الباقر (علیه السلام)- فِی قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ قَالَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍٍ (علیه السلام) وَ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنْ وُلْدِ فَاطِمَهًَْ (سلام الله علیها) هُمْ صراطُ اللَّهِ فَمَنْ أَبَاهُمْ سَلَکَ السُّبُلَ.

امام باقر (علیه السلام)- وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ، منظور علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) و ائمّه (علیهم السلام) از فرزندان فاطمه زهرا (سلام الله علیها) است که راه خدا هستند؛ هرکه از آن‌ها روی برگرداند داخل در سایر راه‌ها شده که در آیه به آن اشاره شده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۳۸ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۵/ فرات الکوفی، ص۱۳۷

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ حَدَّثَنَا أَبُوبَرْزَهًَْ قَال: بَیْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِذْ قَالَ وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَی عَلِیِّ‌بْنِ‌أَبِی‌طَالِبٍٍ (علیه السلام) وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ إِلَی آخِرِ الْآیَهًِْ فَقَالَ رَجُلٌ أَ لَیْسَ إِنَّمَا یَعْنِی اللَّهُ فَضْلَ هَذَا الصِّرَاطِ عَلَی مَا سِوَاهُ فَقَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) هَذَا جَفَاؤُکَ یَا فُلَانُ أَمَّا قَوْلُکَ فَضْلُ الْإِسْلَامِ عَلَی مَا سِوَاهُ فَکَذَلِکَ وَ أَمَّا قَوْلُ اللَّهِ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَإِنِّی قُلْتُ لِرَبِّی مُقْبِلًا عَنْ غَزْوَهًِْ تَبُوکَ الْأُولَی اللَّهُمَّ إِنِّی جَعَلْتُ عَلِیّاً (علیه السلام) بِمَنْزِلَهًِْ هَارُونَ (علیه السلام) مِنْ مُوسَی (علیه السلام) إِلَّا أَنَّهُ لَا نُبُوَّهًَْ لَهُ مِنْ بَعْدِی فَصَدِّقْ کَلَامِی وَ أَنْجِزْ وَعْدِی وَ اذْکُرْ عَلِیّاً (علیه السلام) کَمَا ذَکَرْتَ هَارُونَ (علیه السلام) فَإِنَّکَ قَدْ ذَکَرْتَ اسْمَهُ فِی الْقُرْآنِ فَقَرَأَ آیَهًًْ فَأَنْزَلَ تَصْدِیقَ قَوْلِی هَذَا صراطُ عَلِیٍّ (علیه السلام) مُسْتَقِیمٌ وَ هُوَ هَذَا جَالِسٌ عِنْدِی فَاقْبَلُوا نَصِیحَتَهُ وَ اسْمَعُوا قَوْلَهُ فَإِنَّهُ مَنْ یَسُبُّنِی یَسُبُّهُ اللَّهُ وَ مَنْ سَبَّ عَلِیّاً (علیه السلام) فَقَدْ سَبَّنِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از امام باقر (علیه السلام) روایت است: ابوبرزه برای ما حدیث کرد: در خدمت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نشسته بودیم آن جناب به جانب علی (علیه السلام) اشاره نموده، این آیه را خواند: وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبیلِهِ ذلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ مردی عرض کرد: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله) مگر منظور از آیه این نیست که خدا این راه را بر تمام راه‌ها برتری داده (یعنی اسلام را])»؟ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «این ستمی است که تو درباره‌ی علی (علیه السلام) روا می‌داری؛ امّا آنچه گفتی که خداوند اسلام را بر سایر ادیان برتری داده صحیح است امّا این آیه موقعی نزول یافت که من از جنگ اوّلی تبوک بازمی‌گشتم. عرض کردم: «پروردگارا من علی (علیه السلام) را همچون هارون برادر موسی (علیه السلام) در میان امّت خود به جانشینی گذاشتم جز اینکه پیامبری بعد از من نیست خداوند تصدیق گفتار مرا نمود و وعده‌ی مرا اجرا کرد. نام علی (علیه السلام) را در قرآن برد چنانچه نام هارون برده شد تو خود نیز در قرآن خوانده‌ای». آنگاه پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) آیه‌ای را از قرآن خواند که هارون نام برده شده بود فرمود: «خداوند سخن مرا با این آیه: هذا صِراطٌ عَلَیَّ مُسْتَقِیمٌ تصدیق کرد؛ این راه من است که مستقیم است. آن راه همین علی (علیه السلام) است که نشسته است. نصیحتش را بشنوید و گوش کنید هرکه مرا دشنام دهد خدا را دشنام داده و هرکه علی (علیه السلام) را دشنام دهد به من دشنام داده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۳۸ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۴/ فرات الکوفی، ص۱۳۷

الباقر (علیه السلام)- وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ قَالَ آلُ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) الصِّرَاطُ الَّذِی دَلَّ عَلَیْهِ.

امام باقر (علیه السلام)- وَ أَنَّ هَذَا صِرَاطِی مُسْتَقِیمًا فَاتَّبِعُوهُ. صراطی را که نشان داده است، صراط آل محمّد (علیهم السلام)، است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۰ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۴/ العیاشی، ج۱، ص۳۸۴/ نورالثقلین/ البرهان

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- جَابِرُ‌بْنُ‌عَبْدِ اللَّه (رحمة الله علیه) أَنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) هَیَّأَ أَصْحَابَهُ عِنْدَهُ إِذْ قَالَ وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) هَذَا صرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ فَاتَّبِعُوهُ الْآیَهًَْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از جابربن‌عبدالله (رحمة الله علیه) روایت است: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله) صحابه را فراخوانده بود که با اشاره به علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) فرمود: هَذَا صرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ فَاتَّبِعُوهُ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۰ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۳۶۵

الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌مَالِکٍ الْأَسَدِیِّ قَال قُلْتُ لِأَبِی‎جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَسْأَلُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَی وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ إِلَی آخِرِ الْآیَهًِْ قَالَ فَبَسَطَ أَبُوجَعْفَرٍ (علیه السلام) یَدَهُ الْیَسَارَ ثُمَّ دَوَّرَ فِیهَا یَدَهُ الْیُمْنَی ثُمَّ قَالَ نَحْنُ (علیهم السلام) صراطُهُ الْمُسْتَقِیمُ فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ یَمِیناً وَ شِمَالًا ثُمَّ خَطَّ بِیَدِهِ.

امام باقر (علیه السلام)- ابومالک اسدی گوید: به امام باقر (علیه السلام) گفتم: «منظور از این آیه: وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبیلِهِ ذلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ چیست»؟ امام (علیه السلام) دست چپ خود را گشود و با دست راست دایره‌ای در شعاع آن دست زد. آنگاه فرمود: «ما راه مستقیم هستیم از آن پیروی کنید از راه‌های دیگر نروید که شما را به طرف راست و چپ منحرف می‌کند». آنگاه با دست خود خط کشید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۰ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۵/ فرات الکوفی، ص۱۳۸

الصّادق (علیه السلام)- فِی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ نَحْنُ (علیهم السلام) السَّبِیلُ لِمَنْ اقْتَدَی بِنَا وَ نَحْنُ (علیهم السلام) الْهُدَاهًُْ إِلَی الْجَنَّهًِْ وَ نَحْنُ (علیهم السلام) عُرَی الْإِسْلَامِ.

امام صادق (علیه السلام)- وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ؛ ما سبیل و راه هستیم برای کسی که پیرو ما باشد. و ما راهنمای به‌سوی بهشتیم و ما دستاویزهای اسلامیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۰ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۲۰/ المناقب، ج۴، ص۲۸۳

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَحْکُمُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) بَیْنَ یَدَیْهِ مُقَابَلَتَهُ وَ رَجُلٌ عَنْ یَمِینِهِ وَ رَجُلٌ عَنْ شِمَالِهِ فَقَالَ (صلی الله علیه و آله) الْیَمِینُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّهًٌْ وَ الطَّرِیقُ الْمُسْتَوِی الْجَادَّهًُْ ثُمَ أَشَارَ بِیَدِهِ وَ إِنَّ هَذَا صِرَاطُ عَلِیٍّ مُسْتَقِیمٌ فَاتَّبِعُوهُ.

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قضاوت می‌کرد درحالی‌که علی (علیه السلام) در برابر او و مردی در سمت راست و مردی دیگر در سمت چپش بودند. پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «جهت راست و چپ موجب گمراهی است و راه درست، همان جاده راه راست است سپس با دست خود اشاره کرد و فرمود: وَ أَنَّ هَذَا صِرَاطِی مُسْتَقِیمًا فَاتَّبِعُوهُ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۲ المناقب، ج۳، ص۷۴/ البرهان

الباقر (علیه السلام)- سَبِیلُ اللَّهِ هُوَ عَلِیٌ (علیه السلام) وَ ذُرِّیَّتُهُ.

امام باقر (علیه السلام)- راه خدا راه علی (علیه السلام) و فرزندان اوست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۲ معانی الأخبار، ص۱۶۷

الهادی (علیه السلام)- أَشْهَدُ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَنَّ الشَّاکَّ فِیکَ مَا آمَنَ بِالرَّسُولِ الْأَمِینِ وَ أَنَّ الْعَادِلَ بِکَ غَیْرَکَ عَانِدٌ عَنِ الدِّینِ الْقَوِیمِ الَّذِی ارْتَضَاهُ لَنَا رَبُّ الْعَالَمِینَ وَ أَکْمَلَهُ بِوَلَایَتِکَ یَوْمَ الْغَدِیرِ وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ الْمَعْنِیُّ بِقَوْلِ الْعَزِیزِ الرَّحِیمِ وَ أَنَّ هذا صراطی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ ضَلَّ وَ اللَّهِ وَ أَضَلَّ مَنِ اتَّبَعَ سِوَاکَ وَ عَنَدَ عَنِ الْحَقِّ مَنْ عَادَاکَ اللَّهُمَّ سَمِعْنَا لِأَمْرِکَ وَ أَطَعْنَا وَ اتَّبَعْنَا صرَاطَکَ الْمُسْتَقِیمَ.

امام هادی (علیه السلام)- یا امیرمؤمنان (علیه السلام) گواهی میدهم که شککننده‌ی در تو به رسول امین (صلی الله علیه و آله) ایمان نیاورده است و برابر داننده‌ی دیگران با تو با دین استواری که پرودرگار جهانیان برایمان پسندید و با ولایت تو در روز غدیر کاملش کرد، منحرف است. و گواهی میدهم که تو مقصود این دین کلام خداوند عزیز رحیم هستی؛ و [بدانید] این است راه راست من، پس از آن پیروی کنید و از راه‌ها[ی دیگر] که شما را از راه وی پراکنده می‌سازد پیروی نکنید به خداوند سوگند گمراه شد و گمراه کرد کسی که از غیر تو پیروی کرد. و از حق منحرف شد کسی که با تو دشمنی کرد. بار خدایا ما امر تو را شنیدیم، اطاعت کردیم و از صراط مستقیمت پیروی کردیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۲ بحارالأنوار، ج۹۷، ص۳۶۱

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- وَ لَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ یَعْنِی غَیْرَ الْإِمَامِ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ یَعْنِی لَا تَفَرَّقُوا وَ لَا تَخْتَلِفُوا فِی الْإِمَامِ إِنْ تَخْتَلِفُوا فِی الْإِمَامِ تَضِلُّوا عَنْ سَبِیلِهِ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ؛ یعنی از غیر امام [پیروی نکنید]. فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ یعنی پراکنده نشوید و در مورد امام اختلاف نکنید، اگر در مورد امام اختلاف کنید از راه او گمراه می‌شوید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۴ القمی، ج۱، ص۲۱۹/ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۱۳؛ فیه: «تفترقوا ... فی الإمام» بدلٌ «لا تفرّقوا ... عن سبیله»/ البرهان

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- ذلِکُمْ وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ أَیْ کَیْ تَتَّقُوا.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- ذَلِکُمْ وَصَّاکُم بِهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ یعنی تا تقوی پیشه کنید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۴۴ البرهان