الباقر (علیه السلام)- نَحْنُ النَّاسُ الْمَحْسُودُونَ عَلَی مَا آتَانَا اللَّهُ مِنَ الْإِمَامَهًِْ دُونَ خَلْقِ اللَّهِ أَجْمَعِینَ.

امام باقر (علیه السلام)- ما مردمی هستیم که به خاطر امامتی که خداوند به ما داده و به دیگر مردم نداده، مورد حسد واقع شده‌اند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۱۸ الکافی، ج۱، ص۲۰۵/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۹/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۳۶/ بشارهًْ المصطفی، ص۱۹۳/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۲۰

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ یَعْنِی بِالنَّاسِ هُنَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّهًَْ (.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- در آیه: أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ منظور از النَّاسَ امیرالمؤمنین و ائمّه (هستند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۱۸ بحارالأنوار، ج۹، ص۱۹۳/ القمی، ج۱، ص۱۴۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۳۷

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- فِی قَوْلِهِ أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ قَالَ نَحْنُ النَّاسُ وَ فَضْلُهُ النُّبُوَّهًُْ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ؛ ما مردم هستیم و منظور از فضل، نبوّت است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۰ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۹۱/ شواهدالتنزیل، ج۱، ص۱۸۳/ العیاشی، ج۱، ص۲۴۸

الصّادق (علیه السلام)- نَحْنُ وَ اللَّهِ النَّاسُ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ نَحْنُ وَ اللَّهِ الْمَحْسُودُونَ.

امام صادق (علیه السلام)- ما همان مردمی هستیم که خداوند در آیه، ذکر کرده است و به خدا سوگند، ما مورد حسد هستیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۰ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۸/ بصایرالدرجات، ص۳۶/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَر (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ قَالَ نَحْنُ النَّاسُ وَ اللَّهِ.

امام باقر (علیه السلام)- أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ؛ به خدا قسم در این آیه منظور از النَّاسَ ما هستیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۰ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۳۰۴/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۶/ العمدهًْ، ص۳۵۵/ بصایرالدرجات، ص۳۵/ الصوارم المهرقهًْ، ص۱۱۵/ المناقب، ج۴، ص۱۸۰/ نهج الحق، ص۲۰۷/ کشف الیقین، ص۴۰۹

الباقر (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ قَالَ نَحْنُ الْمَحْسُودُونَ.

امام باقر (علیه السلام)- محمّدبن‌فضیل نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی آیه‌ی أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فرمود: «بر ما رشک می‌برند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۰ الکافی، ج۱، ص۲۰۶/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ إِبْرَاهِیمَ‌بْنِ‌أَبِی‌الْبِلَادِ عَنْ أَبِیهِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ (علیه السلام): رَأَی مُوسَی‌بْنُ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) رَجُلًا تَحْتَ ظِلِّ الْعَرْشِ فَقَالَ یَا رَبِّ مَنْ هَذَا الَّذِی أَدْنَیْتَهُ حَتَّی جَعَلْتَهُ تَحْتَ ظِلِّ الْعَرْشِ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی یَا مُوسَی (علیه السلام) هَذَا لَمْ یَکُنْ یَعُقُّ وَالِدَیْهِ وَ لَا یَحْسُدُ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ.

امام صادق (علیه السلام)- از ابوبلاد روایت شده که امام صادق (علیه السلام) فرمود: «موسی‌بن‌عمران (علیه السلام) مردی را زیر سایه‌ی عرش دید و گفت: «پروردگارا او چه کسی است که به خود نزدیک کردی تا جایی که او را در سایه‌ی عرش جا دادی»؟ خداوند تبارک‌وتعالی فرمود: «ای موسی (علیه السلام) او کسی است که ناسپاس پدر و مادر نبوده و بر مردم به خاطر نعمتی که خدا از فضل خویش به آنان ارزانی داشته؛ حسد نمی‌برد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۰ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۸۳/ البرهان

أمیرالمومنین (علیه السلام)- احْتِجَاجُهُ (علیه السلام) عَلَی النَّاکِثِینَ فِی خُطْبَهًٍْ خَطَبَهَا حِینَ نَکَثُوهَا فَقَالَ: وَ قَدْ أَمَرَکُمُ اللَّهُ أَنْ تَرُدُّوا الْأَمْرَ إِلَی اللَّهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) وَ إِلَی أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمُ الْمُسْتَنْبِطِینَ لِلْعِلْمِ فَأَقْرَرْتُمْ ثُمَّ جَحَدْتُمْ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ لَکُمْ أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ وَ إِیَّایَ فَارْهَبُونِ إِنَّ أَهْلَ الْکِتَابِ وَ الْحِکْمَهًِْ وَ الْإِیمَانِ وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) بَیَّنَهُ اللَّهُ لَهُمْ فَحَسَدُوهُ وَ أَنْزَلَ اللَّهُ جَلَّ ذِکْرُهُ أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ کَفی بِجَهَنَّمَ سَعِیراً فَنَحْنُ آلُ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) فَقَدْ حُسِدْنَا کَمَا حُسِدَ آبَاؤُنَا وَ أَوَّلُ مَنْ حُسِدَ آدَمُ (علیه السلام) الَّذِی خَلَقَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِیَدِهِ وَ نَفَخَ فِیهِ مِنْ رُوحِهِ وَ أَسْجَدَ لَهُ مَلَائِکَتَهُ وَ عَلَّمَهُ الْأَسْمَاءَ وَ اصْطَفَاهُ عَلَی الْعَالَمِینَ فَحَسَدَهُ الشَّیْطَانُ فَکَانَ مِنَ الْغَاوِینَ ثُمَّ حَسَدَ قَابِیلُ هَابِیلَ فَقَتَلَهُ فَکَانَ مِنَ الْخَاسِرِینَ وَ نُوحٌ (علیه السلام) حَسَدَهُ قَوْمُهُ ثُمَّ حَسَدُوا نَبِیَّنَا (صلی الله علیه و آله) أَلَا وَ نَحْنُ أَهْلُ الْبَیْتِ الَّذِینَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنَّا الرِّجْسَ وَ نَحْنُ الْمَحْسُودُونَ کَمَا حُسِدَ آبَاؤُنَا.

امام علی (علیه السلام)- با اینکه خداوند فرموده بود که کار را به خدا و رسول و صاحبان امر بازگردانده و واگذار نمایید همان‌ها که حقیقت را می‌فهمند، بااین‌حال شما ابتدا اعتراف نمودید و پس از آن انکار کردید، با اینکه خداوند برایتان فرموده بود: و به عهد من وفا کنید تا به عهدتان وفا کنم. (بقره/۴۰) خداوند صاحبان کتاب و حکمت و ایمان و آل إبراهیم (علیه السلام) را برایشان واضح و آشکار ساخت، ولی به آن‌ها حسد ورزیده و این آیه نازل شد: أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً، فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَ کَفی بِجَهَنَّمَ سَعِیراً؛ آل إبراهیم (علیه السلام) ما هستیم که مورد حسد واقع شدیم همان‌طور که پدران ما مورد حسد واقع شدند. نخستین فردی که مورد حسادت واقع شد، حضرت آدم (علیه السلام) بود که خداوند وی را با دست قدرت خود آفریده و از روح خود در کالبد او دمید، و ملائکه را به سجده او واداشت و تمام اسماء و نام‌ها را به او آموخت و او را بر جهانیان برگزید، پس شیطان بدو رشک برده و از غاویان و خاسران گردید. (اعراف/۱۷۵). سپس قابیل بر هابیل حسادت نمود و دست خود به قتل او آلوده ساخته و از جمله زیانکاران شد، و حضرت نوح (علیه السلام) مورد حسد قوم خود قرار گرفت که گفتند: این مرد انسانی است همانند شما از آنچه می‌خورید می‌خورد و از آنچه می‌آشامید می‌آشامد. و اگر از انسانی همانند خود اطاعت کنید، زیان کرده‌اید. (مؤمنون/۳۴۳۳) و انتخاب فرد برگزیده با خدا است، هرکه را بخواهد برمی‌گزیند و مخصوص رحمت خود نموده و حکمت و علم را به هرکه بخواهد می‌دهد. سپس بر پیامبر ما محمّد (صلی الله علیه و آله) حسد ورزیدند، بدانید که ما آن اهل بیتی هستیم که خداوند رجس و پلیدی را از ما دور ساخته، و ماییم آن جماعتی که همچون پدرانمان مورد حسد و رشک واقع شدیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۲ بحارالأنوار، ج۳۲، ص۹۶/ الاحتجاج، ج۱، ص۱۶۰

الرّضا (علیه السلام)- عَنْ عَبْدِ الْعَزِیزِ‌بْنِ‌مُسْلِمٍ قَالَ: کُنَّا مَعَ الرِّضَا (علیه السلام) بِمَرْوَ فَاجْتَمَعْنَا فِی الْجَامِعِ یَوْمَ الْجُمُعَهًِْ فِی بَدْءِ مَقْدَمِنَا فَأَدَارُوا أَمْرَ الْإِمَامَهًِْ وَ ذَکَرُوا کَثْرَهًَْ اخْتِلَافِ النَّاسِ فِیهَا فَدَخَلْتُ عَلَی سَیِّدِی (علیه السلام) فَأَعْلَمْتُهُ خَوْضَ النَّاسِ فِیهِ فَتَبَسَّمَ (علیه السلام) ثُمَّ قَالَ یَا عَبْدَ الْعَزِیزِ جَهِلَ الْقَوْمُ وَ خُدِعُوا عَنْ آرَائِهِمْ ... کَیْفَ لَهُمْ بِاخْتِیَارِ الْإِمَام وَ الْإِمَامُ عَالِمٌ لَا یَجْهَلُ وَ رَاعٍ لَا یَنْکُلُ مَعْدِنُ الْقُدْسِ وَ الطَّهَارَهًِْ وَ النُّسُکِ وَ الزَّهَادَهًِْ وَ الْعِلْمِ وَ الْعِبَادَهًِْ مَخْصُوصٌ بِدَعْوَهًِْ الرَّسُولِ (صلی الله علیه و آله) وَ نَسْلِ الْمُطَهَّرَهًِْ الْبَتُولِ ... قَالَ عَزَّوَجَلَّ لِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) وَکانَ فَضْلُ اللهِ عَلَیْکَ عَظِیماً وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ فِی الْأَئِمَّهًِْ (مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ عِتْرَتِهِ وَ ذُرِّیَّتِهِ أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً.

امام رضا (علیه السلام)- عبد العزیزبن‌مسلم گوید: با امام رضا (علیه السلام) در مرو بودیم، روز جمعه‌ای در اوایل ورود، با عدّه‌ای در مسجد جامع اجتماع کردیم و سخن در پیرامون مسأله امامت در گرفت، و از اختلاف‌های بسیاری که درباره آن شده بحث به میان آمد. سپس من نزد آقای خود امام رضا (علیه السلام) آمدم و او را از اینکه مردمان در این باره سخن می‌گفتند آگاه کردم. او لبخند زد و فرمود: «مردم ناآگاه‌اند و فریب آرای خود را خورده‌اند... چگونه می‌توانند امام را انتخاب کنند؟ و حال آنکه امام دانشمندی است که نادانی به او راه ندارد و شبانی است که ضعف و سستی به او دست ندهد، معدن قداست و طهارت و عبادات و زهد ورزیدن و دانش و پرستش است. پیغمبر (صلی الله علیه و آله) را دعوتی خاص درباره‌ی او بود و از نسل پاکیزه بتول‌اند... خداوند عزّوجلّ به پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: وَ کانَ فَضْلُ اللهِ عَلَیْکَ عَظِیماً. و همچنین در حقّ اهل بیت رسول (صلی الله علیه و آله) و عترت و ذرّیّت آن حضرت فرمود: أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیما».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۴ الکافی، ج۱، ص۲۰۱/ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۱۲۷/ الاحتجاج، ج۲، ص۴۳۶/ الأمالی للصدوق، ص۶۷۷/ تحف العقول، ص۴۳۹/ عیون أخبارالرضا (ج۱، ص۲۲۰/ الغیبهًْ للنعمانی، ص۲۲۱/ کمال الدین، ج۲، ص۶۷۸/ معانی الأخبار، ص۱۰۰

الباقر (علیه السلام)- الْمُرَادُ بِالْفَضْلِ فِیهِ النُّبُوَّهًُْ وَ فِی عَلِیٍّ (علیه السلام) الْإِمَامَهًْ.

امام باقر (علیه السلام)- مراد از فضل در حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله)، مقام پیامبری و در علی (علیه السلام) مقام امامت است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۴ المناقب، ج۳، ص۲۱۳/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- فَأَمَّا الْکِتَابُ فَهُوَ النُّبُوَّهًُْ وَ أَمَّا الْحِکْمَهًُْ فَهُمُ الْحُکَمَاءُ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ (مِنَ الصَّفْوَهًِْ.

امام باقر (علیه السلام)- الْکِتَابُ همان منصب پیامبری است و الْحِکْمَهْ منظور حکیمان برگزیده‌ای از پیامبران (است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۴ الکافی، ج۸، ص۱۱۷/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۴۸/ العیاشی، ج۱، ص۱۶۸/ کمال الدین، ج۱، ص۲۱۷

الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ، عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام)، فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَل وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً قَالَ الطَّاعَهًُْ الْمَفْرُوضَهًُْ.

امام باقر (علیه السلام)- ابوبصیر نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) در مورد کلام خدای متعال: وَ آتَیْنَاهُم مُّلْکًا عظِیمًا فرمود: «یعنی اطاعت واجب».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۶ الکافی، ج۱، ص۱۸۶/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۷/ بصایرالدرجات، ص۵۰۹/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ هِشَامِ‌بْنِ‌الْحَکَمِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیما مَا ذَلِکَ الْمُلْکُ الْعَظِیمُ قَالَ فَرْضُ الطَّاعَهًِْ وَ مِنْ ذَلِکَ طَاعَهًُْ جَهَنَّمَ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ یَا هِشَامُ.

امام صادق (علیه السلام)- هشام‌بن‌حکم گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: در آیه: أَمْ یَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلی ما آتاهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیما منظور از المُلْکُ الْعَظِیمُ چیست؟ فرمود: «وجوب اطاعت از ائمّه (و ای هشام! اطاعت‌کردن جهنّم از ائمّه (در روز قیامت، از مصادیق همین المُلْکُ الْعَظِیمُ است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۶ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۷/ بصایرالدرجات، ص۳۵

الباقر (علیه السلام)- الْمُلْکُ الْعَظِیمُ أَنْ جَعَلَ فِیهِمْ أَئِمَّهًًْ مَنْ أَطَاعَهُمْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ مَنْ عَصَاهُمْ عَصَی اللَّهَ فَهُوَ الْمُلْکُ الْعَظِیمُ.

امام باقر (علیه السلام)- همین که ائمّه (را در میان آن‌ها قرار داده هرکه مطیع آن‌ها باشد مطیع خدا است و هرکه معصیت کند مخالفت با خدا کرده؛ همین المُلْکُ الْعَظِیمُ است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۶ الکافی، ج۱، ص۲۰۶/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۸۷/ العیاشی، ج۱، ص۲۴۶/ بصایرالدرجات، ص۳۶/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۳۷

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ هِیَ الْخِلَافَهًُْ بَعْدَ النُّبُوَّهًِْ وَ هُمُ الْأَئِمَّهًُْ (.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً منظور خلافت بعد از نبوّت است و آن‌ها ائمّه (هستند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۶ بحارالأنوار، ج۹، ص۱۹۳/ القمی، ج۱، ص۱۴۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۳۷

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَالْمُلْکُ الْعَظِیمُ أَنْ جَعَلَ مِنْهُمْ أَئِمَّهًًْ (مَنْ أَطَاعَهُمْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ مَنْ عَصَاهُمْ عَصَی اللَّهَ وَ الْکِتَابُ وَ الْحِکْمَهًُْ وَ النُّبُوَّهًُْ.

امام علی (علیه السلام)- الْملْکُ الْعَظِیمُ یعنی که خداوند در میانشان امامانی را قرار دهد که اگر هرکس اطاعتشان کند خدای را اطاعت کرده و هرکس نافرمانیشان کند، از خدا و کتاب و حکمت و نبوّت نافرمانی کرده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۶ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۱۵۳/ کتاب سلیم بن قیس، ص۷۶۹

الصّادق (علیه السلام)- نَحْنُ أَهْلُ الْمُلْکِ وَ نَحْنُ وَرِثْنَا النَّبِیِّینَ (وَ عِنْدَنَا عَصَا مُوسَی (علیه السلام).

امام صادق (علیه السلام)- ما صاحب ملک و وارث پیامبرانیم. در نزد ما عصای موسی (علیه السلام) است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۲۲۸ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۹۹/ فرات الکوفی، ص۱۰۷