يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَقۡتُلُواْ ٱلصَّيۡدَ وَأَنتُمۡ حُرُمࣱۚ وَمَن قَتَلَهُۥ مِنكُم مُّتَعَمِّدࣰا فَجَزَآءࣱ مِّثۡلُ مَا قَتَلَ مِنَ ٱلنَّعَمِ يَحۡكُمُ بِهِۦ ذَوَا عَدۡلࣲ مِّنكُمۡ هَدۡيَۢا بَٰلِغَ ٱلۡكَعۡبَةِ أَوۡ كَفَّٰرَةࣱ طَعَامُ مَسَٰكِينَ أَوۡ عَدۡلُ ذَٰلِكَ صِيَامࣰا لِّيَذُوقَ وَبَالَ أَمۡرِهِۦۗ عَفَا ٱللَّهُ عَمَّا سَلَفَۚ وَمَنۡ عَادَ فَيَنتَقِمُ ٱللَّهُ مِنۡهُۚ وَٱللَّهُ عَزِيزࣱ ذُو ٱنتِقَامٍ
95
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ نَعَامَهًًْ فَعَلَیْهِ بَدَنَهًٌْ وَ مِنْ حِمَارِ وَحْشٍ بَقَرَهًٌْ وَ مِنَ الظَّبْیِ شَاهًٌْ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ وَ قَالَ عَدْلُهُ أَنْ یَحْکُمَ بِمَا رَأَی مِنَ الْحُکْمِ أَوْ صِیَامٌ یَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ وَ الصِّیَامُ لِمَنْ لَمْ یَجِدِ الْهَدْیَ فَصِیَامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ قَبْلَ التَّرْوِیَهًِْ بِیَوْمٍ وَ یَوْمَ التَّرْوِیَهًِْ وَ یَوْمَ عَرَفَهًَْ.
امام صادق (علیه السلام)- هرکسی حیوانی را در حال احرام بکُشد، بر او واجب است قربانی‌ای مانند آن انجام دهد؛ اگر شترمرغ بود بجای آن شتر، و اگر گورخر بود، به‌جای آن گاو مادّه و اگر آهو بود، به‌جای آن گوسفندی بکشد که به آن از میان شما صاحب عدالتی حکم کند و فرمود: «عدل او در این است که حکمی را که به نظرش می رسد، بکند یا آنکه حکم به روزه کند؛ خداوند میفرماید: هَدْیًا بَالِغَ الْکَعبَةِ و روزه‌گرفتن برای کسی است که چیزی نداشته باشد که کفّاره قربانی را بپردازد. پس سه روز روزه بگیرد؛ البتّه یک روز قبل از یوم التّرویه، و یوم التّرویه، و روز عرفه.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۳۸ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۷/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۴/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۷/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَن أَبِی‌الصَّبَّاحِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِی الصَّیْدِ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ قَالَ فِی الظَّبْیِ شَاهًٌْ وَ فِی حِمَارِ وَحْشٍ بَقَرَهًٌْ وَ فِی النَّعَامَهًِْ جَزُورٌ.
امام صادق (علیه السلام)- ابوصبّاح گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی صید در این آیه: وَمَن قَتَلَهُ مِنکُم مُّتَعمِّدًا فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعمِ پرسیدم. حضرت فرمود: «با کشتن آهو، یک گوسفند قربانی کند و با کشتن گورخر، یک گاو قربانی کند و با کشتن شتر مرغ، یک شتر قربانی کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۰ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۴۱/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۶/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۳/ فقه القرآن، ج۱، ص۳۱۱/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۶/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- قَالَ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ قَالَ فِی النَّعَامَهًِْ بَدَنَهًٌْ وَ فِی حِمَارِ وَحْشٍ بَقَرَهًٌْ وَ فِی الظَّبْیِ شَاهًٌْ وَ فِی الْبَقَرَهًِْ بَقَرَهًٌْ.
امام صادق (علیه السلام)- فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعمِ؛ با کشتن شتر مرغ، یک شتر و با کشتن گورخر، یک گاو و با کشتن آهو، یک گوسفند و با کشتن گاو، یک گاو قربانی کند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۰ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۴۱/ فقه القرآن، ج۱، ص۳۱۱/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۵/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَن زُرارۀِِ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ لاتَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ قَالَ مَنْ أَصَابَ نَعَامَهًًْ فَبَدَنَهًٌْ وَ مَنْ أَصَابَ حِمَاراً أَوْ شِبْهَهُ فَعَلَیْهِ بَقَرَهًٌْ وَ مَنْ أَصَابَ ظَبْیاً فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ بَالِغَ الْکَعْبَهًِْ حَقّاً وَاجِباً عَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَ إِنْ کَانَ فِی حَجٍّ فَبِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُهُ النَّاسُ وَ إِنْ کَانَ فِی عُمْرَهًٍْ نَحَرَ بِمَکَّهًَْ وَ إِنْ شَاءَ تَرَکَهُ حَتَّی یَشْتَرِیَهُ بَعْدَ مَا یَقْدَمُ فَیَنْحَرَهُ فَإِنَّهُ یُجْزِی عَنْهُ.
امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: لاَ تَقْتُلُواْ الصَّیْدَ وَأَنتُمْ حُرُمٌ وَمَن قَتَلَهُ مِنکُم مُّتَعمِّدًا فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعمِ فرمود: «هرکس شترمرغی را بکشد، باید یک شتر را قربانی کند و هرکس الاغ یا شبیه آن را بکشد، باید یک گاو را قربانی کند و هرکس آهویی را بکشد، باید گوسفندی را قربانی کند و به کعبه برساند. بر او حقّی واجب است که اگر در حجّ و در مِنا بود، زمانی که مردم قربانی میکنند، ذبح کند و اگر در عمره بود، در مکّه ذِبح کند و اگر خواست آنجا را ترک کند تا آن را بخرد، پس از اینکه بازگشت، آن را سر ببرد؛ این می‌تواند جایگزین آن شود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۰ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۶/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۳/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۶/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- مَنْ أَصَابَ صَیْداً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَأَصَابَ جَزَاءً مِثْلَهُ مِنَ النَّعَمِ أَهْدَاهُ وَ إِنْ لَمْ یَجِدْ هَدْیاً کَانَ عَلَیْهِ أَنْ یَتَصَدَّقَ بِثَمَنِهِ.
امام باقر (علیه السلام)- هرکس درحال احرام صید کند، باید کفّاره‌ای معادل آن از چهار پایان قربانی بدهد و اگر قربانی پیدا نکرد، بر او واجب است که قیمت آن را صدقه بدهد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۰ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۲۵۰/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۶۱/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۳۰۷
الرّضا (علیه السلام)- إِنْ أَصَابَ صَیْداً فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ إِنْ کَانَ صَیْدُهُ نَعَامَهًًْ فَعَلَیْهِ بَدَنَهًٌْ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَمَانِیَهًَْ عَشَرَ یَوْماً وَ إِنْ کَانَ حِمَارَ وَحْشٍ أَوْ بَقَرَهًَْ وَحْشٍ فَعَلَیْهِ بَقَرَهًٌْ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ تِسْعَهًِْ أَیَّامٍ وَ إِنْ کَانَ الصَّیْدُ مِنَ الظَّبْیِ فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ عَشَرَهًِْ مَسَاکِینَ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ فَصِیامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ وَ إِنْ کَانَ الصَّیْدُ طَائِراً فَعَلَیْهِ دِرْهَمٌ وَ إِنْ کَانَ فَرْخاً فَعَلَیْهِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ إِنْ کَانَ بَیْضاً أَوْ کَسَرَهَا أَوْ أَکَلَ فَعَلَیْهِ رُبُعُ دِرْهَمٍ وَ إِنْ کَانَ بِهِ أَذًی مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْیَهًٌْ مِنْ صِیامٍ أَوْ صَدَقَهًٍْ أَوْ نُسُکٍ وَ النُّسُکُ شَاهًٌْ أَوْ إِطْعَامُ سِتَّهًِْ مَسَاکِینَ لِکُلِّ مِسْکِینٍ نِصْفُ صَاعٍ أَوْ صَوْمُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ وَ مَنْ ظَلَّلَ عَلَی نَفْسِهِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ أَوْ عَدْلُ ذَلِکَ صِیَاماً وَ هُوَ ثَلَاثَهًُْ أَیَّامٍ وَ مَنْ بَاتَ لَیَالِیَ مِنًی بِمَکَّهًَْ فَعَلَیْهِ لِکُلِّ لَیْلَهًٍْ دَمٌ یُهَرِیقُهُ وَ مَنْ کَانَ مُتَمَتِّعاً فَلَمْ یَجِدْ هَدْیاً فَعَلَیْهِ صِیَامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ فِی الْحَجِّ وَ سَبْعَهًٍْ إِذَا رَجَعَ إِلَی أَهْلِهِ تِلْکَ عَشَرَهًٌْ کَامِلَهًٌْ.
امام رضا (علیه السلام)- اگر [درحال احرام] صید کند، باید کفّاره بدهد مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ. اگر صیدش شتر مرغ باشد، شتری بر او واجب است و کسی که نیابد، باید به شصت فقیر غذا بدهد و اگر پیدا نکرد، باید هجده روز روزه بگیرد، و اگر خر وحشی یا گاو وحشی باشد، گاوی بر او واجب است و اگر پیدا نکرد، باید به سی فقیر غذا بدهد و اگر پیدا نکرد، باید نه روز روزه بگیرد، و اگر صید از آهوان باشد، یک گوسفند بر او واجب است و اگر پیدا نکرد، باید به هجده فقیر غذا بدهد، و اگر نتوانست، باید سه روز روزه بگیرد، و اگر صید، پرنده باشد، یک درهم بر او واجب است و اگر جوجه پرنده باشد، نصف درهم بر او واجب است و اگر تخم باشد یا آن را بشکند یا بخورد، ربع درهم بر او واجب است و اگر ناراحتی در سر داشت، [و ناچار بود سر خود را بتراشد]، باید فدیه و کفّاره‌ای از قبیل روزه یا صدقه یا گوسفندی بدهد! و «نُسُک»، گوسفند یا غذادادن به شش فقیر است که به هر فقیری نصف صاع (تقریبا یک کیلو و نیم) بدهد یا سه روز روزه بگیرد. و هرکس درحال احرام در سایه قرار بگیرد، یک گوسفند یا معادل آن، روزه که سه روز است بر او واجب است. و هرکس شب‌های منی را در مکّه بخوابد، برای هر شبی، خونی که بریزد [و قربانی که ذبح کند] بر او واجب است و هرکس در حجّ تمتّع باشد و قربانی پیدا نکند، سه روز در ایام حج، و هفت روز هنگامی‌که به‌سوی خانواده‌اش برگردد، روزه بر او واجب است. این، ده روز کامل است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۰ فقه الرضا (ص۲۷۲/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۴۷
الجواد (علیه السلام)- عَن مُحَمَّدِ‌بْنِ‌عَوْنٍ النَّصِیبِیِّ قَال لَمَّا أَرَادَ الْمَأْمُونُ أَنْ یُزَوِّجَ أَبَاجَعْفَرٍ مُحَمَّدَ‌بْنَ عَلِیِّ‌بْنِ‌مُوسَی (علیه السلام) ابْنَتَهُ أُمَّ الْفَضْلِ اجْتَمَعَ عَلَیْهِ أَهْلُ بَیْتِهِ الْأَدْنَیْنَ مِنْه ... وَ بَعَثُوا إِلَی یَحْیَی‌بْنِ‌أَکْثَمَ وَ أَطْمَعُوهُ فِی هَدَایَا أَنْ یَحْتَالَ عَلَی أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) بِمَسْأَلَهًٍْ لَایَدْرِی کَیْفَ الْجَوَابُ فِیهَا عِنْدَ الْمَأْمُونِ إِذَا اجْتَمَعُوا لِلتَّزْوِیجِ فَلَمَّا حَضَرُوا وَ حَضَرَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالُوا یَا امیرالمؤمنین (علیه السلام) هَذَا یَحْیَی‌بْنُ‌أَکْثَمَ إِنْ أَذِنْتَ لَهُ سَأَلَ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنْ مَسْأَلَهًٍْ فَقَالَ الْمَأْمُونُ یَا یَحْیَی سَلْ أَبَاجَعْفَر (علیه السلام) عَنْ مَسْأَلَهًٍْ فِی الْفِقْهِ لِنَنْظُرَ کَیْفَ فِقْهُهُ فَقَالَ یَحْیَی یَا أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) أَصْلَحَکَ اللَّهُ مَا تَقُولُ فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ صَیْداً فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) قَتَلَهُ فِی حِلٍّ أَوْ فِی حَرَمٍ عَالِماً أَوْ جَاهِلًا عَمْداً أَوْ خَطَأً عَبْداً أَوْ حُرّاً صَغِیراً أَوْ کَبِیراً مُبْدِئاً أَوْ مُعِیداً مِنْ ذَوَاتِ الطَّیْرِ أَوْ غَیْرِهَا مِنْ صِغَارِ الصَّیْدِ أَوْ مِنْ کِبَارِهَا مُصِرّاً عَلَیْهَا أَوْ نَادِماً بِاللَّیْلِ فِی وَکْرِهَا أَوْ بِالنَّهَارِ عِیَاناً مُحْرِماً لِلْحَجِّ أَوْ لِلْعُمْرَهًِْ قَالَ فَانْقَطَعَ یَحْیَی‌بْنُ‌أَکْثَمَ انْقِطَاعاً لَمْ یَخْفَ عَلَی أَهْلِ الْمَجْلِسِ وَ کَثُرَ النَّاسُ تَعَجُّباً مِنْ جَوَابِه ِ ... فَلَمَّا تَفَرَّقَ النَّاسُ قَالَ الْمَأْمُونُ یَا أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) إِنْ رَأَیْتَ أَنْ تُبَیِّنَ لَنَا مَا الَّذِی یَجِبُ عَلَی کُلِّ صِنْفٍ مِنْ هَذِهِ الْأَصْنَافِ الَّتِی ذَکَرْتَ فِی قَتْلِ الصَّیْدِ فَقَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) نَعَمْ یَا امیرالمؤمنین (علیه السلام) إِنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا قَتَلَ صَیْداً فِی الْحِلِّ وَ الصَّیْدُ مِنْ ذَوَاتِ الطَّیْرِ مِنْ کِبَارِهَا فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ وَ إِذَا أَصَابَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً وَ إِذَا قَتَلَ فَرْخاً فِی الْحِلِّ فَعَلَیْهِ حَمَلٌ قَدْ فُطِمَ وَ لَیْسَ عَلَیْهِ قِیمَتُهُ لِأَنَّهُ لَیْسَ فِی الْحَرَمِ وَ إِذَا قَتَلَهُ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْحَمَلُ وَ قِیمَتُهُ لِأَنَّهُ فِی الْحَرَمِ فَإِذَا کَانَ مِنَ الْوُحُوشِ فَعَلَیْهِ فِی حِمَارٍ وَحْشٍ بَدَنَهًٌْ وَ کَذَلِکَ فِی النَّعَامَهًِْ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَصِیَامُ ثَمَانِیَهًَْ عَشَرَ یَوْماً وَ إِنْ کَانَتْ بَقَرَهًًْ فَعَلَیْهِ بَقَرَهًٌْ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَعَلَیْهِ إِطْعَامُ ثَلَاثِینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَلْیَصُمْ تِسْعَهًَْ أَیَّامٍ وَ إِنْ کَانَ ظَبْیاً فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَعَلَیْهِ إِطْعَامُ عَشَرَهًِْ مَسَاکِینَ فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ فَصِیَامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ وَ إِنْ کَانَ فِی الْحَرَمِ فَعَلَیْهِ الْجَزَاءُ مُضَاعَفاً هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ حَقّاً وَاجِباً عَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَهُ فَإِنْ کَانَ فِی حَجٍّ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ إِنْ کَانَ فِی عُمْرَهًٍْ یَنْحَرُهُ بِمَکَّهًَْ وَ یَتَصَدَّقُ بِمِثْلِ ثَمَنِهِ حَتَّی یَکُونَ مُضَاعَفاً وَ کَذَلِکَ إِذَا أَصَابَ أَرْنَباً فَعَلَیْهِ شَاهًٌْ وَ إِذَا قَتَلَ الْحَمَامَهًَْ تَصَدَّقَ بِدِرْهَمٍ أَوْ یَشْتَرِی بِهِ طَعَاماً لِحَمَامِ الْحَرَمِ وَ فِی الْفَرْخِ نِصْفُ دِرْهَمٍ وَ فِی الْبَیْضَهًِْ رُبُعُ دِرْهَمٍ وَ کُلُّ مَا أَتَی بِهِ الْمُحْرِمُ بِجَهَالَهًٍْ فَلَا شَیْءَ عَلَیْهِ فِیهِ إِلَّا الصَّیْدَ فَإِنَّ عَلَیْهِ الْفِدَاءَ بِجَهَالَهًٍْ کَانَ أَوْ بِعِلْمٍ بِخَطَإٍ کَانَ أَوْ بِعَمْدٍ وَ کُلُّ مَا أَتَی الْعَبْدُ فَکَفَّارَتُهُ عَلَی صَاحِبِهِ بِمِثْلِ مَا یَلْزَمُ صَاحِبَهُ وَ کُلُّ مَا أَتَی بِهِ الصَّغِیرُ الَّذِی لَیْسَ بِبَالِغٍ فَلَا شَیْءَ عَلَیْهِ فِیهِ وَ إِنْ کَانَ مِمَّنْ عَادَ فَهُوَ مِمَّنْ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ لَیْسَ عَلَیْهِ کَفَّارَهًٌْ وَ النَّقِمَهًُْ فِی الْآخِرَهًِْ وَ إِنْ دَلَّ عَلَی الصَّیْدِ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَقَتَلَ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ وَ الْمُصِرُّ عَلَیْهِ یَلْزَمُهُ بَعْدَ الْفِدَاءِ عُقُوبَهًٌْ فِی الْآخِرَهًِْ وَ النَّادِمُ عَلَیْهِ لَا شَیْءَ عَلَیْهِ بَعْدَ الْفِدَاءِ وَ إِذَا أَصَابَ لَیْلًا فِی وَکْرِهَا خَطَأً فَلَا شَیْءَ عَلَیْهِ إِلَّا أَنْ یَتَعَمَّدَهُ فَإِنْ تَعَمَّدَ بِلَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ فَعَلَیْهِ الْفِدَاءُ وَ الْمُحْرِمُ لِلْحَجِّ یَنْحَرُ الْفِدَاءَ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ وَ الْمُحْرِمُ لِلْعُمْرَهًِْ یَنْحَرُ بِمَکَّهًْ.
امام جواد (علیه السلام)- محمّدبن‌عون نصیبی گوید: وقتی مأمون تصمیم گرفت دختر خود ام‌الفضل را به ازدواج حضرت جواد (علیه السلام) درآورد خویشاوندان نزدیک او پیش مأمون آمدند... از پی یحیی‌بن‌اکثم فرستاده او را به طمع انداختند و وعده‌هایی به او دادند تا سؤالی برای حضرت جواد (علیه السلام) ترتیب دهد که نتواند پاسخ آن را در حضور مأمون در مجلس ازدواج بدهد. مجلس آماده شد. همه حضور یافتند. امام جواد (علیه السلام) نیز حضور داشت. عبّاسیان رو به مأمون نموده گفتند: «اینک یحیی‌بن‌اکثم حاضر است اگر اجازه می‌فرمایید از اباجعفر (علیه السلام) مسأله‌ای را سؤال کند». مأمون گفت: «یحیی از اباجعفر (علیه السلام) مسأله‌ای فقهی بپرس تا بفهمیم اطّلاعات فقهی او چگونه است». یحیی گفت: «آقا بفرمایید حکم شخص محرمی که صید و شکاری را کشته باشد چیست»؟ امام جواد (علیه السلام) فرمود: «صید را در حلّ کشته یا در حرم؟ عالم بوده یا جاهل؟ عمداً بوده یا اشتباه؟ عبد بوده یا آزاد؟ صغیر بوده یا کبیر؟ دفعه‌ی اوّل او بوده یا برای چندمین بار این کار را کرده؟ صید پرنده بود یا غیر پرنده؟ از شکارهای کوچک بوده یا بزرگ؟ هنوز اصرار بر این کار دارد یا پشیمان شده؟ شب در آشیانه او را گرفته یا در روز آشکار؟ احرام برای حج بسته بوده یا برای عمره»؟ یحیی‌بن‌اکثم [در توضیحاتی‌که امام جواد از او پرسید و شقوق مختلف مسأله گیج شد] و نتوانست چیزی بگوید، به‌طوری که موقعیّت درخواست‌کنندگان و انتظار آن‌ها را هیچ توجهی نداشت. مردم نیز از جواب امام جواد (علیه السلام) متعجّب شدند ... وقتی مردم متفرّق شدند مأمون روی به امام جواد (علیه السلام) نموده گفت: «اگر صلاح بدانید برای ما توضیح بدهید که هرکدام از این شقوق مسأله که در صید حرم ذکر فرمودید چه حکمی دارد»؟ امام جواد (علیه السلام) فرمود: «بسیار خوب یا امیرالمؤمنین شخص محرم اگر شکاری را در حل (خارج حرم) از پرنده‌های بزرگ بکشد باید یک گوسفند قربانی کند، اگر همین کار را در حرم کرد باید دو برابر جریمه شود. اگر جوجه‌ای را بکشد باید یک برّه از شیر گرفته بدهد، قیمتش را نباید بپردازد چون در حرم نبوده امّا اگر در حرم بود باید یک برّه به اضافه‌ی قیمت آن بپردازد چون در حرم بوده. امّا اگر از وحوش بود [نه پرنده] در مورد گورخر یک شتر و همچنین در مورد شتر مرغ اگر قدرت مالی نداشت شصت نفر را طعام می‌دهد، درصورت نداشتن قدرت مالی هجده روز روزه می‌گیرد. اگر گاو وحشی بود باید یک گاو بکشد، اگر ندارد سی نفر را غذا بدهد، درصورتی‌که قدرت مالی نداشت نه روز روزه بدارد. اگر آهو بود باید یک گوسفند بکشد، اگر قدرت نداشت ده نفر را غذا می‌دهد درصورت عدم امکان سه روز روزه می‌گیرد و اگر در حرم چنین کرد جریمه او دو برابر می‌شود باید قربانی خود را به مکّه بیاورد و واجب است آن را نحر نماید و بکشد. درصورتی‌که در حج و منی بود در همان قربانگاهی که مردم قربانی میکنند قربانی خود را می‌کشد امّا اگر عمره انجام می‌داد باید در مکّه او را قربانی کند و معادل قیمت آن هم صدقه می‌دهد تا جریمه دو برابر داده باشد. همین‌طور اگر خرگوشی را صید کرد باید یک گوسفند بدهد امّا اگر کبوتری را صید کرد یک درهم صدقه می‌دهد یا به‌وسیله‌ی آن درهم غذا می‌خرد برای کبوتران حرم. در جوجه کبوتر نصف درهم و در تخم کبوتر یک‌چهارم درهم. محرم هرچه انجام داد از روی نادانی چیزی بر او نیست به‌جز صید که باید فدا بدهد چه عالم باشد و چه جاهل، خطا کرده باشد یا عمد. اگر محرم بنده باشد هرچه انجام دهد کفّاره‌ی آن به گردن آقا و سید و صاحب اوست. معادل آن مقداری که صاحبش جریمه می‌شود اگر صید کننده صغیر باشد چیزی بر او نیست. امّا درصورت تکرار صید از کسانی خواهد بود که خدا از او انتقام می‌گیرد، کفّاره‌ای نباید بپردازد، این انتقام در قیامت است. اگر صید را نشان داده باشد درحال احرام و صید کشته شود باید فدا بدهد و کسی که اصرار به این‌کار ورزد، علاوه بر فدا، عقوبت آخرت نیز هست کسی که بعد از قربانی‌دادن از عمل خود پشیمان گردد گناهی بر او نخواهد بود. اگر در شب میان آشیانه او را پیدا کرده باشد به‌صورت اشتباه چیزی بر او نیست مگر اینکه عمداً این کار را کرده باشد، اگر عمداً باشد چه در شب و چه در روز باید فدا بدهد. محرم برای انجام حج فدا را در منی قربانی‌می‌کند، در همان قربانگاه مردم، ولی کسی که برای عمره احرام بسته در مکّه می‌کشد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۲ بحارالأنوار، ج۱۰، ص۳۸۳/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۴۹/ تحف العقول، ص۴۵۳/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۱۵/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَن الْحَلَبِیِّ قَال سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) عَنِ الْأَرْنَبِ یُصِیبُهُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ شَاهًٌْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام)- حلبی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی خرگوشی که محرمی آن را شکار کند سؤال کردم، امام گفت: «گوسفندی است که باید به‌عنوان قربانی به کعبه برسد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۴ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۱۷
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ جَمِیلٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فِی مُحْرِمٍ قَتَلَ نَعَامَهًًْ قَالَ عَلَیْهِ بَدَنَهًٌْ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ فَإِطْعَامُ سِتِّینَ مِسْکِیناً وَ قَالَ إِنْ کَانَ قِیمَهًُْ الْبَدَنَهًِْ أَکْثَرَ مِنْ إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَزِدْ عَلَی إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً وَ إِنْ کَانَ قِیمَهًُْ الْبَدَنَهًِْ أَقَلَّ مِنْ إِطْعَامِ سِتِّینَ مِسْکِیناً لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ إِلَّا قِیمَهًُْ الْبَدَنَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام)- جمیل از یکی از شیعیان و او از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که فرمود: «محرمی که شترمرغی را بکشد، شتر فربهی بر ذمّه دارد، و اگر نتواند، پس اطعام شصت مسکین. پس اگر قیمت شتر بیش از طعام شصت مسکین باشد چیزی بر طعام شصت مسکین افزوده نمی‌شود، و اگر قیمت شتر کمتر از طعام شصت مسکین باشد چیزی به جز قیمت شتر بر ذمّه او تعلق نمی‌گیرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۴ الکافی، ج۴، ص۳۸۶/ نورالثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ: فِی الْمُحْرِمِ إِذَا أَصَابَ صَیْداً فَوَجَبَ عَلَیْهِ الْفِدَاءُ فَعَلَیْهِ أَنْ یَنْحَرَهُ إِنْ کَانَ فِی الْحَجِّ بِمِنًی حَیْثُ یَنْحَرُ النَّاسُ فَإِنْ کَانَ فِی عُمْرَهًٍْ نَحَرَهُ بِمَکَّهًَْ وَ إِنْ شَاءَ تَرَکَهُ إِلَی أَنْ یَقْدَمَ فَیَشْتَرِیَهُ فَإِنَّهُ یُجْزِئُ عَنْهُ.
امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) در مورد مُحرم فرمود: «هنگامی که صیدی شکار کند، کفّاره بر او واجب می‌شود؛ اگر در حجّ بود باید آن را در منی قربانی کند آنجا که مردم قربانی میکنند و اگر در عمره بود، در مکّه قربانی می‌کند و اگر خواست آن را رها می‌کند تا بیاید و آن را بخرد و این کار از طرف آن کفایت می‌کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۴ الکافی، ج۴، ص۳۸۴/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- الْمُحْرِمُ إِذَا قَتَلَ الصَّیْدَ فِی الْحِلِ فَعَلَیْهِ جَزَاؤُهُ یَتَصَدَّقُ بِالصَّیْدِ عَلَی مِسْکِینٍ فَإِنْ عَادَ وَ قَتَلَ صَیْداً لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ فَیَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ.
امام صادق (علیه السلام)- انسان محرم وقتی‌که شکاری را در «حلّ» می‌کُشد، مجازات بر او واجب می‌شود. وی باید آن شکار را به فقیری ببخشد. پس اگر دوباره تکرار کرد و شکاری را کشت، بر او مجازات نیست؛ بلکه خداوند، خودش از او انتقام می‌گیرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۴ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۲۸۰/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ فِی الْمُحْرِمِ یُصِیبُ نَعَامَهًًْ عَلَیْهِ بَدَنَهًٌْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَهًِْ فَإِنْ لَمْ یَجِدْ بَدَنَهًًْ أَطْعَمَ سِتِّینَ مِسْکِیناً فَإِنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی ذَلِکَ صَامَ ثَمَانِیَهًَْ عَشَرَ یَوْماً.
امام باقر (علیه السلام)- از امام باقر (علیه السلام) در مورد مُحرمی که شتر مرغی را شکار می‌کند روایت شده، فرمود: «شتری بر او واجب است هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ و اگر شتری پیدا نکرد، به شصت فقیر غذا می‌دهد و اگر بر آن توانایی نداشت، هجده روز روزه می‌گیرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۴ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۶۲
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- هُوَ أَشْبَهُ الْأَشْیَاءِ بِهِ مِنَ النَّعَمِ إِنْ قَتَلَ نَعَامَهًًْ فَعَلَیْهِ بَدَنَهًٌْ حَکَمَ النَّبِیّ (صلی الله علیه و آله) ِذَلِکَ فِی الْبَدَنَهًِْ وَ إِنْ قَتَلَ أَرْوَی فَبَقَرَهًٌْ وَ إِنْ قَتَلَ غَزَالًا أَوْ أَرْنَباً فَشَاهًٌْ.
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- «مِثل»، شبیه‌ترین چهارپایان به آن [حیوان شکار شده] است؛ اگر شترمرغی را کشت، شتری بر او واجب است. پیامبر (صلی الله علیه و آله) درباره‌ی شتر به آن حکم فرمود. و اگر بز کوهی را کشت، گاوی بر او واجب است و اگر غزال یا خرگوشی را کشت، گوسفندی بر او واجب است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ فقه القرآن، ج۱، ص۳۰۷
الصّادق (علیه السلام)- إِذَا أَحْرَمْتَ فَاتَّقِ قَتْلَ الدَّوَابِ کُلِّهَا إِلَّا الْأَفْعَی وَ الْعَقْرَبَ وَ الْفَأْرَهًَْ وَ أَمَّا الْفَأْرَهًُْ فَإِنَّهَا تُوهِی السِّقَاءَ وَ تُحْرِقُ عَلَی أَهْلِ الْبَیْتِ وَ أَمَّا الْعَقْرَبُ فَإِنَّ نَبِیَّ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مَدَّ یَدَهُ إِلَی حَجَرٍ فَلَسَعَتْهُ عَقْرَبٌ فَقَالَ لَعَنَکِ اللَّهُ لَا بَرّاً تَدَعِینَهُ وَ لَا فَاجِراً وَ الْحَیَّهًُْ إِذَا أَرَادَتْکَ فَاقْتُلْهَا وَ إِنْ لَمْ تُرِدْکَ فَلَا تُرِدْهَا وَ الْکَلْبُ الْعَقُورُ وَ السَّبُعُ إِذَا أَرَادَاکَ وَ إِنْ لَمْ یُرِیدَاکَ فَلَا تُرِدْهُمَا وَ الْأَسْوَدُ الْغَدَّارُ فَاقْتُلْهُ عَلَی کُلِّ حَالٍ وَ ارْمِ الْغُرَابَ رَمْیاً عَنْ ظَهْرِ بَعِیرِکَ.
امام صادق (علیه السلام)- زمانی که محرم شدی، از کشتن تمامی جانداران به جز مار، عقرب، موش، بپرهیز. امّا موش را بکش زیرا مشک را پاره می‌کند و اهل خانه را از شدّت عطش می‌کشد. امّا عقرب، پس به درستی که نبی (صلی الله علیه و آله) دستش را به سوی حجرالأسود دراز کرد، پس عقربی او را نیش زد و آن حضرت فرمود: خدایت لعنت کند، نه مؤمن را وا می گذاری و نه فاجر را. و مار، اگر خواست تو را بگزد، او را بکش و اگر کاری با تو نداشت، تو هم با او کاری نداشته باش. سگ گزنده و حیوان درّنده هرگاه قصد تو را کردند، پس اگر کاری با تو نداشتند، تو هم کاری با آن‌ها نداشته باش. و مار سیاه خائن را در هر حال بکش و کَنِه را از پشت شترت کنار بنداز.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ علل الشرایع، ج۲، ص۴۵۸/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- یُقْتَلُ فِی الْحَرَمِ وَ الْإِحْرَامِ الْأَفْعَی وَ الْأَسْوَدُ الْغَدِرُ وَ کُلُ حَیَّهًِْ سَوْءٍ وَ الْعَقْرَبُ وَ الْفَأْرَهًُْ وَ هِیَ الْفُوَیْسِقَهًُْ وَ یُرْجَمُ الْغُرَابُ وَ الْحِدَأَهًُْ رَجْماً فَإِنْ عَرَضَ لَکَ لُصُوصٌ امْتَنَعْتَ مِنْهُمْ.
امام صادق (علیه السلام)- درحرم و در حال احرام افعی و مار سیاهرنگِ بزرگ مکّار و هر مار بد و عقرب و موش که فاسقی کوچک است کشته می‌شود. کلاغ و زغن سنگسار می‌شوند. اگر دزدانی به تو تعرّض کردند در برابر آن‌ها دفاع کن.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ الکافی، ج۴، ص۳۶۳/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- یَقْتُلُ الْمُحْرِمُ الزُّنْبُورَ وَ النَّسْرَ وَ الْأَسْوَدَ الْغَدِرَ وَ الذِّئْبَ وَ مَا خَافَ أَنْ یَعْدُوَ عَلَیْهِ وَ قَالَ الْکَلْبُ الْعَقُورُ هُوَ الذِّئْبُ.
امام صادق (علیه السلام)- مُحرم زنبور، کرکس، مار سیاه رنگ بزرگ مکّار، گرگ و هرچه را بترسد به او حمله کند می‌کُشد و فرمود: سگ هار همان گرگ است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ الکافی، ج۴، ص۳۶۳/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- کُلُّ مَا خَافَ الْمُحْرِمُ عَلَی نَفْسِهِ مِنَ السِّبَاعِ وَ الْحَیَّاتِ وَ غَیْرِهَا فَلْیَقْتُلْهُ فَإِنْ لَمْ یُرِدْکَ فَلَا تُرِدْهُ.
امام صادق (علیه السلام)- مُحرم باید هرچه را از درّنده‌ها و مارها و غیر آن دو که از آن می‌ترسد، بکشد. اگر به تو هجوم نیاورند، تو هم قصد آن‌ها را نکن.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ الکافی، ج۴، ص۳۶۳/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مُعَاوِیَهًَْ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فِی الْمُحْرِمِ یَصِیدُ الطَّیْرَ قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَهًُْ فِی کُلِ مَا أَصَابَ.
امام صادق (علیه السلام)- معاویهًْ‌بن‌عمّار نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی مُحرمی که پرنده ای را شکار می‌کند، فرمود: «در هر چیزی که شکار کند، واجب است که کفّاره‌اش را بپردازد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ الکافی، ج۴، ص۳۹۴/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ وَجَبَ عَلَیْهِ فِدَاءُ صَیْدٍ أَصَابَهُ مُحْرِماً فَإِنْ کَانَ حَاجّاً نَحَرَ هَدْیَهُ الَّذِی یَجِبُ عَلَیْهِ بِمِنًی وَ إِنْ کَانَ مُعْتَمِراً نَحَرَهُ بِمَکَّهًَْ قُبَالَهًَْ الْکَعْبَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام)- هرکس کفّاره‌ی صیدی که شکار کرده درحال احرام بر او واجب شود، اگر درحال انجام حجّ بود، قربانی‌اش را که بر او واجب شده در منی قربانی می‌کند و اگر درحال انجام عمره بود در مکّه مقابل کعبه قربانی می‌کند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۶ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۷۳/ نورالثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَن زُراره قال: سَأَلْتُ أَبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ قَالَ الْعَدْلُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْإِمَامُ (علیه السلام) مِنْ بَعْدِهِ ثُمَّ قَالَ هَذَا مِمَّا أَخْطَأَتْ بِهِ الْکُتَّابُ.
امام باقر (علیه السلام)- زراره گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه «ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ پرسیدم»، حضرت فرمود: «منظور از عدل، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امام پس از اوست». سپس فرمود: «این از چیزهایی است که نویسندگان درباره‌ی آن اشتباه کرده‌اند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ الکافی، ج۴، ص۳۹۷/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۶/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۳/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَن زُرارۀ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ فَالْعَدْلُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْإِمَامُ مِنْ بَعْدِهِ یَحْکُمُ بِهِ وَ هُوَ ذُو عَدْلٍ فَإِذَا عَلِمْتَ مَا حَکَمَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْإِمَامُ فَحَسْبُکَ وَ لَا تَسْأَلْ عَنْهُ.
امام باقر (علیه السلام)- زراره نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ روایت کرده است که فرمود: «عدل، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امام بعد از اوست که به آن حکم میدهند. پس او ذوعدل (عادل) است و هنگامی که فهمیدی خدا توسط فرستاده‌اش و یا امام پس از او، چه حکم کرده است، تو را کفایت می‌کند و درباره‌ی آن چیزی نپرس».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۳۱۴/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۷/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۴/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۷۰/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- إِبْرَاهِیمَ‌بْنِ‌عُمَرَ الْیَمَانِیِّ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ قَالَ الْعَدْلُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْإِمَامُ (علیه السلام) مِنْ بَعْدِهِ ثُمَّ قَالَ هَذَا مِمَّا أَخْطَأَتْ بِهِ الْکُتَّابُ.
امام صادق (علیه السلام)- ابراهیم‌بن‌عمر یمانی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ پرسیدم، فرمود: «منظور از عدل، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امام پس از اوست». سپس فرمود: «این از چیزهایی است که نویسندگان درباره‌ی آن اشتباه کرده‌اند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ الکافی، ج۴، ص۳۹۶/ نورالثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَن مُحَمّدِبنِ مُسلِم عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام): فِی قَوْلِ اللَّهِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ یَعْنِی رَجُلًا وَاحِداً یَعْنِی الْإِمَامَ (علیه السلام).
امام باقر (علیه السلام)- محمّدبن‌مسلم نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ فرمود: «منظورش فقط یک مرد و آن هم امام است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۷/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۴/ نورالثقلین/ البرهان
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ یَعْنِی بِهِ الْإِمَامَ (علیه السلام).
امام علی (علیه السلام)- منظور از یحکُم بِه ذَوَا عدْلٍِّ منکُمْ امام است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ بحارالأنوار، ج۱۰۱، ص۴۲۰/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَن حَمَّادِ‌بْنِ‌عُثْمَانَ قَالَ: تَلَوْتُ عِنْدَ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ فَقَالَ ذُو عَدْلٍ مِنْکُمْ هَذَا مِمَّا أَخْطَأَتْ فِیهِ الْکُتَّابُ.
امام صادق (علیه السلام)- حمّادبن‌عثمان گوید: نزد امام صادق (علیه السلام) این آیه: ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ را تلاوت کردم. پس فرمود: «ذَو عدْلٍ مِّنکُمْ این از چیزهایی است که نویسندگان درباره‌ی آن اشتباه کرده‌اند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ الکافی، ج۸، ص۲۰۵/ البرهان/ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- رُوِیَ أَنَّ أَمِیرَالمُؤمِنِینَ (علیه السلام) أَرْسَلَ عَبْدَ‌اللَّهِ‌بْنَ‌عَبَّاسٍ إِلَی الْخَوَارِجِ وَ کَانَ بِمَرْأًی مِنْهُمْ وَ مَسْمَعٍ لِیَسْأَلَهُمْ مَا ذَا الَّذِی نَقَمُوا عَلَیْهِ فَقَالَ لَهُمُ ابْنُ‌عَبَّاسٍ (رحمة الله علیه) مَا ذَا نَقَمْتُمْ عَلَی امیرالمؤمنین (علیه السلام) قَالُوا لَهُ فِی الْجَوَابِ نَقَمْنَا یَا ابْنَ‌الْعَبَّاسِ (رحمة الله علیه) عَلَی صَاحِبِکَ خِصَالًا کُلُّهَا مُکَفِّرَهًٌْ مُوبِقَهًٌْ ... وَ الثَّالِثَهًُْ أَنَّهُ جَعَلَ الْحَکَمَ إِلَی غَیْرِهِ وَ قَدْ کَانَ عِنْدَنَا أَحْکَمَ النَّاسِ ... یَا ابْنَ‌عَبَّاسٍ (رحمة الله علیه) قُلْ لَهُمْ ... وَ أَمَّا قَوْلُکُمْ أَنِّی جَعَلْتُ الْحَکَمَ إِلَی غَیْرِی وَ قَدْ کُنْتُ عِنْدَکُمْ أَحْکَمَ النَّاسِ فَهَذَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَدْ جَعَلَ الْحَکَمَ إِلَی سَعْدٍ یَوْمَ بَنِی‌قُرَیْظَهًَْ وَ قَدْ کَانَ أَحْکَمَ النَّاسِ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فَتَأَسَّیْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالُوا وَ هَذِهِ لَکَ بِحُجَّتِنَا قَالَ وَ أَمَّا قَوْلُکُمْ أَنِّی حَکَّمْتُ فِی دِینِ اللَّهِ الرِّجَالَ فَمَا حَکَّمْتُ الرِّجَالَ وَ إِنَّمَا حَکَّمْتُ کَلَامَ رَبِّیَ الَّذِی جَعَلَهُ اللَّهُ حَکَماً بَیْنَ أَهْلِهِ وَ قَدْ حَکَّمَ اللَّهُ الرِّجَالَ فِی طَائِرٍ فَقَالَ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ فَدِمَاءُ الْمُسْلِمِینَ أَعْظَمُ مِنْ دَمِ طَائِرٍ قَالُوا وَ هَذِهِ لَکَ بِحُجَّتِنَا.
امام علی (علیه السلام)- در کتاب الاحتجاج روایت شده است: امام علی (علیه السلام) عبداللَّه‌بن‌عبّاس را نزد خوارج به نوعی که خود آن مناظره را ببیند و بشنود، فرستاد تا از آن‌ها بپرسد که چه عیب و ایرادی بر او دارند. ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) به آن‌ها گفت: «چه عیب و ایرادی بر امیرمؤمنان (علیه السلام) دارید»؟ آنان در جواب ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) گفتند: «ما درباره‌ی رفیقت اعتراضاتی داریم که تمامی آن‌ها موجب کفر و هلاکت و عذاب او می‌باشد... و سوّم: ما فکر می‌کردیم او در مقام رأی و حکم از همه مقدّم است، و خود او دیگری را انتخاب کرد... حضرت أمیر (علیه السلام) به ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه) فرمود: «به ایشان بگو... و امّا اعتراض شما درباره‌ی حکم قراردادن دیگری، با اینکه من خودم از دیگران سزاوارتر به حکم‌دادن هستم، این است که من در این مورد نیز از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) پیروی کرده‌ام که آن حضرت در جنگ با بنی‌قریظه حکمیّت را به سعدبن‌معاذ داده، و طرفین به حکومت و رأی او توافق کردند، حال اینکه خود پیامبر (صلی الله علیه و آله) از همه به حکم و رأی‌دادن سزاوارتر بود، خداوند میفرماید: برای شما شخص رسول اللَّه مقتدای پسندیده‌ای است. (احزاب/۲۱) من نیز از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سرمشق گرفتم». گفتند: «این پاسخ را نیز پذیرفتیم». حضرت علی (علیه السلام) فرمود: «و امّا جواب این اعتراض شما که چرا من دیگران را در دین خدا حکم قرار دادم این است که من اصلاً کسی را حکم قرار ندادم و تنها کلام خدا؛ قرآن را حاکم قرار دادم، که کلام خود را میان مؤمنان حکم ساخته، و در آیه: وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُم. رجال را در مورد جزاء و تصدیق مصداق کفّاره‌ی صید طائر از شخص؛ حاکم معیّن فرموده است. بنا بر این آیه؛ رعایت خون مسلمانان بسی عظیمتر و لازمتر از خون پرنده خواهد بود. خوارج گفتند: ما در برابر این پاسخ نیز تسلیم شدیم».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۴۸ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۳۷۷/ الاحتجاج، ج۱، ص۱۸۷/ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۳۴۹/ بحارالأنوار، ج۳۳، ص۴۲۱/ المناقب، ج۱، ص۲۶۸/ نورالثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَن مُوسَی‌بْنِ‌بَکْرِ‌بْنِ‌دَأْبٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَّ زَیْدَ‌بْنَ‌عَلِیِّ‌بْنِ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) دَخَلَ عَلَی أَبِی‌جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ مَعَهُ کُتُبٌ مِنْ أَهْلِ الْکُوفَهًِْ یَدْعُونَهُ فِیهَا إِلَی أَنْفُسِهِمْ وَ یُخْبِرُونَهُ بِاجْتِمَاعِهِمْ وَ یَأْمُرُونَهُ بِالْخُرُوجِ فَقَالَ لَهُ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) هَذِهِ الْکُتُبُ ابْتِدَاءٌ مِنْهُمْ أَوْ جَوَابُ مَا کَتَبْتَ بِهِ إِلَیْهِمْ وَ دَعَوْتَهُمْ إِلَیْهِ فَقَالَ بَلِ ابْتِدَاءٌ مِنَ الْقَوْمِ لِمَعْرِفَتِهِمْ بِحَقِّنَا وَ بِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ لِمَا یَجِدُونَ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ وُجُوبِ مَوَدَّتِنَا وَ فَرْضِ طَاعَتِنَا وَ لِمَا نَحْنُ فِیهِ مِنَ الضِّیقِ وَ الضَّنْکِ وَ الْبَلَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) إِنَّ الطَّاعَهًَْ مَفْرُوضَهًٌْ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ سُنَّهًٌْ أَمْضَاهَا فِی الْأَوَّلِینَ وَ کَذَلِکَ یُجْرِیهَا فِی الْآخِرِینَ وَ الطَّاعَهًُْ لِوَاحِدٍ مِنَّا وَ الْمَوَدَّهًُْ لِلْجَمِیعِ وَ أَمْرُ اللَّهِ یَجْرِی لِأَوْلِیَائِهِ بِحُکْمٍ مَوْصُولٍ وَ قَضَاءٍ مَفْصُولٍ وَ حَتْمٍ مَقْضِیٍّ وَ قَدَرٍ مَقْدُورٍ وَ أَجَلٍ مُسَمًّی لِوَقْتٍ مَعْلُومٍ فَلَا یَسْتَخِفَّنَّکَ الَّذِینَ لَا یُوقِنُونَ. إِنَّهُمْ لَنْ یُغْنُوا عَنْکَ مِنَ اللهِ شَیْئاً. فَلَا تَعْجَلْ فَإِنَّ اللهَ لَا یَعْجَلُ لِعَجَلَةِ الْعِبَادِ وَ لَا تَسْبِقَنَّ اللهَ فَتُعْجِزَکَ الْبَلِیَّةُ فَتَصْرَعَکَ قَالَ فَغَضِبَ زَیْدٌ عِنْدَ ذَلِکَ ثُمَّ قَالَ لَیْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِی بَیْتِهِ وَ أَرْخَی سِتْرَهُ وَ ثَبَّطَ عَنِ الْجِهَادِ وَ لَکِنَّ الْإِمَامَ مِنَّا مَنْ مَنَعَ حَوْزَتَهُ وَ جَاهَدَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ وَ دَفَعَ عَنْ رَعِیَّتِهِ وَ ذَبَّ عَنْ حَرِیمِهِ قَالَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) هَلْ تَعْرِفُ یَا أَخِی مِنْ نَفْسِکَ شَیْئاً مِمَّا نَسَبْتَهَا إِلَیْهِ فَتَجِیءَ عَلَیْهِ بِشَاهِدٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ أَوْ حُجَّهًٍْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَوْ تَضْرِبَ بِهِ مَثَلًا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَحَلَّ حَلَالًا وَ حَرَّمَ حَرَاماً وَ فَرَضَ فَرَائِضَ وَ ضَرَبَ أَمْثَالًا وَ سَنَّ سُنَناً وَ لَمْ یَجْعَلِ الْإِمَامَ الْقَائِمَ بِأَمْرِهِ شُبْهَهًًْ فِیمَا فَرَضَ لَهُ مِنَ الطَّاعَهًِْ أَنْ یَسْبِقَهُ بِأَمْرٍ قَبْلَ مَحَلِّهِ أَوْ یُجَاهِدَ فِیهِ قَبْلَ حُلُولِهِ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فِی الصَّیْدِ لا تَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ أَ فَقَتْلُ الصَّیْدِ أَعْظَمُ أَمْ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِی حَرَّمَ اللهُ.
امام باقر (علیه السلام)- موسی‌بن‌بکر از کسی که از امام باقر (علیه السلام) حدیث کرده، نقل می‌کند: زیدبن‌علیّ‌بن‌الحسین مقداری نامه در دست داشت و خدمت امام باقر (علیه السلام) رسید مردم کوفه در نامه‌ها او را دعوت به‌جانب خود و قیام می‌کردند و وعده‌ی کمک می‌دادند. امام باقر (علیه السلام) پرسید: «این نامه‌ها را آن‌ها خودشان بدون سابقه نوشته‌اند یا جواب نامه‌هایی است که قبلا تو نوشته‌ای»؟ عرض کرد: «نه بدون سابقه نوشته‌اند چون عارف به حقّ ما و خویشاوندی ما با پیامبرند. و در قرآن می‌بینند که دوستی و اطاعت از ما بر آن‌ها واجب است و در ضمن ناراحتی و گرفتاری ما را می‌یابند». امام (علیه السلام) فرمود: «البتّه اطاعت از پیشوای واقعی امری است که خداوند در گذشته برای پیشینیان لازم فرموده و مقرّر داشته و همین‌طور برای تمام مردم درحال و آینده. ولی این اطاعت و فرمانبرداری نسبت به یک نفر از ما خانواده است؛ امّا لازم است به همه‌ی اولاد پیغمبر علاقه و محبّت داشته باشند. خداوند کارها را با قضای حتمی خود روی یک میزان معیّن و حدود مرتّب و وقت مشخّصی انجام می‌دهد. مبادا گول مردم بی‌اعتقاد را بخوری که آن‌ها نمی‌توانند تو را از خدا بی‌نیاز کنند. و مبادا عجله کنی که خداوند با عجله‌کردن بندگان کاری از موعد مقرّرش زودتر انجام نمی‌دهد. متوجّه باش و بر خدا پیشی نگیری که گرفتاری دامنت را می‌گیرد و به زمین می‌افتی». زید از این سخنان خشمگین شده گفت: «امام از ما خانواده کسی نیست که در خانه بنشیند و در را به روی خود ببندد و از پیکار خودداری کند؛ امام کسی است که مدافع حقوق مردم و پیکارجو در راه خدا و حافظ منافع ملّت و نگهبان خانواده‌ی خود باشد». امام باقر (علیه السلام) فرمود: «برادر در خود از این مقام چیزی می‌یابی که باید دلیلی از کتاب خدا و یا از پیامبر بیاوری یا نظیری برای آن بیاوری؛ خداوند حلال و حرامی قرار داده و واجبات را تعیین کرده و مثال‌هایی آورده و مستحباتی قرار داده. هرگز امام و پیشوا را در تردید و شک نسبت به دستورات خود نگذاشته که کاری را قبل از موعد مقرّر انجام‌دهد و یا جهاد بی‌موقع کند. خداوند درباره‌ی شکار حیوانات مکّه میفرماید: لاتَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ شکار حیوانات مهمتر است یا قتل نفس که حرام است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۰ الکافی، ج۱، ص۳۵۶/ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۲۰۳/ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۱۹۰/ العیاشی، ج۱، ص۲۹۰
السّجاد (علیه السلام)- عَن سُفْیَانَ‌بْنِ‌عُیَیْنَهًَْ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) قَالَ قَالَ لِی یَوْماً یَا زُهْرِی مِنْ أَیْنَ جِئْتَ فَقُلْتُ مِنَ الْمَسْجِدِ قَالَ فِیمَ کُنْتُمْ قُلْتُ تَذَاکَرْنَا أَمْرَ الصَّوْمِ فَاجْتَمَعَ رَأْیِی وَ رَأْیُ أَصْحَابِی عَلَی أَنَّهُ لَیْسَ مِنَ الصَّوْمِ شَیْءٌ وَاجِبٌ إِلَّا صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ یَا زُهْرِیُّ لَیْسَ کَمَا قُلْتُمْ الصَّوْمُ عَلَی أَرْبَعِینَ وَجْهاً فَعَشَرَهًُْ أَوْجُهٍ مِنْهَا وَاجِبَهًٌْ کَوُجُوبِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَشَرَهًُْ أَوْجُهٍ مِنْهَا صِیَامُهُنَّ حَرَامٌ وَ أَرْبَعَهًَْ عَشَرَ مِنْهَا صَاحِبُهَا بِالْخِیَارِ إِنْ شَاءَ صَامَ وَ إِنْ شَاءَ أَفْطَرَ وَ صَوْمُ الْإِذْنِ عَلَی ثَلَاثَهًِْ أَوْجُهٍ وَ صَوْمُ التَّأْدِیبِ وَ صَوْمُ الْإِبَاحَهًِْ وَ صَوْمُ السَّفَرِ وَ الْمَرَضِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ فَسِّرْهُنَّ لِی قَالَ أَمَّا الْوَاجِبَهًُْ ... وَ صَوْمُ جَزَاءِ الصَّیْدِ وَاجِبٌ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْکُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ أَوْ کَفَّارَةٌ طَعامُ مَساکِینَ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً أَ وَ تَدْرِی کَیْفَ یَکُونُ عَدْلُ ذَلِکَ صِیَاماً یَا زُهْرِیُّ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِی قَالَ یُقَوَّمُ الصَّیْدُ قِیمَهًًْ قِیمَهًَْ عَدْلٍ ثُمَّ تُفَضُّ تِلْکَ الْقِیمَهًُْ عَلَی الْبُرِّ ثُمَّ یُکَالُ ذَلِکَ الْبُرُّ أَصْوَاعاً فَیَصُومُ لِکُلِّ نِصْفِ صَاعٍ یَوْما.
امام سجّاد (علیه السلام)- امام زین العابدین (علیه السلام) به من فرمود: «ای زهری از کجا آمدی»؟ عرض کردم: «از مسجد». فرمود: «درباره‌ی چه چیزی گفتگو داشتید»؟ عرض کردم: «درباره‌ی روزه گفتگو کردیم و رأی من و یارانم همگی بر این شد که به جز روزه ماه رمضان روزه واجبی نیست». فرمود: «ای زهری، چنین نیست که شما گفتید. روزه بر چهل قسم است، ده قسم از آن واجب است همچون وجوب روزه ماه رمضان و چهارده قسم از آن، صاحبش اختیار دارد، اگر خواست روزه می‌گیرد و اگر خواست افطار می‌کند و ده قسم از آن‌ها روزه گرفتنش حرام است. روزه اذن بر سه قسم است: روزه تأدیب و روزه اباحه و روزه سفر و بیماری». عرض کردم: «فدایت شوم، این‌ها را برای من تفسیر کنید». ... و روزه کفّاره‌ی شکار کردن در حال احرام واجب است. خدای تبارک و تعالی می فرماید: وَ مَن قَتَلَهُ مِنکُم مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنکُمْ هَدْیًا بَالِغَ الْکَعْبَةِ أَوْ کَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاکِینَ أَو عَدْلُ ذَلِکَ صِیَامًا. سپس فرمود: «می دانی برابر آن روزه داشتن چگونه است»؟ عرض کردم: «نمی دانم فرمود: شکار را قیمت میکنند. سپس بهای آن را به گندم می دهند، سپس آن گندم را پیمانه می کنند که چند صاع است؛ برای هر نیم صاع یک روز روزه می‌گیرند، روزه نذر و روزه اعتکاف نیز واجب است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۲ الکافی، ج۴، ص۸۳/ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۷۷/ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۲۹۴/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۰، ص۳۶۷/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۴/ القمی، ج۱، ص۱۸۵/ الخصال، ج۲، ص۵۳۴/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَن عَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌سِنَانٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی فِیمَنْ قَتَلَ صَیْداً مُتَعَمِّداً وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْکُمْ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ أَوْ کَفَّارَةٌ طَعامُ مَساکِینَ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً مَا هُوَ فَقَالَ یَنْظُرُ إِلَی الَّذِی عَلَیْهِ بِجَزَاءِ مَا قَتَلَ فَإِمَّا أَنْ یُهْدِیَهُ وَ إِمَّا أَنْ یُقَوِّمَ فَیَشْتَرِیَ بِهِ طَعَاماً فَیُطْعِمَهُ الْمَسَاکِینَ یُطْعِمَ کُلَّ مِسْکِینٍ مُدّاً وَ إِمَّا أَنْ یَنْظُرَ کَمْ یَبْلُغُ عَدَدُ ذَلِکَ إِلَی الْمَسَاکِینِ فَیَصُومُ مَکَانَ کُلِّ مِسْکِینٍ یَوْماً.
امام صادق (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌سنان نقل می‌کند: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این سخن خدا در مورد شخص مُحرمی که عمداً حیوانی را صید کند؛ فَجَزَاء مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعمِ یَحْکُمُ بِهِ ذَوَا عدْلٍ مِّنکُمْ هَدْیًا بَالِغَ الْکَعبَةِ أَوْ کَفَّارَةٌ طَعامُ مَسَاکِینَ أَو عدْلُ ذَلِکَ صِیَامًا پرسیدم. حضرت فرمود: «به کفّاره‌ای که باید بپردازد، نگاه می‌کنیم: یا آن را به‌عنوان قربانی پرداخت می‌کند و یا به‌اندازه‌ی قیمت آن غذا خریده و فقرا را اطعام کند و به هر مسکینی یک مدّ بدهد و یا اینکه نگاه کند که تعداد فقرا به چند نفر میرسد و برای هر فقیری یک روز روزه بگیرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۸/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۵/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۱۳/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَن عَبْدِ اللَّهِ‌بْنِ‌بُکَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِه عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً قَالَ یُقَوَّمُ ثَمَنَ الْهَدْیِ طَعَامٌ ثُمَّ یَصُومُ بِکُلِّ مُدٍّ یَوْماً فَإِنْ زَادَتِ الْأَمْدَادُ عَلَی شَهْرَیْنِ فَلَیْسَ عَلَیْهِ أَکْثَرُ مِنْ ذَلِکَ.
امام صادق (علیه السلام)- عبدالله‌بن‌بکیر از یکی از شیعیان نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: أَو عدْلُ ذَلِکَ صِیَامًا فرمود: «قیمت این قربانی را به غذا برآورد کند. پس برای هریک مُدّ، یک روز روزه بگیرد. اگر تعداد مدّها بیش از دو ماه شد، پس بر او واجب نیست که بیش از آن روزه بگیرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۸/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۵/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۱۰/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَن مُحَمَّدِ‌بْنِ‌مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً قَالَ عَدْلُ الْهَدْیِ مَا بَلَغَ یَتَصَدَّقُ بِهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُ فَلْیَصُمْ بِقَدْرِ مَا بَلَغَ لِکُلِّ طَعَامِ مِسْکِینٍ یَوْماً.
امام باقر (علیه السلام)- محمّدبن‌مسلم گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره‌ی آیه: أَو عدْلُ ذَلِکَ صِیَامًا پرسیدم، فرمود: «معادل کفّاره قربانی، آن چیزی است که باید آن را صدقه بدهد و اگر چیزی برای صدقه‌دادن نداشت، به اندازه‌ی مُدّهای آن مقدار طعامی که باید به فقرا بدهد، یک روز روزه بگیرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۴۲/ فقه القرآن، ج۱، ص۳۱۱/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۱۱/ البرهان/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ وَجَبَ عَلَیْهِ هَدْیٌ فِی إِحْرَامِهِ فَلَهُ أَنْ یَنْحَرَهُ حَیْثُ شَاءَ إِلَّا فِدَاءَ الصَّیْدِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ هَدْیاً بالِغَ الْکَعْبَةِ.
امام صادق (علیه السلام)- هرکه در احرامش، بر او قربانی واجب شود، بر اوست که هرطور که خواست آن را سر ببرد، مگر کفّاره‌ی صید، همان‌گونه که خداوند فرمود: هَدْیًا بَالِغَ الْکَعبَةِ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۷۴/ الإستبصار، ج۲، ص۲۱۲/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۹۶/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- وَ أَمَّا قَوْلُهُ أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً یَعْنِی عَدْلَ الْکَفَّارَهًِْ إِذَا لَمْ یَجِدِ الْفِدْیَهًَْ وَ لَمْ یَجِدِ الثَّمَنَ.
امام باقر (علیه السلام)- کلام خداوند: أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً، بدین معناست که در صورتی که فدیه و بهای آن را نیابد، معادل کفاره، روزه بگیرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۲۵۰/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۶۱/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۳۰۷
الرّضا (علیه السلام)- وَ صَوْمُ جَزَاءِ الصَّیْدِ وَاجِبٌ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً.
امام رضا (علیه السلام)- روزه‌ی کفّاره صید واجب است؛ خداوند عزّوجلّ فرمود: أَوْ عَدْلُ ذلِکَ صِیاماً.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ فقه الرضا (ص۲۰۰/ مستدرک الوسایل، ج۷، ص۴۸۷
الصّادق (علیه السلام)- کُلُّ شَیْءٍ فِی الْقُرْآنِ أَوْ فَصَاحِبُهُ فِیهِ بِالْخِیَارِ یَختَارُ مَا شَاءَ.
امام صادق (علیه السلام)- هرجا در قرآن حرف [أَوْ] آمده، به‌معنای اختیار است و انسان می‌تواند یکی از دو گزینه را انتخاب کند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَن زَیْدٍ الشَّحَّام عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ اللهُ مِنْهُ قَالَ إِنَّ رَجُلًا انْطَلَقَ وَ هُوَ مُحْرِمٌ فَأَخَذَ ثَعْلَباً فَجَعَلَ یُقَرِّبُ النَّارَ إِلَی وَجْهِهِ وَ جَعَلَ الثَّعْلَبُ یَصِیحُ وَ یُحْدِثُ مِنِ اسْتِهِ وَ جَعَلَ أَصْحَابُهُ یَنْهَوْنَهُ عَمَّا یَصْنَعُ ثُمَّ أَرْسَلَهُ بَعْدَ ذَلِکَ فَبَیْنَمَا الرَّجُلُ نَائِمٌ إِذْ جَاءَتْهُ حَیَّهًٌْ فَدَخَلَتْ فِی فِیهِ فَلَمْ تَدَعْهُ حَتَّی جَعَلَ یُحْدِثُ کَمَا أَحْدَثَ الثَّعْلَبُ ثُمَّ خَلَّتْ عَنْهُ.
امام صادق (علیه السلام)- زید شحّام نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی این آیه: وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ الله مِنْهُ؛ فرمود: «روزی مردی درحالی‌که مُحرم بود، روباهی را شکار کرد و صورت حیوان را به‌سوی آتش نزدیک نمود و روباه، شروع به فریادکشیدن کرد. از مخرجش مدفوع خارج شد و یارانش او را از کاری که می‌کرد، نهی کردند. پس از آن رهایش کرد و آنگاه به خواب رفت. وقتی که در خواب بود، ماری به داخل دهانش رفت و او را رها نکرد تا آنکه از مَخرجش مدفوع دفع شد؛ همان‌گونه که با روباه چنین کرده بود. آنگاه مار او را رها کرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ الکافی، ج۴، ص۳۹۷/ بحارالأنوار، ج۶۲، ص۷۱/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۸/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۵/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۲، ص۴۳۰/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَنَّهُ قَالَ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ اللهُ مِنْهُ قَالَ مَنْ قَتَلَ صَیْداً وَ هُوَ مُحْرِمٌ حُکِمَ عَلَیْهِ أَنْ یَجْزِیَ بِمِثْلِهِ فَإِنْ عَادَ فَقَتَلَ آخَرَ لَمْ یُحْکَمْ عَلَیْهِ وَ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ.
امام باقر (علیه السلام)- امام باقر (علیه السلام) فرمود: «در کلام خداوند عزّوجلّ: وَ مَنْ عادَ فَیَنْتَقِمُ الله مِنْهُ، هرکس درحال احرام صیدی را بکشد، بر او حکم می‌شود که مثل آن را کفّاره بدهد و اگر تکرار کرد و [صید] دیگری را کشت، بر او حکم نمی‌شود و [کفّاره ندارد بلکه] خداوند او را مجازات می‌کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۲۸۰/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۶۱/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۳۰۷
الصّادق (علیه السلام)- الْمُحْرِمُ إِذَا قَتَلَ الصَّیْدَ فِی الْحِلِّ فَعَلَیْهِ جَزَاؤُهُ وَ یَتَصَدَّقُ بِالصَّیْدِ عَلَی مِسْکِینٍ فَإِنْ عَادَ وَ قَتَلَ صَیْداً لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ جَزَاؤُهُ فَیَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ.
امام صادق (علیه السلام)- انسان محرم وقتی که شکاری را در «حلّ» می‌کُشد، مجازات بر او واجب می‌شود. وی باید آن شکار را به فقیری ببخشد. پس اگر دوباره تکرار کرد و شکاری را کشت، بر او مجازات نیست؛ بلکه خداوند، خودش از او انتقام می‌گیرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۴ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۱۵۸/ العیاشی، ج۱، ص۳۴۶/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۹۴/ نورالثقلین/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۳، ص۹۵/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مُعَاوِیَهًَْ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) مُحْرِمٌ أَصَابَ صَیْداً قَالَ عَلَیْهِ الْکَفَّارَهًُْ قُلْتُ فَإِنْ هُوَ عَادَ قَالَ عَلَیْهِ کُلَّمَا عَادَ کَفَّارَهًٌْ.
امام صادق (علیه السلام)- معاویهًْ‌بن‌عمّار گوید: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم: «اگر مُحْرِمی صیدی را شکار کند، حکمش چیست»؟ حضرت فرمود: «بر او واجب است که کفّاره‌اش را بپردازد». گفتم: «و اگر او دوباره این کار را کرد»؟ فرمود: «در هر بار انجام آن عمل، بر او کفّاره واجب است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۶ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۷۲/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- الْمُحْرِمُ إِذَا قَتَلَ الصَّیْدَ فَعَلَیْهِ جَزَاؤُهُ وَ یَتَصَدَّقُ بِالصَّیْدِ عَلَی مِسْکِینٍ فَإِنْ عَادَ فَقَتَلَ صَیْداً آخَرَ لَمْ یَکُنْ عَلَیْهِ جَزَاءٌ وَ یَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَ النَّقِمَهًُْ فِی الْآخِرَهًِْ.
امام صادق (علیه السلام)- شخص مُحْرِم اگر صیدی را کشت، بر او واجب است، کفّاره‌اش را بپردازد و یا یک صید را به مسکینی صدقه دهد و اگر دوباره بازگشت و صید را کشت، بر او جزایی نیست، چرا که خداوند از او انتقام می‌گیرد و این انتقام در آخرت است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۲۵۶ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۳۷۲/ البرهان