الصّادق (علیه السلام)- مَنْ عَرَفَ اخْتِلَافَ النَّاسِ فَلَیْسَ بِمُسْتَضْعَفٍ.

امام صادق (علیه السلام)- کسی که فرق بین مردمان را بشناسد، مستضعف نیست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۲ الکافی، ج۲، ص۴۰۶/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سُفْیَانَ‌بْنِ‌السِّمْطِ الْبَجَلِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) مَا تَقُولُ فِی الْمُسْتَضْعَفِینَ فَقَالَ لِی شَبِیهاً بِالْفَزِعِ فَتَرَکْتُمْ أَحَداً یَکُونُ مُسْتَضْعَفاً وَ أَیْنَ الْمُسْتَضْعَفُونَ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ مَشَی بِأَمْرِکُمْ هَذَا الْعَوَاتِقُ إِلَی الْعَوَاتِقِ فِی خُدُورِهِنَّ وَ تُحَدِّثُ بِهِ السَّقَّایَاتُ فِی طَرِیقِ الْمَدِینَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام)- سفیان‌بن‌سمط بجلی گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «در مورد مستضعفین [که توانایی شناخت امام را ندارند] چه می‌فرمایید»؟ با حالتی خاص فرمود: «آیا شما [با این همه اطّلاع‌رسانی که کرده‌اید] کسی را مستضعف گذاشته‌اید؟! مستضعف کو؟! به خدا قسم زنان پرده‌نشین و ساقیان آب در راه‌های مدینه [که بی‌اطّلاع‌ترین افرادند] در این زمینه [اطّلاع دارند و] گفتگو می‌کنند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۲ الکافی، ج۲، ص۴۰۴

الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًْ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ قُلْتُ لَهُ ... قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ هُوَ الَّذِی خَلَقَکُمْ فَمِنْکُمْ کافِرٌ وَ مِنْکُمْ مُؤْمِنٌ لَا وَ اللهِ لَا یَکُونُ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ لَیْسَ بِمُؤْمِنٍ وَ لَا کَافِرٍ قَالَ فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) قَوْلُ اللَّهِ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ یَا زُرَارَهًُْ أَ‌رَأَیْتَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً عَسَی اللهُ أَنْ یَتُوبَ عَلَیْهِمْ فَلَمَّا قَالَ عَسَی فَقُلْتُ مَا هُمْ إِلَّا مُؤْمِنِینَ أَوْ کَافِرِینَ قَالَ فَقَالَ مَا تَقُولُ فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لایَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا إِلَی الْإِیمَانِ فَقُلْتُ مَا هُمْ إِلَّا مُؤْمِنِینَ أَوْ کَافِرِینَ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا هُمْ بِمُؤْمِنِینَ وَ لَا کَافِرِینَ.

امام باقر (علیه السلام)- زراره گوید: از امام باقر (علیه السلام) پرسیدم: «خداوند می‌فرماید: اوست که شما را بیافرید. بعضی از شما کافر، و بعضی مؤمنند. (تغابن/۲). پس به خدا قسم! کسی از مردم نیست که نه مؤمن باشد نه کافر». امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ای زراره! کلام خدا از کلام تو صحیح‌تر است. مگر خداوند نفرموده است: که اعمال نیکو را با کارهای زشت آمیخته‌اند. شاید خدا توبه‌شان را بپذیرد. (توبه/۱۰۲) وقتی امام (علیه السلام) فرمود: عَسَی [و این کلمه از آیه را خواند] گفتم: «خب، پس آن‌ها نیز یا مؤمن‌اند یا کافر». فرمود: «پس در مورد این آیه چه می‌گویی؟ إِلَّا المُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا که یعنی به راه هدایت به‌سوی ایمان هدایت نشده‌اند». گفتم: «آن‌ها هم یا مؤمن‌اند یا کافر». فرمود: «به خدا قسم آن‌ها نه مؤمن‌اند نه کافر».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۴ الکافی، ج۲، ص۴۰۲/ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۶۴/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام)، قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُسْتَضْعَفِینَ فَقَالَ الْبَلْهَاءُ فِی خِدْرِهَا وَ الْخَادِمُ تَقُولُ لَهَا صَلِّی فَتُصَلِّی لَا تَدْرِی إِلَّا مَا قُلْتَ لَهَا وَ الْجَلِیبُ الَّذِی لَا یَدْرِی إِلَّا مَا قُلْتَ لَهُ وَ الْکَبِیرُ الْفَانِی وَ الصَّبِیُّ الصَّغِیر هَؤُلَاءِ الْمُسْتَضْعَفُونَ فَأَمَّا رَجُلٌ شَدِیدُ الْعُنُقِ جَدِلٌ خَصِمٌ یَتَوَلَّی الشِّرَاءَ وَ الْبَیْعَ لَا تَسْتَطِیعُ أَنْ تَغْبِنَهُ فِی شَیْءٍ تَقُولُ هَذَا مُسْتَضْعَفٌ؟ لَا وَ لَا کَرَامَهًْ.

امام باقر (علیه السلام)- سلیمان‌بن‌خالد گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی مستعضفین پرسیدم فرمود: «زنی که در پشت پرده قرار دارد. و خادمی که راه به جائی ندارد، به او می‌گویی نماز بخوان او هم می‌خواند و هر چه بگویی اطاعت می‌کند. و برده‌ای که همراه مولایش حرکت می‌کند و چیزی نمی‌داند هرچه مولایش بگوید، اطاعت می‌کند. پیرمردی که فکر و عقلش را از دست داده و یا کودکی که توانایی تصمیم گیری ندارد و هرچه به آن‌ها بگویی انجام می‌دهند. این‌ها را می‌گویند مستضعف، امّا مردی که گردنش کلفت می‌باشد و اهل مجادله و دشمنی است و توانایی خرید و فروش وتجارت کردن را دارد، و شما نمی‌توانی سر او کلاه بگذاری و فریبش دهی او را مستضعف می‌گوئی، خیر این دیگر مستضعف نیست و احترامی ندارد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۴ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۶۱/ البرهان

الکاظم (علیه السلام)- عَن ِعَلِیِّ‌بْنِ‌جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ نَبِیِّ اللَّهِ ... فَقُلْتُ أَ‌رَأَیْتَکَ قَوْلَهُ لِعَلِیٍّ (علیه السلام) مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِیٌّ (علیه السلام) مَوْلَاهُ اللَّهُ أَمَرَهُ بِهِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ فَأَبْرَأُ إِلَی اللَّهِ مِمَّنْ أَنْکَرَ ذَلِکَ مُنْذُ یَوْمَ أَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ نَعَمْ قُلْتُ هَلْ یُسْلِمُ النَّاسُ حَتَّی یَعْرِفُوا ذَلِکَ قَالَ لَا إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا قُلْتُ مَنْ هُمْ قَالَ أَ‌رَأَیْتُمْ خَدَمَکُمْ وَ نِسَاءَکُمْ مِمَّنْ لَا یَعْرِفُ ذَلِکَ أَ‌تَقْتُلُونَ خَدَمَکُمْ وَ هُمْ مُقِرُّونَ لَکُمْ وَ قَالَ مَنْ عُرِضَ عَلَیْهِ ذَلِکَ فَأَنْکَرَهُ فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ وَ أَسْحَقَهُ لَا خَیْرَ فِیهِ.

امام کاظم (علیه السلام)- علی‌بن‌جعفر نقل می‌کند: از امام کاظم (علیه السلام) سؤال کردم... این سخن پیامبر (صلی الله علیه و آله) که درباره‌ی علی (علیه السلام) فرموده: «مَن کُنتُ مَولَاهُ فَعَلِیٌّ مَولَاهُ آیا خداوند به او دستور داده بود»؟ فرمود: «آری». گفتم: «پس باید از کسانی که آن را (دستور پرودگار مبنی بر معرّفی کردن امام علی (علیه السلام) به عنوان ولی) انکار کرده‌اند، از روزی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بدان دستور داد، بیزاری بجویم»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «آری چنین است». گفتم: «آیا مردم تا آن را نشناسند، مسلمان شمرده می‌شوند»؟ فرمود: «خیر، جز آن دسته از مردان و زنان و کودکانی که به‌راستی تحت فشار قرار گرفته‌اند؛ نه توان چاره‌جویی دارند، و نه راهی [برای نجات از آن محیط آلوده] می‌یابند». گفتم: «آن‌ها چه کسانی می‌باشند»؟ فرمود: «مگر شما خادمان و یا زنان خود را مشاهده نمی‌کنید که از این مسائل چیزی درک نمی‌کنند، آیا شما خادمان خود را می‌کشید درحالی‌که ایشان به هرچیزی که شما بگویید اقرار کرده وآن را انجام می‌دهند». و بعد فرمود: «هرکس آن حقیقت (دستور پرودگار برای پذیرفتن ولایت امام علی (علیه السلام)) را بر او عرضه کرده و او را آگاه سازند ولی انکار کند، خداوند او را از رحمتش دور می‌گرداند و نابودش می‌کند که در او هیچ خیری نیست».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۶ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۷۱

الهادی (علیه السلام)- قَوْلُهُ فِیمَنِ اسْتُضْعِفَ وَ حُظِرَ عَلَیْهِ الْعَمَلُ فَلَمْ یَجِدْ حِیلَهًًْ وَ لَا یَهْتَدِی سَبِیلًا کَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا فَأَخْبَرَ أَنَّ الْمُسْتَضْعَفَ لَمْ یُخَلَّ سَرْبُهُ وَ لَیْسَ عَلَیْهِ مِنَ الْقَوْلِ شَیْءٌ.

امام هادی (علیه السلام)- کلام الهی درباره‌ی افراد ناتوان و از کارافتاده‌ای است که نه چاره‌ای دارند و نه راهی می‌یابند، همچنان که فرموده: إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا؛ و خداوند اعلام فرموده که فرد مستضعف (بی‌قدرت) راهش آزاد نیست و در صورت داشتن ایمان قلبی دیگر هیچ باکی بر گفتار [خلاف] او نیست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۶ تحف العقول، ص۴۷۲

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌سَلَّامٍ مَوْلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقُلْتُ أَخْبِرْنِی أَ یُعَذِّبُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ خَلْقاً بِلَا حُجَّهًٍْ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ قُلْتُ فَأَوْلَادُ الْمُشْرِکِینَ فِی الْجَنَّهًِْ أَمْ  فِی النَّارِ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَوْلَی بِهِمْ إِنَّهُ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَی أَنْ قَالَ فَیَأْمُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نَاراً یُقَالُ لَهُ الْفَلَقُ أَشَدَّ شَیْءٍ فِی نَارِ جَهَنَّمَ عَذَاباً فَتَخْرُجُ مِنْ مَکَانِهَا سَوْدَاءَ مُظْلِمَهًًْ بِالسَّلَاسِلِ وَ الْأَغْلَالِ فَیَأْمُرُهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ تَنْفُخَ فِی وُجُوهِ الْخَلَائِقِ نَفْخَهًًْ فَتَنْفُخُ فَمِنْ شِدَّهًِْ نَفْخَتِهَا تَنْقَطِعُ السَّمَاءُ وَ تَنْطَمِسُ النُّجُومُ وَ تَجْمُدُ الْبِحَارُ وَ تَزُولُ الْجِبَالُ وَ تُظْلِمُ الْأَبْصَارُ وَ تَضَعُ الْحَوَامِلُ حَمْلَهَا وَ تَشِیبُ الْوِلْدَانُ مِنْ هَوْلِهَا یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ فَیَأْمُرُ اللَّهُ تَعَالَی أَطْفَالَ الْمُشْرِکِینَ أَنْ یُلْقُوا أَنْفُسَهُمْ فِی تِلْکَ النَّارِ فَمَنْ سَبَقَ لَهُ فِی عِلْمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَکُونَ سَعِیداً أَلْقَی نَفْسَهُ فِیهَا فَکَانَتْ عَلَیْهِ بَرْداً وَ سَلَاماً کَمَا کَانَتْ عَلَی إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام) وَ مَنْ سَبَقَ لَهُ فِی عِلْمِ اللَّهِ تَعَالَی أَنْ یَکُونَ شَقِیّاً امْتَنَعَ فَلَمْ یُلْقِ نَفْسَهُ فِی النَّارِ فَیَأْمُرُ اللَّهُ تَعَالَی النَّارَ فَتَلْتَقِطُهُ لِتَرْکِهِ أَمْرَ اللَّهِ وَ امْتِنَاعِهِ مِنَ الدُّخُولِ فِیهَا فَیَکُونُ تَبَعاً لِآبَائِهِ فِی جَهَنَّمَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- عبدالله‌بن‌سلام گوید: از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سؤال نمودم و عرض کردم: «مرا خبر ده که آیا خدای عزّوجلّ بدون اتمام حجّت، بنده‌ای را عذاب می‌کند»؟ فرمود: «معاذ اللّه پناه می‌برم به خدا که چنین امری از خدا سر زند». عرض کردم: «پس فرزندان مشرکان در بهشتند یا در آتش دوزخ»؟ فرمود: «خدای تبارک‌وتعالی به حکم در مورد ایشان سزاوارتر است. چون روز قیامت شود و خدای عزّوجلّ همه‌ی خلایق را به‌جهت فصل قضاء و حکم حق جمع کند فرزندان مشرکان را می‌آورد و به ایشان می‌فرماید که ای بندگان و کنیزان من، پروردگار شما کیست و چیست؟ دین شما و کارهای شما چیست»؟ حضرت فرمود: «می‌گویند خداوندا ای پروردگار ما تو ما را آفریدی و ما چیزی را نیافریدیم و تو ما را میراندی و ما چیزی را نمیراندیم و برای ما زبان‌ها را قرار ندادی که گویا شود و نه گوش‌ها که بشنود و نه کتابی که ما آن را بخوانیم و نه پیغمبری که ما او را پیروی کنیم و ما را دانشی نیست مگر آنچه به ما تعلیم داده‌ای». حضرت فرمود: «خدای عزّوجلّ به ایشان می‌فرماید: «ای بندگان و کنیزان من اگر شما را به امری فرمان دهم آن را عمل می‌کنید»؟ عرض می‌کنند: «ای پروردگار ما، می‌شنویم و تو را اطاعت می‌کنیم». حضرت فرمود: «پس خدای عزّ‌ّّّّّّّوجلّ آتشی را که آن را فلق می‌نامند امر می‌کند که برافروخته شود. این آتش سخت‌ترین آتشی است که در دوزخ است و عذابش از هر چیزی که در دوزخ است بیشتر است. پس آن آتش سیاه و تار با زنجیرها و غل‌ها از جای خود بیرون آید و خدای عزّوجلّ آن را فرمان دهد که در روی خلایق اندکی بدمد امّا از شدّت دمیدنش آسمان بریده و پاره شود و ستارگان ناپدید شوند و دریاها فشرده و بسته و کوه‌ها نیست و نابود و دیده‌ها تار گردند و زنان آبستن بار خود را بر زمین گذارند. و بچّه را بیندازند و بچّگان از ترس آن پیر شوند. بعد از آن در روز قیامت خدای تبارک‌وتعالی اطفال مشرکان را امر می‌فرماید که خود را در آن آتش افکنند پس هرکه در علم خدای عزّوجلّ برای او پیشی‌گرفته باشد که نیکبخت باشد خود را در آن افکند و آتش بر او سرد و سلامت باشد چنانکه بر ابراهیم (علیه السلام) سرد و سلامت بود و هرکه در علم خدای عزّوجلّ برای او پیشی‌گرفته باشد که بدبخت باشد امتناع کند و باز ایستد و خود را در آن آتش نیفکند پس خدای تبارک‌وتعالی آتش را فرمان دهد تا به‌جهت ترک امر خدا و امتناع از داخل‌شدن در آن، آن‌ها را برچیند و بگیرد. به‌این‌ترتیب آن‌ها در دوزخ پیرو پدرانشان می‌شوند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۶ بحار الأنوار، ج۵، ص۲۹۱

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) مَا تَقُولُ فِی الْأَطْفَالِ الَّذِینَ مَاتُوا قَبْلَ أَنْ یَبْلُغُوا فَقَالَ سُئِلَ عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا کَانُوا عَامِلِینَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَیَّ فَقَالَ یَا زُرَارَهًُْ هَلْ تَدْرِی مَا عَنَی بِذَلِکَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ قُلْتُ لَا فَقَالَ إِنَّمَا عَنَی کُفُّوا عَنْهُمْ وَ لَا تَقُولُوا فِیهِمْ شَیْئاً وَ رُدُّوا عِلْمَهُمْ إِلَی اللَّهِ.

امام صادق (علیه السلام)- زراره گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «کودکانی که قبل از بلوغ می‌میرند، سرنوشت آنان با چه میزانی معیّن می‌شود»؟ امام صادق (علیه السلام) گفت: «این مسأله را از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) پرسیدند و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در پاسخ گفت: «خدا بهتر می‌داند که آنان چه می‌کردند». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «می‌دانی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با ادای این پاسخ چه منظوری داشت»؟ من گفتم: «نه، نمی‌دانم». امام صادق (علیه السلام) فرمود: «منظور رسول خدا (صلی الله علیه و آله) این بود که از بحث‌وجدل در این مسأله دم فرو بندید و سرنوشت آنان را به خدا محوّل کنید».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۳۹۸ الکافی، ج۳، ص۲۴۹

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌سِنَانٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ أَوْلَادِ الْمُشْرِکِینَ یَمُوتُونَ قَبْلَ أَنْ یَبْلُغُوا الْحِنْثَ ... قَالَ (علیه السلام) یُؤَجِّجُ لَهُمْ نَاراً فَیُقَالُ لَهُمُ ادْخُلُوهَا فَإِنْ دَخَلُوهَا کَانَتْ عَلَیْهِمْ بَرْداً وَ سَلَاماً وَ إِنْ أَبَوْا قَالَ لَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هُوَ ذَا أَنَا قَدْ أَمَرْتُکُمْ فَعَصَیْتُمُونِی فَیَأْمُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ إِلَی النَّارِ.

امام صادق (علیه السلام)- عبد اللَّه‌بن‌سنان گوید: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم حکم اولاد مشرکین که پیش از بلوغ می‌میرند چیست؟ ... فرمود: «آتشی برای ایشان (کودکان) بر می‌افروزند و می‌گویند: که وارد آتش شوید، اگر اطاعت کردند و به آتش وارد شدند، آتش برایشان سرد و سلامت می‌گردد، و چنانکه امتناع ورزیدند خداوند عزّوجلّ به آنان می‌فرماید: چنین است اینک من شما را فرمان دادم و شما نافرمانی نمودید». پس امر می‌کند آنان را به‌سوی دوزخ برند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۰ بحار الأنوار، ج۵، ص۲۹۵

الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ الْمُسْتَضْعَفُونَ الَّذِینَ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا قَالَ لَا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَهًًْ إِلَی الْإِیمَانِ وَ لَا یَکْفُرُونَ الصِّبْیَانُ وَ أَشْبَاهُ عُقُولِ الصِّبْیَانِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ.

امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) در مورد آیه: المُسْتَضْعَفُونَ الَّذِینَ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا، فرمود: «نه ترفند و راهکاری به‌سوی ایمان می‌توانند پیدا کنند و نه توان کفر ورزیدن دارند. [که مصداق آن] کودکان و زنان و مردان همپایه‌ی کودکان در عقل و خرد هستند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۰ الکافی، ج۲، ص۴۰۴/ العیاشی، ج۱، ص۲۶۸/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌خَدِیجَهًَْ سَالِمِ‌بْنِ‌مُکْرَمٍ الْجَمَّالِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا فَقَالَ لَا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً إِلَی النَّصْبِ فَیَنْصِبُونَ وَ لَا یَهْتَدُونَ سَبِیلَ أَهْلِ الْحَقِّ فَیَدْخُلُونَ فِیهِ وَ هَؤُلَاءِ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهًَْ بِأَعْمَالٍ حَسَنَهًٍْ وَ بِاجْتِنَابِ الْمَحَارِمِ الَّتِی نَهَی اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَنْهَا وَ لَا یَنَالُونَ مَنَازِلَ الْأَبْرَارِ.

امام صادق (علیه السلام)- ابوخدیجه نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه‌ی: إِلاَّ المُسْتَضْعفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاء وَ الْوِلْدَانِ لاَ یَسْتَطِیعونَ حِیلَةً وَ لاَ یَهْتَدُونَ سَبِیلاً فرمود: «نه راهی به‌سوی فریبکاری دارند تا فریبکاری نمایند و نه به‌سمت حق راه می‌یابند تا وارد آن شوند. اینان با کارهای نیک و با دوری جستن از محارمی که خداوند تبارک‌وتعالی از آن نهی فرموده، به بهشت وارد می‌شوند، ولی به مرتبه ابرار نمی‌رسند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۰ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۶۰/ العیاشی، ج۱، ص۲۶۸/ معانی الأخبار، ص۲۰۱/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سُلَیْمَانَ‌بْنِ‌خَالِدٍ قَال: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ ... قَالَ یَا سُلَیْمَانُ فِی هَؤُلَاءِ الْمُسْتَضْعَفِینَ مَنْ هُوَ أَثْخَنُ رَقَبَهًًْ مِنْکَ الْمُسْتَضْعَفُونَ قَوْمٌ یَصُومُونَ وَ یُصَلُّونَ تَعِفُّ بُطُونُهُمْ وَ فُرُوجُهُمْ لَا یَرَوْنَ أَنَّ الْحَقَّ فِی غَیْرِهَا آخِذِینَ بِأَغْصَانِ الشَّجَرَهًِْ فَأُولئِکَ عَسَی اللَّهُ أَنْ یَعْفُوَ عَنْهُمْ إِذْ کَانُوا آخِذِینَ بِالْأَغْصَانِ وَ إِنْ لَمْ یَعْرِفُوا أُولَئِکَ فَإِنْ عَفَا عَنْهُمْ فَبِرَحْمَتِهِ وَ إِنْ عَذَّبَهُمْ فَبَضَلالَتِهِمْ عَمَّا عَرَّفَهُمْ.

امام صادق (علیه السلام)- سلیمان‌بن‌خالد گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: إِلاَّ الْمسْتَضْعفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَ الْوِلْدَانِ لاَ یَسْتَطِیعونَ حِیلَةً وَ لاَ یَهْتَدُونَ سَبِیلاً پرسیدم. ایشان فرمود: «ای سلیمان! در میان این مستضعفین کسانی وجود دارند که گردن کلفت‌تر از تو هستند! [پس مراد ضعف بدنی نیست]، مستضعفین گروهی هستند که نماز می‌خوانند و روزه هم می‌گیرند، درباره‌ی شکم‌هاشان و فروجشان عفّت به خرج می‌دهند و حق را در غیر خاندان ما نمی‌بینند و دست خود بر شاخه‌های این درخت پربار گرفتهاند فَأُوْلَئِکَ عسَی اللهُ أَن یَعفُوَ عنْهُمْ وَکَانَ اللهُ عفُوًّا غَفُورًا؛ ممکن است خداوند، آن‌ها را مورد عفو قرار دهد و خداوند، عفو کننده و آمرزنده است. (نساء/۹۹). اگر دست به شاخه‌های این درخت بیاویزند، هرچند آن‌ها را نشناسند، خداوند اگر از ایشان درگذرد، از سر رحمت اوست و اگر عذابشان نماید، از سر گمراهی ایشان نسبت به آنچه به آنان فهمانده است، می‌باشد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۲ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۱۶۱/ العیاشی، ج۱، ص۲۷۰/ معانی الأخبار، ص۲۰۲/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَیُّوبَ‌بْنِ‌الْحُرِّ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) وَ نَحْنُ عِنْدَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّا نَخَافُ أَنْ نَنْزِلَ بِذُنُوبِنَا مَنَازِلَ الْمُسْتَضْعَفِینَ قَالَ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ لَا یَفْعَلُ اللَّهُ ذَلِکَ بِکُمْ أَبَداً.

امام صادق (علیه السلام)- ایّوب‌بن‌حرّ گوید: ما در خدمت امام صادق (علیه السلام) بودیم که مردی به ایشان عرض کرد: «فدایت شوم، ما می‌ترسیم به‌واسطه‌ی گناهانمان [در بهشت] به درجه‌ی مستضعفین تنزّل کنیم»؟ آن حضرت فرمود: «نه به خدا سوگند هرگز خداوند با شما چنین نمی‌کند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۲ الکافی، ج۲، ص۴۰۶/ بحرالعرفان، ج۵، ص۲۲۰

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ‌بْنِ‌أَعْیَنَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْداللَّهِ (علیه السلام) أَتَزَوَّجُ بِمُرْجِئَهًٍْ أَوْ حَرُورِیَّهًٍْ قَالَ لَاعَلَیْکَ بِالْبُلْهِ مِنَ النِّسَاءِ قَالَ زُرَارَهًَْ فَقُلْتُ وَ اللَّهِ مَا هِیَ إِلَّا مُؤْمِنَهًٌْ أَوْ کَافِرَهًٌْ فَقَالَ أَبُوعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) وَ أَیْنَ أَهْلُ ثَنْوَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا.

امام صادق (علیه السلام)- زراره گوید: به امام صادق (علیه السلام)گفتم: «آیا می‌توانم با زنانی از دو گروه منحرف مرجئه و حروریّه ازدواج کنم». فرمود: «نه، از زنان ابله دور باش». زراره گفت: «از این دو حال خارج نیست که آن‌ها یا مؤمن‌اند یا کافر». امّا صادق (علیه السلام) فرمود: «پس آن گروهی که خدا اوصاف آن‌ها را گفته‌اند چه؟ سخن خداوند عزّوجلّ درست‌تر از سخن توست که فرموده است: إِلَّا الْمسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۳، ص۴۰۲ الکافی، ج۵، ص۳۴۸/ تهذیب الأحکام، ج۷، ص۳۰۴/ الإستبصار، ج۳/ العیاشی، ج۱، ص۲۶۹/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۰، ص۵۵۴/ البرهان/ النوادرللأشعری، ص۱۲۷