وَإِنِ ٱمۡرَأَةٌ خَافَتۡ مِنۢ بَعۡلِهَا نُشُوزًا أَوۡ إِعۡرَاضࣰا فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِمَآ أَن يُصۡلِحَا بَيۡنَهُمَا صُلۡحࣰاۚ وَٱلصُّلۡحُ خَيۡرࣱۗ وَأُحۡضِرَتِ ٱلۡأَنفُسُ ٱلشُّحَّۚ وَإِن تُحۡسِنُواْ وَتَتَّقُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرࣰا
128
الکاظم (علیه السلام)- عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌حَمْزَهًَْ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاالْحَسَنِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَقَالَ إِذَا کَانَ کَذَلِکَ فَهَمَّ بِطَلَاقِهَا قَالَتْ لَهُ أَمْسِکْنِی وَ أَدَعَ لَکَ بَعْضَ مَا عَلَیْکَ وَ أُحَلِّلَکَ مِنْ یَوْمِی وَ لَیْلَتِی حَلَّ لَهُ ذَلِکَ وَ لَا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا.
امام کاظم (علیه السلام)- علی‌بن‌حمزه گوید: از امام کاظم (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً پرسیدم و ایشان فرمود: «اگر اینگونه باشد و مرد بخواهد زن را طلاق دهد، زن به شوهر بگوید: نگاهم دار و برخی از آنچه [از مهریه و نفقه]، برعهده‌ی توست به تو می‌بخشم و روز و شبم را که باید با من باشی به تو می‌بخشم، این کار برای شوهر حلال است و [در این جریان] گناهی بر آن دو نیست».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۶ الکافی، ج۶، ص۱۴۵/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۱، ص۳۵۰/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۱۰۱، ص۵۲/ العیاشی، ج۱، ص۲۷۸/ الکافی، ج۶، ص۱۴۵/ تهذیب الأحکام، ج۸، ص۱۰۳/ من لایحضره الفقیه، ج۳، ص۵۲۰
الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَقَالَ هِیَ الْمَرْأَهًُْ تَکُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ فَیَکْرَهُهَا فَیَقُولُ لَهَا إِنِّی أُرِیدُ أَنْ أُطَلِّقَکِ فَتَقُولُ لَهُ لَا تَفْعَلْ إِنِّی أَکْرَهُ أَنْ تُشْمَتَ بِی وَ لَکِنِ انْظُرْ فِی لَیْلَتِی فَاصْنَعْ بِهَا مَا شِئْتَ وَ مَا کَانَ سِوَی ذَلِکَ مِنْ شَیْءٍ فَهُوَ لَکَ وَ دَعْنِی عَلَی حَالَتِی فَهُوَ قَوْلُهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی فَلا جُناحَ عَلَیْهِما أَنْ یُصْلِحا بَیْنَهُما صُلْحاً وَ هُوَ هَذَا الصُّلْحُ.
امام صادق (علیه السلام)- حلبی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ إِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِن بَعلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعرَاضًا پرسیدم. و ایشان فرمود: «درباره‌ی زنی است که نزد شوهرش است که او را دوست نمی‌دارد و به زنش می‌گوید: «می‌خواهم طلاقت دهم» و زن به او می‌گوید: «چنین نکن، من دوست ندارم که به من شماتت کنند و در عوض به شبم [و همخوابی با من] نظر کن و هرگونه خواهی با آن عمل نما و هرچیز غیر از آن بود، از آن تو باشد، ولی همین شرایط را برای من حفظ کن». و این قول خدای تعالی است: فَلاَ جُنَاْحَ علَیْهِمَا أَن یُصْلِحَا بَیْنَهُمَا صُلْحًا وَ الصُّلْحُ خَیْرٌ وَ أُحْضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ وَ إِن تُحْسِنُواْ وَ تَتَّقُواْ فَإِنَّ اللهَ کَانَ بِمَا تَعمَلُونَ خَبِیرًا و این است معنی صلح.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۶ الکافی، ج۶، ص۱۴۵/ تهذیب الأحکام، ج۸، ص۱۰۳/ بحارالأنوار، ج۱۰۱، ص۵۲/ العیاشی، ج۱، ص۲۷۹/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۱، ص۳۴۹/ البرهان
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنْ عَلِیٍّ (علیه السلام): أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً ... فَقَالَ عَنْ مِثْلِ هَذَا فَاسْأَلُوا ذَلِکَ الرَّجُلُ یَکُونُ لَهُ امْرَأَتَانِ فَیَعْجِزُ عَنْ إِحْدَاهُمَا أَوْ تَکُونُ ذَمِیمَهًًْ فَیَمِیلُ مِنْهَا وَ یُرِیدُ طَلَاقَهَا وَ تَکْرَهُ ذَلِکَ فَتُصَالِحُهُ عَلَی أَنْ یَأْتِیَهَا وَقْتاً بَعْدَ وَقْتٍ أَوْ عَلَی أَنْ تَدَعَ حَظَّهَا مِنْ ذَلِکَ.
امام علی (علیه السلام)- از امام در مورد آیه: وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً سؤال شد. امام فرمود: «[سؤال خوبی است] اینگونه سؤالاتی بپرسید. مردی دو همسر دارد و از یکی از آن‌ها متنفّر شده یا از او بدش می‌آید، لذا از او منصرف شده و می‌خواهد طلاقش دهد امّا آن زن از اینکار خوشش نمی‌آید پس با هم صلح می‌کنند به این طریق که [او را طلاق ندهد ولی می‌تواند] دیربه‌دیر به او سر بزند و همچنین حق دارد که حظ و بهره‌اش را از زن دیگرش ببرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۶ مستدرک الوسایل، ج۱۵، ص۱۰۲/ دعایم الإسلام، ج۲، ص۲۵۳
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ أُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ قَالَ: أُحْضِرَتِ الشُّحَّ فَمِنْهَا مَا اخْتَارَتْهُ وَ مِنْهَا مَا لَمْ تَخْتَرْهُ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ أُحْضِرَتِ الأَنفُسُ الشُّحَّ؛ حرص و خساست در جان آن زنان حاضر می‌شود، و برخی از زنان، آن را اختیار می‌کنند و برخی دیگر از آن روی می‌گردانند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۶ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- وَ عَنْ جَعْفَرِ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ: مَنْ تَزَوَّجَ امْرَأَهًًْ عَلَی أَنْ یَأْتِیَهَا مَتَی شَاءَ کُلَ شَهْرٍ أَوْ کُلَ جُمُعَهًٍْ وَ عَلَی أَنْ لَا یُنْفِقَ عَلَیْهَا إِلَّا شَیْئاً مَعْلُوماً اتَّفَقَا عَلَیْهِ قَالَ الشَّرْطُ بَاطِلٌ وَ لَهَا مِنَ النَّفَقَهًِْ وَ الْقِسْمَهًِْ مَا لِلنِّسَاءِ وَ النِّکَاحُ جَائِزٌ فَإِنْ شَاءَ أَمْسَکَهَا عَلَی الْوَاجِبِ وَ إِنْ شَاءَ طَلَّقَهَا وَ إِنْ رَضِیَتْ هِیَ بَعْدَ ذَلِکَ مَا شَرَطَ عَلَیْهَا وَ کَرِهَتِ الطَّلَاقَ فَالْأَمْرُ إِلَیْهَا إِذَا صَالَحَتْهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَیْهِما أَنْ یُصْلِحا بَیْنَهُما صُلْحاً وَ الصُّلْحُ خَیْرٌ وَ هَذَا إِذَا کَرِهَ الرَّجُلُ الْمَرْأَهًَْ وَ أَرَادَ أَنْ یُطَلِّقَهَا وَ کَرِهَتْ هِیَ الطَّلَاقَ وَ صَالَحَتْهُ عَلَی تَرْکِ حَظِّهَا مِنَ الْقِسْمَهًِْ لَهَا أَوْ مِنَ النَّفَقَهًِْ عَلَیْهَا أَوْ عَلَی بَعْضِ ذَلِکَ وَ اتَّفَقَا عَلَی مَا اصْطَلَحَا عَلَیْهِ مِنْ ذَلِکَ فَالصُّلْحُ جَائِزٌ.
امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) پرسیده شد: «اگر کسی با زنی ازدواج کند به این نحو که هر وقت خواست پیش او برود؛ چه ماهی یک‌بار، چه هفته‌ای یک‌بار و جز مالی معلوم چیز دیگری به او نفقه ندهد و هر دو این مطلب را بپذیرند حکم چیست»؟ فرمود: «باطل است. به آن زن از سهم و نفقه همانقدر که به دیگر زنان می‌رسد باید برسد. ازدواج آنان جایز است؛ امّا یا باید او را بر همین حکم واجبی که گفتم نگه دارد یا طلاقش دهد. و اگر بعد از این کار، زن راضی شد که براساس شروط پیشین عمل کند و طلاق نگیرد، این شرط از گردن او می‌رود و اختیار با اوست اگر با هم مصالحه کنند که خداوند فرموده: إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَیْهِما أَنْ یُصْلِحا بَیْنَهُما صُلْحاً و صلح خیر البتّه این حکم مربوط به زمانی است که مرد از زن خوشش نیاید و قصد طلاق‌دادن بکند و این زن باشد که از طلاق کراهت دارد و با مرد مصالحه کرده باشد که در عوض بهره‌ی او را از مهریه یا تمام نفقه یا بخشی از آن را ندهد و بر این مصالحه خود اتّفاق نظر داشته باشند که دراین‌صورت، این مصالحه جایز است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۶ مستدرک الوسایل، ج۱۵، ص۸۶/ دعایم الإسلام، ج۲، ص۲۲۸/ البرهان
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- خَشِیَتْ سَوْدَهًُْ بِنْتُ زَمْعَهًَْ أَنْ یُطَلِّقَهَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَتْ لَا تُطَلِّقْنِی وَ أَجْلِسْنِی مَعَ نِسَائِکَ وَ لَا تَقْسِمْ لِی فَنَزَلَتْ وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- سوده‌بنت‌زمعه از اینکه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) او را طلاق دهد، می‌ترسید لذا به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) گفت: «مرا طلاق نده و بگذار با همسران دیگرت باشم و [نمی‌خواهد] برای من قسمت جداگانه‌ای در نظر بگیری». پس این آیه نازل شد: وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۵۸ فقه القرآن، ج۲، ص۱۹۱