مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلࣰا
143
مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلࣰا
143
علیبنإبراهیم (رحمة الله علیه)- لا إِلی هؤُلاءِ وَ لا إِلی هؤُلاءِ أَیْ لَمْ یَکُونُوا مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ لَا مِنَ الْیَهُود.
علیّبنابراهیم (رحمة الله علیه)- لا إِلی هؤُلاءِ وَ لا إِلی هؤُلاءِ یعنی نه مؤمن بودند و نه یهودی.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۸۰ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۶۴/ القمی، ج۱، ص۱۵۶
الرّضا (علیه السلام)- عَنْ یَحْیَیبْنِالْمُبَارَکِ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی الرِّضَا (علیه السلام) بِمَسَائِلَ فَأَجَابَنِی وَ ذَکَرْتُ فِی آخِرِ الْکِتَابِ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مُذَبْذَبِینَ بَیْنَ ذلِکَ لا إِلی هؤُلاءِ وَ لا إِلی هؤُلاءِ فَقَالَ نَزَلَتْ فِی الْوَاقِفَهًِْ وَ وَجَدْتُ الْجَوَابَ کُلَّهُ بِخَطِّهِ لَیْسَ هُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ لَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ هُمْ مِمَّنْ کَذَّبَ بِآیَاتِ اللَّهِ.
امام رضا (علیه السلام)- یحییبنمبارک گوید: نامهای برای امام رضا (علیه السلام) نوشتم و چند مسأله پرسیدم که جواب آنها را داد، در آخر نامه این آیه را نوشتم: مُذَبْذَبِینَ بَیْنَ ذلِکَ لا إِلی هؤُلاءِ وَ لا إِلی هؤُلاءِ. فرمود: «این آیه دربارهی واقفی مذهبان نازل شده. جواب نامه تمام به خط خود امام بود که نوشته بود: آنها نه از مؤمنین و نه از مسلمانان به شمار میآیند، از کسانی هستند که آیات خدا را تکذیب نمودهاند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۸۰ بحارالأنوار، ج۴۸، ص۲۶۸/ رجال الکشی، ص۴۶۱
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنْ زِرِّبْنِحُبَیْشٍ قَالَ سَمِعْتُ عَلِیّاً (علیه السلام) یَقُولُ: إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا أُدْخِلَ حُفْرَتَهُ أَتَاهُ مَلَکَانِ اسْمُهُمَا مُنْکَرٌ وَ نَکِیرٌ فَأَوَّلُ مَنْ یَسْأَلَانِهِ عَنْ رَبِّهِ ثُمَّ عَنْ نَبِیِّهِ ثُمَّ عَنْ وَلِیِّهِ فَإِنْ أَجَابَ نَجَا وَ إِنْ عَجَزَ عَذَّبَاهُ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مَا لِمَنْ عَرَفَ رَبَّهُ وَ نَبِیَّهُ وَ لَمْ یَعْرِفْ وَلِیَّهُ فَقَالَ مُذَبْذَبٌ لَا إِلَی هَؤُلَاءِ وَ لَا إِلَی هَؤُلَاءِ وَ مَنْ یُضْلِلِ اللهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِیلًا ذَلِکَ لَا سَبِیلَ لَه.
امام علی (علیه السلام)- زرّبنحبیش گوید: شنیدم امام علی (علیه السلام) میفرمود: «وقتی بنده میمیرد و وارد قبر خود میشود دو فرشته به نام نکیر و منکر پیش او میآیند و اوّلین چیزی که میپرسند این است که خدایت کیست؟ پیامبرت کیست؟ امامت کیست؟ اگر جواب بدهد نجات مییابد امّا اگر نتواند جواب دهد عذابش میدهند». فردی پرسید: «حال کسی که خدا و پیامبرش را میشاسد امّا امامش را نمیشناسد چگونه است»؟ فرمود: «سردرگم است، نه به اینسو میرود نه به آنسو وَ مَنْ یُضْلِلِ اللهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِیلًا چنینن شخصی هیچ راه فراری ندارد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۸۲ بصایرالدرجات، ص۴۹۸