ: قَالَ أبوجَعفَر: إِنَّ اللَّهَ أَخَذَ مِیثَاقَ شِیعَتِنَا بِالْوَلَایَهًِْ لَنَا وَ هُمْ ذَرٌّ یَوْمَ أَخَذَ الْمِیثَاقَ عَلَی الذَّرِّ بِالْإِقْرَارِ لَهُ بِالرُّبُوبِیَّهًِْ وَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِالنُّبُوَّهًِْ وَ عَرَضَ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أُمَّتَهُ فِی الطِّینِ وَ هُمْ أَظِلَّهًٌْ وَ خَلَقَهُمْ مِنَ الطِّینَهًِْ الَّتِی خُلِقَ مِنْهَا آدَمُ (علیه السلام) وَ خَلَقَ اللَّهُ أَرْوَاحَ شِیعَتِنَا قَبْلَ أَبْدَانِهِمْ بِأَلْفَیْ عَامٍ وَ عَرَضَهُمْ عَلَیْهِ وَ عَرَّفَهُمْ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ عَرَّفَهُمْ عَلِیّاً (علیه السلام) وَ نَحْنُ نَعْرِفُهُمْ فِی لَحْنِ الْقَوْلِ.
امام باقر (علیه السلام) ابن‌بکیر گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند از شیعیان ما عهد و پیمانی گرفته است که ولایت ما را بپذیرند آنها در عالم ذرّ بودند، آن روزی که از آنها در قالب عالم ذر، میثاق گرفت و آنان را به خداوندی خدا و پیامبری محمد (صلی الله علیه و آله) اقرار کردند. و نیز خداوند، امامان پاکش را در حالی که با آن، حضرت آدم (علیه السلام) را خلق کرده بود. و نیز فرمود: خداوند روح شیعیان ما را دوهزارسال، پیش از بدن‌هایشان خلق کرده است. و [ولایت] را بر آنها عرضه کرد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) علی (علیه السلام) را به آنها معرفی کرد و ما آنها را از لحن گفتارشان می‌شناسیم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۰ الکافی، ج۱، ص۴۳۸
الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَ رَأَیْتَ حِینَ أَخَذَ اللَّهُ الْمِیثَاق عَلَی الذَّرِّ فِی صُلْبِ آدَمَ فَعَرَضَهُمْ عَلَی نَفْسِهِ کَانَتْ مُعَایَنَهًًْ مِنْهُمْ لَهُ؟ قَالَ: نَعَمْ یَا زُرَارَهًُْ وَ هُمْ ذَرٌّ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ أَخَذَ عَلَیْهِمْ بِذَلِکَ الْمِیثَاقَ بِالرُّبُوبِیَّهًِْ لَهُ وَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِالنُّبُوَّهًِْ ثُمَّ کَفَلَ لَهُمْ بِالْأَرْزَاقِ وَ أَنْسَاهُمْ رُؤْیَتَهُ وَ أَثْبَتَ فِی قُلُوبِهِمْ مَعْرِفَتَهُ فَلَا بُدَّ مِنْ أَنْ یُخْرِجَ اللَّهُ إِلَی الدُّنْیَا کُلَّ مَنْ أَخَذَ عَلَیْهِ الْمِیثَاقَ فَمَنْ جَحَدَ مَا أَخَذَ عَلَیْهِ الْمِیثَاقَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) لَمْ یَنْفَعْهُ إِقْرَارُهُ لِرَبِّهِ بِالْمِیثَاقِ وَ مَنْ لَمْ یَجْحَدْ مِیثَاقَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) نَفَعَهُ الْمِیثَاقُ لِرَبِّه.
امام باقر (علیه السلام) زراره گوید: به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: «به من خبر بده هنگامی‌که خداوند از بندگان در عالم ذر که در صلب آدم بودند، پیمان‌گرفت و آنها را بر خودش عرضه نمود آیا این عرضه به صورت دیدن از طرف آنها نسبت به خداوند بود»؟ فرمود: «بله، ای زراره! و آنها به‌صورت موجودات بسیار ریزی در برابر او بودند و [خداوند] با این عرضه بر خود و دیدار خدا، از آنها بر ربوبیّت خویش و نبوّت محمّد (صلی الله علیه و آله) پیمان‌گرفت. سپس روزیشان را ضمانت کرد و دیدارش را از یادشان برد ولی معرفتش را در قلب‌هایشان استوار ساخت؛ پس همه‌ی کسانی که خداوند از آنها پیمان گرفته ناگزیر آنها را از آن عالم خارج کرده به دنیا می‌فرستد؛ پس هرکس پیمانی را که بر نبوّت محمّد (صلی الله علیه و آله) از او گرفته شده انکار کند اقرارش به پیمان پروردگار برای او فایده‌ای نخواهد داشت و هرکس پیمان محمّد (صلی الله علیه و آله) را انکار نکند، پیمان پروردگارش برایش مفید واقع می‌شود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۵، ص۲۵۵/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- إِنَّ وَلَایَهًَْ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) هِیَ الْغَرَضُ الْأَقْصَی وَ الْمُرَادُ الْأَفْضَلُ، مَا خَلَقَ اللَّهُ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ لَا بَعَثَ أَحَداً مِنْ رُسُلِهِ إِلَّا لِیَدْعُوَهُمْ إِلَی وَلَایَهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ خُلَفَائِهِ وَ یَأْخُذَ بِهِ عَلَیْهِمُ الْعَهْدَ لِیُقِیمُوا عَلَیْهِ وَ لِیَعْمَلَ بِهِ سَائِرُ عَوَامِّ الْأُمَمِ. فَلِهَذَا اسْتَکْبَرْتُمْ کَمَا اسْتَکْبَرَ أَوَائِلُکُمْ حَتَّی قَتَلُوا زَکَرِیَّا (علیه السلام) وَ یَحْیَی (علیه السلام) وَ اسْتَکْبَرْتُمْ أَنْتُمْ حَتَّی رُمْتُمْ قَتْلَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَخَیَّبَ اللَّهُ تَعَالَی سَعْیَکُمْ وَ رَدَّ فِی نُحُورِکُمْ کَیْدَکُمْ.
امام عسکری (علیه السلام) ولایت محمد (صلی الله علیه و آله) و آل محمّد (صلی الله علیه و آله) هدف اصلی و منظور عالی است، هیچ آفریده‌ای را نیافرید و هیچ پیامبری را مبعوث نکرد مگر برای اینکه آنها را به ولایت محمّد (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) و جانشینان آن دو نماید و از آنها عهد بگیرد که پایدار باشند تا به آن عوام سایر ملّت‌ها عمل نمایند. درهمین باره تکبّر ورزیدید چنانچه پیشینیان شما تکبّر کردند تا آنجا که زکریّا و یحیی (علیها السلام) را کشتند شما نیز تکبّر کردید تا جایی‌که تصمیم کشتن محمّد (صلی الله علیه و آله) و علی (علیه السلام) را گرفتید ولی خدا شما را ناامید کرد و حیله‌ی شما به خودتان برگشت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۲ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- ثُمَ أَخَذَ بَعْدَ ذَلِکَ مِیثَاقَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) عَلَی الْأَنْبِیَاءِ لَهُ بِالْإِیمَانِ بِهِ وَ عَلَی أَنْ یَنْصُرُوا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ.
امام صادق (علیه السلام) بعد از آن (پیمان به ربوبیّت خداوند) از پیامبران برای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) پیمان گرفت که به او ایمان بیاورند و امیرالمؤمنین (علیه السلام) را یاری کنند؛ پس خداوند فرمود: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَة.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۵، ص۲۳۶/ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَخَذَ الْمِیثَاقَ عَلَی الْأَنْبِیَاءِ قَبْلَ نَبِیِّنَا أن یُخْبِرُوا أُمَمَهُمْ بِمَبْعَثِهِ وَ نَعْتِهِ وَ یُبَشِّرُونَهُمْ بِهِ وَ یَأْمُرُوهُمْ بِتَصْدِیقِهِ.
امام علی (علیه السلام) خداوند متعال پیش از بعثت پیامبر ما از پیامبران (علیهم السلام) پیمان گرفت که امّت‌هایشان را از مبعوث‌شدن او و اوصاف او آگاه کنند و آنها را به او بشارت دهند و به تصدیق او آنها امر کنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۲
الصّادق (علیه السلام)- إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثَاقَ أُمَمِ النَّبِیِّینَ بِتَصْدِیقِ نَبِیِّهَا وَ الْعَمَلِ بِمَا جَاءَهُمْ بِهِ وَ أَنَّهُمْ خَالَفُوهُ بَعْد.
امام صادق (علیه السلام) هنگامی‌که خداوند از امّت‌های پیامبران (علیهم السلام) نسبت به تصدیق پیامبرشان و عمل به آنچه برایشان آورده پیمان گرفت و آنها بعد از آن پیمان با پیامبرانشان مخالفت کردند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۲ بحارالأنوار، ج۱۵، ص۱۷۶/ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- لَمْ یَبْعَثِ اللَّهُ نَبِیّاً آدَمَ (علیه السلام) وَ مِنْ بَعْدِهِ إِلَّا أَخَذَ عَلَیْهِ الْعَهْدَ لَئِنْ بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ هُوَ حَیٌّ لَیُؤْمِنَنَّ بِهِ وَ لَیَنْصُرَنَّهُ وَ أَمَرَهُ أَنْ یَأْخُذَ الْعَهْدَ بِذَلِکَ عَلَی قَوْمِهِ.
امام علی (علیه السلام) خداوند هیچ پیامبری آدم (علیه السلام) و هرکه پس از او است را برنیانگیخت مگر اینکه از او پیمان گرفت؛ که اگر خداوند محمّد (صلی الله علیه و آله) را مبعوث کرد و او در آن زمان زنده بود به او ایمان بیاورد و یاریش کند و به او امر کرد که آن پیمان را از قومش نیز بگیرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ نورالثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَا قَبَضَ اللَّهُ نَبِیّاً حَتَّی أَمَرَهُ أَنْ یُوصِیَ إِلَی عَشِیرَتِهِ مِنْ عَصَبَتِهِ وَ أَمَرَنِی أَنْ أُوصِیَ فَقُلْتُ: إِلَی مَنْ یَا رَبِّ؟ فَقَالَ: أَوْصِ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) إِلَی ابْنِ عَمِّکَ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) فَإِنِّی قَدْ أَثْبَتُّهُ فِی الْکُتُبِ السَّالِفَهًِْ وَ کَتَبْتُ فِیهَا أَنَّهُ وَصِیُّکَ وَ عَلَی ذَلِکَ أَخَذْتُ مِیثَاقَ الْخَلَائِقِ وَ مَوَاثِیقَ أَنْبِیَائِی وَ رُسُلِی أَخَذْتُ مَوَاثِیقَهُمْ لِی بِالرُّبُوبِیَّهًِْ وَ لَکَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) بِالنُّبُوَّهًِْ وَ لِعَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) بِالْوَلَایَهًِْ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله) طلحهًْ‌بن‌زید از امام صادق (علیه السلام) از پدرش و ایشان نیز از جدّ بزرگوارش روایت می‌کند که پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «خداوند جان هیچ پیامبری را نگرفت جز پس از آن که به او امر کرد تا در خاندان خود از میان ارحام به کسی وصیّت کند، او به من نیز امر کرد که وصیّت کنم، عرض کردم»پروردگارا به چه کسی وصیّت کنم»! فرمود: «به پسرعمویت علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام)، زیرا من در کتب پیشینیان نام او را ثبت کرده‌ام و در آنها نوشته‌ام که او وصّی توست و بر این مطلب از آفریدگان و پیامبران و رسولانم پیمان گرفته‌ام، از آنان برای ربوبیّت خود و برای نبوّت تو ای محمّد و برای ولایت علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) پیمان گرفتم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۱۵، ص۱۸
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَا تَکَامَلَتِ النُّبُوَّهًُْ لِنَبِیٍ فِی الْأَظِلَّهًِْ حَتَّی عُرِضَتْ عَلَیْهِ وَلَایَتِی وَ وَلَایَهًُْ أَهْلِ بَیْتِی وَ مَثُلُوا لَهُ فَأَقَرُّوا بِطَاعَتِهِمْ وَ وَلَایَتِهِمْ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله) در عالم اظلّه (عالم سایه‌ها که مربوط به قبل از خلقت بدن انسان‌ها است) نبوّت هیچ پیامبری کامل نشد مگر اینکه ولایت من و ولایت اهل‌بیتم (علیهم السلام) بر او عرضه شد و در برابر آن پیامبر (صلی الله علیه و آله) ایستادند پس پیامبران (علیهم السلام) به اطاعت و ولایت آنها اقرار نمودند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۸۱
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- وَ أَخَذَ مِیثَاقَ الْأَنْبِیَاءِ بِالْإِیمَانِ وَ النُّصْرَهًِْ لَنَا.
امام علی (علیه السلام) از انبیاء (علیهم السلام) پیمان گرفت که به ما ایمان داشته باشند و ما را یاری کنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۹۱
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- إِنَّ الْمِیثَاقَ أُخِذَ عَلَی الْأَنْبِیَاءِ لِیَأْخُذُوهُ عَلَی أُمَمِهِمْ بِتَصْدِیقِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) إِذَا بُعِثَ وَ یَأْمُرُوهُمْ بِنُصْرَتِهِ عَلَی أَعْدَائِهِ إِنْ أَدْرَکُوهُ.
امام علی (علیه السلام) از پیامبران پیمان گرفته شد که از امّت‌هایشان برای تصدیق محمّد (صلی الله علیه و آله) وقتی که مبعوث شد پیمان بگیرند و به آنها امر کنند که اگر او را درک کردند در مقابل دشمنانش او را یاری کنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ اثبات الهداهًْ، ج۱، ص۲۱۸
الباقر (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَخَذَ مِیثَاقَ النَّبِیِّینَ عَلَی وَلَایَهًِْ عَلِیٍ (علیه السلام) وَ أَخَذَ عَهْدَ النَّبِیِّینَ بِوَلَایَهًِْ عَلِی (علیه السلام).
امام باقر (علیه السلام) خداوند تبارک‌وتعالی میثاق پیامبران (علیهم السلام) را بر ولایت و پیمان پیامبران (علیهم السلام) را به ولایت علی (علیه السلام) گرفت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۸۱/ بصایرالدرجات، ج۱، ص۷۳
الباقر (صلی الله علیه و آله)- وَلَایَتُنَا وَلَایَهًُْ اللَّهِ الَّتِی لَمْ یَبْعَثْ نَبِیّاً قَطُّ إِلَّا بِهَا.
امام باقر (علیه السلام) ولایت ما ولایت خداست که پیامبری را هرگز مبعوث نکرد مگر با ولایت ما.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ الکافی، ج۱، ص۴۳۷
الصّادق (علیه السلام)- مَا تَنَبَّأَ نَبِیٌّ قَطُّ إِلَّا بِمَعْرِفَهًِْ حَقِّنَا وَ تَفْضِیلِنَا عَلَی مَنْ سِوَانَا.
امام صادق (علیه السلام) هیچ پیامبری به مقام نبوّت نرسید مگر به معرفت حقّ ما و برتری‌دادن ما بر سایرین.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۲۹۹
الصّادق (علیه السلام)- مَا مِنْ نَبِیٍّ نُبِّئَ وَ لَا مِنْ رَسُولِ أُرْسِلَ إِلَّا بِوَلَایَتِنَا وَ تَفْضِیلِنَا عَلَی مَنْ سِوَانَا.
امام صادق (علیه السلام) هرگز پیامبری به مقام پیامبری نرسید و رسولی ارسال نشد مگر با [اقرار] به ولایت ما و فضل ما بر دیگران.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۸۱/ بصایرالدرجات، ج۱، ص۷۴
الکاظم (علیه السلام)- وَلَایَهًُْ عَلِیٍ (علیه السلام) مَکْتُوبَهًٌْ فِی جَمِیعِ صُحُفِ الْأَنْبِیَاءِ وَ لَنْ یَبْعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً إِلَّا بِنُبُوَّهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ وَصِیَّهًِْ عَلِی (صلی الله علیه و آله).
امام کاظم (علیه السلام) ولایت علی (علیه السلام) در کتاب‌های انبیاء (علیهم السلام) نوشته شده است و خداوند هرگز پیامبری را مبعوث نکرد مگر با اقرار به نبوّت محمّد (صلی الله علیه و آله) و وصیّ او علی (علیه السلام).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۴ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۸۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۸۴
الصّادق (علیه السلام)- ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ یَعْنِی رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ لَتَنْصُرُنَّهُ یَعْنِی وَصِیَّهُ امیرالمؤمنین (علیه السلام) وَ لَمْ یَبْعَثِ اللَّهُ نَبِیّاً وَ لَا رَسُولًا إِلَّا وَ أَخَذَ عَلَیْهِ الْمِیثَاقَ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِالنُّبُوَّهًِْ وَ لِعَلِیٍّ (علیه السلام) بِالْإِمَامَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام) ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ؛ یعنی ایمان به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بیاورید وَ لَتَنْصُرُنَّهُ؛ یعنی وصی و جانشینش امیرالمؤمنین (علیه السلام) را یاری کنید. فرمود: «خداوند هیچ پیامبر و رسولی را مبعوث نکرد مگر اینکه از او به رسالت حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) و امامت حضرت علی (علیه السلام) پیمان‌گرفت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۶ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۳۵۲/ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۹۷/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۲۱
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَبِیبٍ السِّجِسْتَانِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ فَکَیْفَ یُؤْمِنُ مُوسَی (علیه السلام) بِعِیسَی (علیه السلام) وَ یَنْصُرُهُ وَ لَمْ یُدْرِکْهُ وَ کَیْفَ یُؤْمِنُ عِیسَی (علیه السلام) بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ یَنْصُرُهُ وَ لَمْ یُدْرِکْهُ فَقَالَ یَا حَبِیبُ إِنَّ الْقُرْآنَ قَدْ طُرِحَ مِنْهُ آیٌ کَثِیرَهًٌْ وَ لَمْ یُزَدْ فِیهِ إِلَّا حُرُوفٌ أَخْطَأَتْ بِهَا الْکَتَبَهًُْ وَ تَوَهَّمَتْهَا الرِّجَالُ وَ هَذَا وَهَمٌ فَاقْرَأْهَا وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثَاقَ أُمَمِ النَّبِیِّینَ لَمَّا آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتَابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ هَکَذَا أَنْزَلَهَا اللَّهُ یَا حَبِیبُ فَوَ اللَّهِ مَا وَفَتْ أُمَّهًٌْ مِنَ الْأُمَمِ الَّتِی کَانَتْ قَبْلَ مُوسَی بِمَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَیْهَا مِنَ الْمِیثَاقِ لِکُلِّ نَبِیٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ بَعْدَ نَبِیِّهَا وَ لَقَدْ کَذَّبَتِ الْأُمَّهًُْ الَّتِی جَاءَهَا مُوسَی (علیه السلام) لَمَّا جَاءَهَا مُوسَی (علیه السلام) وَ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهِ وَ لَا نَصَرُوهُ لِمَا جَاءَهَا إِلَّا الْقَلِیلُ مِنْهُمْ وَ لَقَدْ کَذَّبَتْ أُمَّهًُْ عِیسَی (علیه السلام) بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهِ وَ لَا نَصَرُوهُ لَمَّا جَاءَهُمْ إِلَّا الْقَلِیلُ مِنْهُمْ وَ لَقَدْ جَحَدَتْ هَذِهِ الْأُمَّهًُْ بِمَا أَخَذَ عَلَیْهَا رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) مِنَ الْمِیثَاقِ لِعلی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) یَوْمَ أَقَامَهُ لِلنَّاسِ وَ نَصَبَهُ لَهُمْ وَ دَعَاهُمْ إِلَی وَلَایَتِهِ وَ طَاعَتِهِ فِی حَیَاتِهِ وَ أَشْهَدَهُمْ بِذَلِکَ عَلَی أَنْفُسِهِمْ فَأَیُّ مِیثَاقٍ أَوْکَدُ مِنْ قَوْلِ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) فِی علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) فَوَ اللَّهِ مَا وَفَوْا بِهِ بَلْ جَحَدُوا وَ کَذَّبُوا.
امام صادق (علیه السلام) حبیب‌سجستانی گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّه سؤال کردم که چگونه موسی (علیه السلام) به عیسی (علیه السلام) ایمان می‌آورد و او را یاری می‌کند درحالی‌که او را درک نکرده است؟ و چگونه عیسی (علیه السلام) به محمّد (صلی الله علیه و آله) ایمان می‌آورد و یاریش می‌کند درحالی‌که او را درک نکرده است»؟ فرمود: «ای حبیب! آیات زیادی از قرآن دور انداخته شده و در آن اضافه نشده (بی اعتنایی به تفسیر واقعی قرآن و ننوشتن تأویل الهی آن و بسنده کردن به ظواهر آن و یا تفسیر به رأی قرآن است) مگر حروفی که در آن حروف [هم] نویسندگان دچار خطا شدند و مردان نیز دچار اشتباه شدند و این یکی از موارد اشتباه است؛ پس آن را این‌گونه بخوان: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّه. خداوند این آیه را این‌گونه نازل کرد. ای حبیب! به خدا سوگند هیچ امّتی از امّت‌هایی که قبل از موسی (علیه السلام) بودند، به آن پیمانی که خداوند از آنها برای هر پیامبری که بعد از پیامبر آن امّت برانگیخته گرفت وفا نکردند و امّتی که موسی (علیه السلام) به‌سویشان آمد زمانی که موسی (علیه السلام) نزدشان آمد او را تکذیب کردند و به او ایمان نیاوردند و برای آنچه که آمده بود یاریش نکردند مگر تعداد اندکی از آنها و امّت عیسی (علیه السلام)، محمّد (صلی الله علیه و آله) را تکذیب کردند و به او ایمان نیاوردند و هنگامی‌که به‌سویشان آمد یاریش نکردند مگر تعداد اندکی از آنها و این امّت انکار کرد میثاق روزی را که رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) از آن امّت برای علیّبنابیطالب (علیه السلام) گرفت و در آن روز او را روبروی مردم بلند کرد و به امامّت آنها نصب نمود و در زمان حیاتش آنها را به‌سوی ولایت و اطاعت علی (علیه السلام) فراخواند و با این کار آنها را بر خودشان گواه قرار داد؛ پس کدام پیمان محکم‌تر از سخن رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) درباره‌ی علیّبنابیطالب (علیه السلام) است. قسم به خدا! به آن وفا نکردند بلکه انکار کردند و تکذیب کردند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۶ بحارالأنوار، ج۱۵، ص۱۷۹/ العیاشی، ج۱، ص۱۸۰/ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ یَعْنِی بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَتَنْصُرُنَّ وَصِیَّهُ فَقَدْ آمَنُوا بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَمْ یَنْصُرُوا وَصِیَّهُ وَ سَیَنْصُرُونَهُ جَمِیعاً.
امام علی (علیه السلام) لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ یعنی به محمّد (صلی الله علیه و آله) ایمان بیاورید و جانشین او را یاری کنید؛ [ولی] به محمّد (صلی الله علیه و آله) ایمان آوردند ولی جانشین او را یاری نکردند و به‌زودی همگان او را یاری خواهند کرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۶ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۹۱/ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۵۳/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۲۱
الباقر (علیه السلام)- فِی قَوْلِهِ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً عَنْ آدَمَ (علیه السلام) {مِنْ لَدُنْ آدَمَ (علیه السلام)} فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَّا وَ یَرْجِعُ إِلَی الدُّنْیَا فَیُقَاتِلُ وَ یَنْصُرُ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ امیرالمؤمنین (علیه السلام) ثُمَّ أَخَذَ أَیْضاً مِیثَاقَ الْأَنْبِیَاءِ عَلَی رسول‌الله (صلی الله علیه و آله).
امام باقر (علیه السلام) لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ خداوند هیچ پیامبری از آدم (علیه السلام) تا [آخرین پیامبر] مبعوث نکرد مگر اینکه به دنیا برمی‌گردد و می‌جنگد و رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) و امیرالمؤمنین (علیه السلام) را یاری می‌کند. سپس از پیامبران برای رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) هم پیمان‌گرفت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۵، ص۲۳۶
الصّادق (علیه السلام)- مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً مِنْ لَدُنْ آدَمَ (علیه السلام) فَهَلُمَّ جَرّاً إِلَّا وَ یَرْجِعُ إِلَی الدُّنْیَا وَ یَنْصُرُ امیرالمؤمنین (علیه السلام) وَ هُوَ قَوْلُهُ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ یَعْنِی بِرسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَ لَتَنْصُرُنَّ امیرالمؤمنین (علیه السلام).
امام صادق (علیه السلام) خداوند هیچ پیامبری را از صلب آدم (علیه السلام) مبعوث نکرده جز آنکه به دنیا بازمی‌گردد و امیرالمؤمنین (علیه السلام) را یاری می‌نماید و پیمان انبیاء (علیهم السلام) در آیه‌ی فوق همین است که همه‌ی انبیاء (علیهم السلام) به رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) ایمان بیاورند و امیرالمؤمنین (علیه السلام) را یاری نمایند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۲۵/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۳/ نورالثقلین/ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۶۱/ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۴۱/ العیاشی، ج۱، ص۱۸۱/ القمی، ج۱، ص۲۵/ نورالثقلین
علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- فإن الله أخذ مِیثَاقَ نَبِیِّهِ أی محمد (صلی الله علیه و آله) عَلَی الْأَنْبِیَاءِ أَنْ یُؤْمِنُوا بِهِ وَ یَنْصُرُوهُ وَ یُخْبِرُوا أُمَمَهُمْ بِخَبَرِهِ، و هو قوله لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ یعنی رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) وَلَتَنْصُرُنَّهُ یعنی امیرالمؤمنین (علیه السلام).
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) خداوند برای پیامبرش یعنی محمّد (صلی الله علیه و آله) از پیامبران پیمان گرفت که به او ایمان بیاورند و یاریش کنند و امّت‌هایشان را به خبر او آگاه کنند و این است سخن خداوند: لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ؛ یعنی رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) وَ لَتَنْصُرُنَّهُ؛ یعنی امیرالمؤمنین (علیه السلام).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ القمی، ج۱، ص۱۰۶/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۲۵
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سَلَّامِ بْنِ الْمُسْتَنِیرِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَال: لَقَدْ تَسَمَّوْا بِاسْمٍ مَا سَمَّی اللَّهُ بِهِ أَحَداً إِلَّا علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) وَ مَا جَاءَ تَأْوِیلُهُ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَتَی یَجِیءُ تَأْوِیلُهُ قَالَ إِذَا جَاءَتْ جَمَعَ اللَّهُ أَمَامَهُ النَّبِیِّینَ وَ الْمُؤْمِنِینَ حَتَّی یَنْصُرُوهُ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ إِلَی قَوْلِهِ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ فَیَوْمَئِذٍ یَدْفَعُ رسول‌الله (صلی الله علیه و آله) اللِّوَاءَ إِلَی علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) فَیَکُونُ أَمِیرَ الْخَلَائِقِ کُلِّهِمْ أَجْمَعِینَ یَکُونُ الْخَلَائِقُ کُلُّهُمْ تَحْتَ لِوَائِهِ وَ یَکُونُ هُوَ أَمِیرَهُمْ فَهَذَا تَأْوِیلُهُ.
امام صادق (علیه السلام) سلّام‌بن‌مستنیر از امام صادق (علیه السلام) نقل می‌کند که فرمود: «آنها (خلفای غاصب) خود را به نامی که خدا جز علیّبنابیطالب (علیه السلام) را بدان موسوم نگردانید خواندند [مقصود لقب امیرالمؤمنین (علیه السلام) است] و تأویل (امیرالمؤمنین (علیه السلام)) هنوز نیامده است. عرض کردم: «قربانت گردم! تأویل آن کی خواهد آمد»؟ فرمود: «موقعی که تأویل آن نزدیک شد خداوند پیغمبران (علیهم السلام) و مؤمنین را در پیش روی آن حضرت جمع می‌کند تا وی را یاری نمایند و این است معنی آیه‌ی شریفه: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ تا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ در آن روز خداوند پرچم خود را به علیّبنابیطالب (علیه السلام) می‌دهد و آن حضرت (علیه السلام) امیر جهانیان است و جهانیان نیز در زیر پرچم او خواهند بود و او امیر و سرکرده آن‌هاست و این تأویل کلمه‌ی امیرالمؤمنین (علیه السلام) است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۷۰/ العیاشی، ج۱، ص۱۸۱/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- وَ أما الرَّدُّ عَلَی مَنْ أَنْکَرَ الرَّجْعَهًَْ فَقَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل ... وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ وَ هَذَا لَا یَکُونُ إِلَّا فِی الرَّجْعَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام) و امّا رد کسی که رجعت را انکار کند، سخن خدای عزّوجلّ است: وَ إِذْ أَخَذَ اللهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ لَما آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ و این [مطلب اتفاق نمی‌افتد] مگر در رجعت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۱۱۸/ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۸۷
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یَا عَلِیُّ (علیه السلام) مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً إِلَّا وَ قَدْ دَعَاهُ إِلَی وَلَایَتِکَ طَائِعاً أَوْ کَارِها.
پیامبر (صلی الله علیه و آله) ای علی (علیه السلام)! خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد مگر اینکه او را به ولایت تو خواه رغبت داشته باشد یا اکراه فرا خواند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۶۰
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ یَعْنِی لَتُؤْمِنُنَ بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَتَنْصُرُنَّ وَصِیَّهُ وَ سَیَنْصُرُونَهُ جَمِیعا.
امام علی (علیه السلام) لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ یعنی به محمّد (صلی الله علیه و آله) ایمان بیاورید و جانشین او را یاری کنید و به‌زودی همگی او را یاری می‌کنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۵۸ بحارالأنوار، ج۵۳، ص۴۶
الصّادق (علیه السلام)- ثُمَّ قَالَ لَهُمْ فِی الذَّرِّ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی ذلِکُمْ إِصْرِی أَیْ عَهْدِی قالُوا أَقْرَرْنا.
امام صادق (علیه السلام) سپس در عالم ذر به آنها گفت: أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلی ذلِکُمْ إِصْرِی؛ یعنی پیمان مرا بر آن گرفتید؛ گفتند: «بله گرفتیم».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۶۰ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۲۵/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۳/ نورالثقلین/ القمی، ج۱، ص۱۰۶
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- قَالَ اللَّهُ: فَاشْهَدُوا بِذَلِکَ عَلَی أُمَمِکُمْ وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ عَلَیْکُمْ وَ عَلَی أُمَمِکُمْ.
امام علی (علیه السلام) خداوند فرمود: «پس گواه و شاهد آن پیمان بر امّت‌هایتان باشید و من نیز با شما از گواهان بر شما و بر امّت‌هایتان هستم».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۶۰ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۳
الصّادق (علیه السلام)- قالَ اللَّهُ لِلْمَلَائِکَهًِْ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
امام صادق (علیه السلام) خداوند به ملائکه (علیه السلام) فرمود: فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۶۰ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۲۵/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۳/ نورالثقلین/ القمی، ج۱، ص۱۰۶
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- فَاشْهَدُوا أَیْ فَاعْلَمُوا ذَلِکَ وَ أَنَا مَعَکُمْ أَعْلَمُ.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) فَاشْهَدُوا یعنی پس آن را بدانید و من نیز همراه شما می‌دانم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۶۶۰ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۳