الصّادق (علیه السلام)- لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ عَلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِنْها قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) اللَّهُمَّ زِدْنِی فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) اللَّهُمَّ زِدْنِی فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مَنْ ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللهَ قَرْضاً حَسَناً فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَةً فَعَلِمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنَّ الْکَثِیرَ مِنَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ لَا یُحْصَی وَ لَیْسَ لَهُ مُنْتَهَی.

امام صادق (علیه السلام)- هنگامی‌که آیه: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَیْرٌ مِنْها به رسول گرامی (صلی الله علیه و آله) نازل شد، عرض کرد: «خدایا بیشتر از این عنایت فرما». خداوند این آیه را نازل فرمود: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها پیامبر (صلی الله علیه و آله) عرض کرد: «خدایا بیش از این عنایت فرما». خداوند این آیه را نازل کرد: کیست که به خدا «قرض الحسنه‌ای» دهد، [و از اموالی که خدا به او بخشیده، انفاق کند]، تا آن را برای او، چندین برابر کند؟. (بقره/۲۴۵). پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) متوجّه شد که کثیر و زیاد از نظر خدا به قدری زیاد است که حدّ و نهایت نداشته و قابل احصاء نیست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۰ نورالثقلین/بحارالأنوار، ج۶۸، ص۲۴۶/ معانی الأخبار، ص۳۹۷/ العیاشی، ج۱، ص۱۳۱؛ فیه: «لیس له منتهی» محذوفٌ

الصّادق (علیه السلام)- مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ قَالَ الْحَسَنَهًُْ حُبُّنَا وَ مَعْرِفَهًُْ حَقِّنَا وَ السَّیِّئَهًُْ بُغْضُنَا وَ انْتِقَاصُ حَقِّنَا.

امام صادق (علیه السلام)- مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ؛ حسنه حبّ ما و معرفت حقّ ما است، و سیّئه بغض و ادا نکردن حقّ ما است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۲ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴۴/ المناقب، ج۴، ص۲۸۴/ الصراط المستقیم، ج۱، ص۲۴۱/ المناقب، ج۳، ص۱۰۰/ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴۵/ کشف الغمهًْ، ج۱، ص۳۲۱/ کشف الیقین، ص۳۸۳

الباقر (علیه السلام)- الْحَسَنَةُ وَلَایَهًُْ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ حُبُّهُ وَ السَّیِّئَةُ عَدَاوَتُهُ وَ بُغْضُهُ.

امام باقر (علیه السلام)- الحَسَنَة ولایت علی (علیه السلام) و السَّیِّئَة بغض و دشمنی با اوست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۲ بحرالعرفان، ج۶، ص۵۲۵

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ قَال سُئِلَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) وَ أَنَا جَالِسٌ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ مَنْ جاءَ بِالحَسَنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها یَجْرِی لِهَؤُلَاءِ مِمَّنْ لَا یَعْرِفُ مِنْهُمْ هَذَا الْأَمْرَ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هَذِهِ لِلْمُؤْمِنِینَ خَاصَّهًًْ قُلْتُ لَهُ أَصْلَحَکَ اللَّهُ أَ رَأَیْتَ مَنْ صامَ وَ صلَّی وَ اجْتَنَبَ الْمَحَارِمَ وَ حَسُنَ وَرَعُهُ مِمَّنْ لَا یَعْرِفُ وَ لَا یَنْصِبُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ یُدْخِلُ أُولَئِکَ الْجَنَّهًَْ بِرَحْمَتِهِ.

امام صادق (علیه السلام)- زراره گوید: در حالی که من نیز حضور داشتم، از حضرت صادق (علیه السلام) سؤال کردند: «آیا این آیه مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها شامل کسانی که اعتقاد به امامت نداشته باشند هم می‌شود»؟ فرمود: «نه، این اختصاص به مؤمنین دارد». عرض کردم: «خدا خیرت دهد، کسی که روزه بدارد و نماز بخواند و از کارهای حرام پرهیز کند و پرهیزکار باشد، امّا اعتقاد به امامت نداشته باشد، ولی ناصبی و دشمن هم نباشد چطور»؟ فرمود: «خداوند آن‌ها را به رحمت خود وارد بهشت میکند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۲ بحارالأنوار، ج۲۷، ص۱۸۳/ المحاسن، ج۱، ص۱۵۸/ البرهان/ المؤمن، ص۲۹

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ إِسْحَاقَ‌بْنِ‌عَمَّارٍ الصَّیْرَفِیِّ قَالَ قَالَ لِی أَبُوعَبْدِ اللَّه (علیه السلام) فَمَا الْحَسَنَهًُْ وَ السَّیِّئَهًُْ قَالَ قُلْتُ أَخْبِرْنِی یَا ابْنَ‌رَسُولِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ الْحَسَنَهًُْ السِّتْرُ وَ السَّیِّئَهًُْ إِذَاعَهًُْ حَدِیثِنَا.

امام صادق (علیه السلام)- اسحاق‌بن‌عمّار صیرفی گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: «حَسَنَةِ و سَّیِّئَةِ چیست»؟ عرض کردم: «مرا آگاه بفرما». فرمود: «حَسَنَةِ پنهان‌نمودن و سَّیِّئَةِ افشا و پرده‌دری از حدیث ماست».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۴ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۴۵/ فرات الکوفی، ص۱۳۹

الباقر (علیه السلام)- عَنْ حُمْرَانَ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: قُلْتُ لَهُ أَ رَأَیْتَ الْمُؤْمِنَ لَهُ فَضْلٌ عَلَی الْمُسْلِمِ فِی شَیْءٍ مِنَ الْمَوَارِیثِ وَ الْقَضَایَا وَ الْأَحْکَامِ حَتَّی یَکُونَ لِلْمُؤْمِنِ أَکْثَرُ مِمَّا یَکُونُ لِلْمُسْلِمِ فِی الْمَوَارِیثِ أَوْ غَیْرِ ذَلِکَ قَالَ لَا هُمَا یَجْرِیَانِ فِی ذَلِکَ مَجْرًی وَاحِداً إِذَا حَکَمَ الْإِمَامُ عَلَیْهِمَا وَ لَکِنَّ لِلْمُؤْمِنِ فَضْلًا عَلَی الْمُسْلِمِ فِی أَعْمَالِهِمَا وَ مَا یَتَقَرَّبَانِ بِهِ إِلَی اللَّهِ قَالَ فَقُلْتُ أَ لَیْسَ اللَّهُ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ زَعَمْتُ أَنَّهُمْ مُجْتَمِعُونَ عَلَی الصَّلَاهًِْ وَ الزَّکَاهًِْ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ مَعَ الْمُؤْمِنِ قَالَ فَقَالَ أَ لَیْسَ اللَّهُ قَدْ قَالَ وَ اللهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ أَضْعَافاً کَثِیرَةً فَالْمُؤْمِنُونَ هُمُ الَّذِینَ یُضَاعِفُ اللَّهُ لَهُمُ الحسناتِ لِکُلِّ حَسَنَهًٍْ سَبْعِینَ ضِعْفاً فَهَذَا مِنْ فَضْلِهِمْ وَ یَزِیدُ اللَّهُ الْمُؤْمِنَ فِی حَسَنَاتِهِ عَلَی قَدْرِ صحَّهًِْ إِیمَانِهِ أَضْعَافاً مُضَاعَفَهًًْ کَثِیرَهًًْ وَ یَفْعَلُ اللَّهُ بِالْمُؤْمِنِینَ مَا یَشَاءُ قُلْتُ لأَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَهَلْ لِلْمُؤْمِنِ فَضْلٌ عَلَی الْمُسْلِمِ فِی شَیْءٍ مِنَ الْفَضَائِلِ وَ الْأَحْکَامِ وَ الْحُدُودِ وَ غَیْرِ ذَلِکَ فَقَالَ لَا هُمَا یَجْرِیَانِ فِی ذَلِکَ مَجْرَی وَاحِدٍ وَ لَکِنْ لِلْمُؤْمِنِ فَضْلٌ عَلَی الْمُسْلِمِ فِی أَعْمَالِهِمَا وَ مَا یَتَقَرَّبَانِ بِهِ إِلَی اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ قُلْتُ أَ لَیْسَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ زَعَمْتَ أَنَّهُمْ مُجْتَمِعُونَ عَلَی الصَّلَاهًِْ وَ الزَّکَاهًِْ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ مَعَ الْمُؤْمِنِ قَالَ أَ لَیْسَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثِیرَةً فَالْمُؤْمِنُونَ هُمُ الَّذِینَ یُضَاعِفُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُمْ حَسَنَاتِهِمْ لِکُلِّ حَسَنَهًٍْ سَبْعُونَ ضِعْفاً فَهَذَا فَضْلُ الْمُؤْمِنِ.

امام باقر (علیه السلام)- حمران گوید: به امام باقر (علیه السلام) عرض کردم: «آیا به نظر شما مؤمن در چیزی از ارث، و قضاوت و احکام بر مسلمان برتری دارد تا اینکه مثلاً بیش از مسلمان ارث ببرد یا نه»؟ فرمود: «نه! در این مسائل وقتی امام فرمانی دهد هر دو یکسانند، ولی مؤمن در اعمال و آنچه مایه‌ی تقرّب به خداست بر مسلمان برتری دارد». عرض کردم: «مگر خدا نمی‌فرماید: مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها؟ و چنانچه فرمودید، در نماز و زکات و روزه و حج برابرند». فرمود: «مگر خدا نمی‌فرماید: وَ اللهُ یُضاعِفُ لِمَنْ یَشاءُ أَضْعَافاً کَثِیرَةً پس مؤمنین آن‌هایی هستند که خدا کار خیر آن‌ها را هفتاد برابر می‌کند، و این فضیلت آن‌هاست، و خداوند حسنات مؤمن را به میزان درستی ایمانش به چندین برابر می‌افزاید، و با مؤمنین هرچه خواهد می‌کند». گفتم: «آیا مؤمن بر مسلمان برتری دارد و در احکام و حدود و فضیلت‌ها با هم فرق دارند». فرمود: «خیر آن‌ها در این‌گونه موارد با هم یکسان می‌باشند ولی مؤمن بر مسلمان برتری دارد و در کارهایی که انجام می‌دهد و عبادت‌هایی که می‌کند بر مسلمان فضیلت دارد». گفتم: «مگر خداوند متعال نفرموده است: مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها، من گمان می‌کنم که آن‌ها در نماز و زکات و روزه و حج با مؤمن برابر هستند». فرمود: «مگر مشاهده نمی‌کنی که خداوند فرموده: [و از اموالی که خدا به او بخشیده، انفاق کند]، تا آن را برای او، چندین برابر کند؟. (بقره/۲۴۵). خداوند برای مؤمنان در حسناتی که انجام داده‌اند به‌طور مضاعف می‌دهد، برای هر حسنه‌ای هفتاد برابر عطا می‌کند، و این فضیلتی برای مؤمن می‌باشد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۴ الکافی، ج۲، ص۲۶/ العیاشی، ج۱، ص۱۴۶/ نورالثقلین/ بحارالأنوار، ج۶۵، ص۲۸۳

الصّادق (علیه السلام)- سَأَلَ أباعبدالله (علیه السلام) عَنِ الصَّوْمِ فِی الْحَضَرِ فَقَالَ ثَلَاثَهًُْ أَیَّامٍ فِی کُلِّ شَهْرٍ الْخَمِیسُ مِنْ جُمْعَهًٍْ وَ الْأَرْبِعَاءُ مِنْ جُمْعَهًٍْ وَ الْخَمِیسُ مِنْ جُمْعَهًٍْ فَقَالَ لَهُ الْحَلَبِیُّ هَذَا مِنْ کُلِّ عَشَرَهًِْ أَیَّامٍ یَوْمٌ قَالَ نَعَمْ وَ قَدْ قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) صیَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ فِی کُلِّ شَهْرٍ یَذْهَبْنَ بِبَلَابِلِ الصَّدْرِ إِنَّ صیَامَ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ فِی کُلِّ شَهْرِ یَعْدِلُ صیَامَ الدَّهْرِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها.

امام صادق (علیه السلام)- حلبی از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی روزه در وطن پرسید، حضرت در پاسخ فرمود: «سه روز در ماه: پنجشنبه از یک هفته، چهارشنبه از هفته‌ای دیگر و پنجشنبه از یک هفته دیگر». پس حلبی به حضرت عرض کرد: «از هر ده روز یک روز»؟ فرمود: «آری، امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموده است: «روزه‌ی ماه رمضان و سه روز در هر ماه وسوسه‌های سینه را از بین می‌برد». سه روز روزه در هر ماه [برابر با] روزه‌ی دهر است. خداوند عزوجلّ می‌فرماید: مَن جَاء بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۶ بحارالأنوار، ص۹۴، ص۹۴/ الکافی، ج۴، ص۹۲/ الأمالی للصدوق، ص۵۸۷/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنِ ابْنِ‌یَسَارٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: یَا یَسَارُ تَدْرِی مَا صیَامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا أَدْرِی قَالَ الهانی إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حِینَ قُبِضَ أَوَّلُ خَمِیسٍ مِنْ أَوَّلِ الشَّهْرِ وَ أَرْبِعَاءُ فِی أَوْسَطِهِ وَ خَمِیسٌ فِی آخِرِهِ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها هُوَ الدَّهْرَ صائِمٌ لَا یُفْطِرُ ثُمَّ قَالَ مَا أَغْبَطَ عِنْدِیَ الصَّائِمَ یَظَلُّ فِی طَاعَهًِْ اللَّهِ وَ یُمْسِی یَشْتَهِی الطَّعَامَ وَ الشَّرَابَ إِنَّ الصَّوْمَ نَاصِرٌ لِلْجَسَدِ حَافِظٌ وَ رَاعٍ لَهُ.

امام صادق (علیه السلام)- یسار نقل می‌کند: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ای یسار! آیا می‌دانی، روزه‌گرفتن سه روز یعنی چه»؟ گفتم: «فدایت شوم، نمی‌دانم». فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در هنگام وفاتش، [روزه‌گرفتن] روز پنجشنبه از اوّل ماه، و چهارشنبه در وسط هر ماه و پنجشنبه در آخر ماه را به ارمغان آورده است و این همان کلام خداوند تبارک‌وتعالی: مَن جَاء بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا است. او همه‌ی عمرش را روزه‌دار بود». سپس فرمود: «من به روزه‌دار خیلی غبطه می‌خورم، چراکه او درحال اطاعت از خداست و درحالی‌که به غذا و خوردنی و نوشیدنی اشتها دارد، وارد شامگاه می‌شود! به‌درستی‌که روزه به بدن یاری می‌رساند و از آن حفاظت و مراقبت می‌کند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۶ بحارالأنوار، ج۹۴، ص۱۰۳/ العیاشی، ج۱، ص۳۸۷ فیه: «ما تدری» بدلٌ «تدری» و «یمشی» بدلٌ «یمسی»/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَحْمَدَ‌بْنِ‌مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ کَیْفَ یُصْنَعُ فِی الصَّوْمِ صوْمِ السُّنَّهًِْ فَقَالَ صوْمُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ فِی الشَّهْرِ خَمِیسٍ مِنْ عَشْرٍ وَ أَرْبِعَاءَ مِنْ عَشْرٍ وَ خَمِیسٍ مِنْ عَشْرٍ الْأَرْبِعَاءُ بَیْنَ خَمِیسَیْنِ إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها ثَلَاثَهًُْ أَیَّامٍ فِی الشَّهْرِ صوْمُ الدَّهْرِ.

امام صادق (علیه السلام)- احمدبن‌محمّد گوید: از امام صادق (علیه السلام) سؤال کردم: «درباره‌ی روزه‌ی مستحبی چه کار باید بکنیم»؟ گفت: «روزه‌داری در سه روز از هر ماه: پنجشنبه‌ی اوّل ماه، و چهارشنبه‌ی وسط ماه، و پنجشنبه‌ی آخر ماه، و چهارشنبه میان دو پنجشنبه است. خدای عزّوجلّ می‌فرماید: مَن جَاء بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا و سه روز در هر ماه، برابر با روزه‌ی همه‌ی عمر است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۸ وسایل الشیعهًْ، ج۱۰، ص۴۲۸/ العیاشی، ج۱، ص۳۸۶/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- سُئِلَ الصَّادِقُ (علیه السلام) عَنْ تَأْوِیلِ هَذَا الْقَوْلِ وَ کَیْفَ صَارَ صَوْمُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ فِی کُلِّ شَهْرٍ یَعْدِلُ صَوْمَ الدَّهْرِ؟ فَقَالَ (علیه السلام): لِأَنَّهُ کُلَّمَا صَامَ یَوْماً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ صَوْمَ عَشَرَهًِْ أَیَّامٍ فَإِذَا صَامَ فِی کُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ عَلَی مَا رَتَّبْنَاهُ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ صِیَامَ الشَّهْرِ کُلِّهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِهَا.

امام صادق (علیه السلام)- از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی تأویل این سخن سؤال شد: «چگونه روزه‌ی سه روز در هر ماهی، با روزه‌ی تمام مدّت زندگی برابری می‌کند»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «چون هرگاه یک روز، روزه بگیرد، خداوند روزه‌ی ده روز را برای او می‌نویسد و وقتی در هر ماه سه روز با ترتیبی که ما گفتیم روزه بگیرد، خداوند روزه همه‌ی ماه را برای او می‌نویسد. خدای عزّوجلّ فرمود: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۶۸ المقنعهًْ، ص۳۶۹

الرّضا (علیه السلام)- إِنَّمَا جُعِلَ صوْمِ السُّنَّهًِْ لِیَکْمُلَ بِهِ صوْمِ الْفَرْضِ وَ إِنَّمَا جُعِلَ فِی کُلِّ شَهْرٍ ثَلَاثَهًَْ أَیَّامٍ فِی کُلِّ عَشَرَهًِْ أَیَّامٍ یَوْماً لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها فَمَنْ صامَ فِی کُلِّ عَشَرَهًِْ أَیَّامٍ یَوْماً وَاحِداً فَکَأَنَّمَا صامَ الدَّهْرَ کُلَّه.

امام رضا (علیه السلام)- روزه‌ی مستحبی قرار داده شده تا به‌وسیله‌ی آن روزه‌ی واجب کامل گردد و در هر ماهی سه روز در هر ده روزی یک روز قرار داده شده است؛ چون خدای عزّوجلّ می‌فرماید: مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها؛ پس هرکس در هر ده روز، یک روز روزه بگیرد، گویا تمام مدّت عمرش روزه گرفته است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۰ وسایل الشیعهًْ، ج۱۰، ص۴۱۹/ عیون أخبارالرضا (ع)، ج۲، ص۱۱۷/ علل الشرایع، ج۱، ص۲۷۱

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- النَّاسُ فِی یَوْمِ الْجُمُعَهًِْ عَلَی ثَلَاثَهًِْ مَنَازِلَ رَجُلٌ شَهِدَهَا بِإِنْصَاتٍ وَ سُکُوتٍ قَبْلَ الْإِمَامِ وَ ذَلِکَ کَفَّارَهًٌْ لِذُنُوبِهِ مِنَ الْجُمُعَهًِْ إِلَی الْجُمُعَهًِْ الثَّانِیَهًِْ وَ زِیَادَهًَْ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ رَجُلٌ شَهِدَهَا بِلَغَطٍ وَ مَلَقٍ وَ قَلَقٍ فَذَلِکَ حَظُّهُ وَ رَجُلٌ شَهِدَهَا وَ الْإِمَامُ یَخْطُبُ فَقَامَ یُصَلِّی فَقَدْ أَخْطَأَ السُّنَّهًَْ وَ ذَاکَ مِمَّنْ إِذَا سَأَلَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ إِنْ شَاءَ أَعْطَاهُ وَ إِنْ شَاءَ حَرَمَهُ.

امام علی (علیه السلام)- مردم در نماز جمعه سه جایگاه دارند: مردی که با سکوت و آرامش (حضور قلب) در برابر امام، نماز جمعه را می‌گزارد و این عمل او به‌منزله‌ی کفّاره از گناهانش از یک جمعه تا جمعه‌ی دیگر به اضافه سه روز است، چرا که خدای عزّوجلّ میفرماید: مَن جَاء بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا و مردی که با سر و صدا و پریشانی و نگرانی، نماز جمعه را به‌جا میآورد؛ پس بهره‌ی وی از نماز، همین‌قدر بیش نیست. و مردی که در نماز جمعه حاضر شده است، ولی درحالی‌که امام مشغول ایراد خطبه است برمیخیزد و شروع به نمازخواندن می‌کند. این مرد از جمله کسانی است که هرگاه از خدای عزّوجلّ طلب اجر و پاداش کند، خدا اگر بخواهد، به او اجر و پاداش می‌دهد و اگر بخواهد، محرومش می‌کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۰ نورالثقلین/ مستدرک الوسایل، ج۶، ص۱۰۹/ وسایل الشیعهًْ، ج۷، ص۴۱۶/ بحارالأنوار، ج۸۶، ص۱۸۹/ الأمالی للصدوق، ص۳۸۷/ الأمالی للطوسی، ص۴۳۰/ البرهان

الرّضا (علیه السلام)- عَنِ الْبَزَنْطِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا (علیه السلام) عَنِ الصِّیَامِ فِی الشَّهْرِ کَیْفَ هُوَ فَقَالَ ثَلَاثَهًُْ أَیَّامٍ فِی الشَّهْرِ فِی کُلِّ عَشَرَهًِْ أَیَّامٍ یَوْماً إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ فِی کِتَابِهِ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها ثَلَاثَهًُْ أَیَّامٍ فِی الشَّهْرِ صوْمِ الدَّهْرِ.

امام رضا (علیه السلام)- بزنطی گوید: از امام رضا (علیه السلام) درباره‌ی روزه هر ماه پرسیدم که چگونه است. امام (علیه السلام) فرمود: «در هر ماه سه روز است که در هر دهه یک روز می‌باشد؛ زیرا خدای گرامی و بزرگ در کتابش می‌فرماید: مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها، پس سه روز روزه در هر ماه روزه‌ی دهر (روزگار) است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۰ ثواب الأعمال/ ثواب الأعمال، ص۸۰/ الکافی، ج۴، ص۹۳

الصّادق (علیه السلام)- مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها مِنْ ذَلِکَ صیَامُ ثَلَاثَهًِْ أَیَّامٍ مِنْ کُلِّ شَهْرِ.

امام صادق (علیه السلام)- مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها از جمله‌ی این کارهای نیک، روزه‌ی سه روز از هر ماه است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۲ بحارالأنوار، ج۹۴، ص۱۰۳/ العیاشی، ج۱، ص۳۸۶/ البرهان/ وسایل الشیعهًْ، ج۱۰، ص۴۲۸

السّجّاد (علیه السلام)- عَنْ زَیْدِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ (علیه السلام) قَالَ سَأَلْتُ أَبِی‌سَیِّدَ الْعَابِدِینَ (علیه السلام) فَقُلْتُ لَهُ یَا أَبَتِ أَخْبِرْنِی عَنْ جَدِّنَا رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لَمَّا عُرِجَ بِهِ إِلَی السَّمَاءِ وَ أَمَرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِخَمْسِینَ صَلَاهًًْ کَیْفَ لَمْ یَسْأَلْهُ التَّخْفِیفَ عَنْ أُمَّتِهِ حَتَّی قَالَ لَهُ مُوسَی‌بْنُ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) ارْجِعْ إِلَی رَبِّکَ فَاسْأَلِ التَّخْفِیفَ فَإِنَّ أُمَّتَکَ لَا تُطِیقُ ذَلِکَ فَقَالَ یَا بُنَیَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کَانَ لَا یَقْتَرِحُ عَلَی رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا یُرَاجِعُهُ فِی شَیْءٍ یَأْمُرُهُ بِهِ فَلَمَّا سَأَلَهُ مُوسَی (علیه السلام) ذَلِکَ فَکَانَ شَفِیعاً لِأُمَّتِهِ إِلَیْهِ لَمْ یَجُزْ لَهُ رَدُّ شَفَاعَهًِْ أَخِیهِ مُوسَی (علیه السلام) فَرَجَعَ إِلَی رَبِّهِ فَسَأَلَهُ التَّخْفِیفَ إِلَی أَنْ رَدَّهَا إِلَی خَمْسِ صَلَوَاتٍ قَالَ قُلْتُ لَهُ یَا أَبَتِ فَلِمَ لَا یَرْجِعُ إِلَی رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ یَسْأَلُهُ التَّخْفِیفَ عَنْ خَمْسِ صَلَوَاتٍ وَ قَدْ سَأَلَهُ مُوسَی (علیه السلام) أَنْ یَرْجِعَ إِلَی رَبِّهِ وَ یَسْأَلَهُ التَّخْفِیفَ فَقَالَ یَا بُنَیَّ أَرَادَ أَنْ یُحَصِّلَ لِأُمَّتِهِ التَّخْفِیفَ مَعَ أَجْرِ خَمْسِینَ صَلَاهًًْ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها. (صَلاةُ الجُمُعَة

امام سجّاد (علیه السلام)- زیدبن‌علی گفت: «از پدرم سؤال نمودم ای پدر بزرگوار مرا از جدّمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خبر ده که چون او را به سوی آسمان بالا بردند و پروردگار عزّ‌وجلّ او را به پنجاه نماز امر کرد چگونه از خدا سؤال ننمود که برای امّتش تخفیف دهد تا آنکه موسی‌بن‌عمران (علیه السلام) به آن حضرت گفت که به‌سوی پروردگارت برگرد و تخفیف را از او بخواه! چرا که امت تو طاقت این را ندارند»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «ای فرزندم! به درستی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بر پروردگار در باب خواستن تحکیم نمی‌نمود و در چیزی که او را به آن امر می‌فرمود به خدا بازگشت نمی‌کرد و چون موسی (علیه السلام) این را از او سؤال کرد و در نزد او برای امّتش شفیع شد، شایسته‌اش نبود که شفاعت برادرش موسی (علیه السلام) را رد کند؛ پس به این جهت به سوی پروردگارش برگشت و تخفیف را از او سؤال کرد تا آنکه آن‌ها را به سوی پنج نماز برگردانید». گفتم: «ای پدر! پس چرا به سوی پروردگار عزّ‌وجلّ برنگشت و بعد از پنج نماز تخفیف را از او درخواست نکرد درحالی‌که موسی (علیه السلام) از او خواست برگردد و دوباره تخفیف بخواهد»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «ای فرزندم خواست که همان تخفیف[اوّل] برای امّتش باشد با اجر پنجاه نماز، زیرا خدای عزّوجلّ فرموده است: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها». (نماز جمعه

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۲ بحارالأنوار، ج۳، ص۳۲۰/ من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۱۹۸/ وسایل الشیعهًْ، ج۴، ص۱۶/ التوحید، ص۱۷۶/ علل الشرایع، ج۱، ص۱۳۲/ نورالثقلین؛ فیه: «و قد سأله موسی ... یسأله التخفیف» محذوفٌ

الصّادق (علیه السلام)- جَعَلَ اللَّهُ أَنْ یَأْخُذَ لَهُ (صلی الله علیه و آله) مَا أَخَذَ لِنَفْسِهِ فَقَالَ عزَّوَجَلَّ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ جُعِلَتِ الصَّلَاهًُْ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِعَشْرِ حَسَنَاتٍ. (الصّدقة یُجْزی عشراً

امام صادق (علیه السلام)- خداوند مقرّر فرموده که برای او همان عهدی را بگیرد که برای خویشتن گرفته (یعنی در چند برابرکردن اعمالی که کسی برای آن حضرت انجام دهد) پس خدای عزّوجلّ فرمود: مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها و دعا [یا درود] بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نیز ده حسنه پاداش دارد. (در برابر صدقه ده برابر پاداش داده می‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۴ الکافی، ج۸، ص۲۷۴/ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۳۷۷

السّجّاد (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ کَانَ عَلِیُّ‌بْنُ‌الْحُسَیْنِ (علیه السلام) یَقُولُ وَیْلٌ لِمَنْ غَلَبَتْ آحَادُهُ أَعْشَارَهُ فَقُلْتُ لَهُ وَ کَیْفَ هَذَا قَالَ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزی إِلَّا مِثْلَها فَالحسنهًْ الْوَاحِدَهًُْ إِذَا عَمِلَهَا کُتِبَتْ لَهُ عَشْراً وَ السَّیِّئَهًُْ الْوَاحِدَهًُْ إِذَا عَمِلَهَا کُتِبَتْ لَهُ وَاحِدَهًًْ فَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِمَّنْ یَرْتَکِبُ فِی یَوْمٍ وَاحِدٍ عَشْرَ سَیِّئَاتٍ وَ لَا یَکُونُ لَهُ حَسَنَهًٌْ وَاحِدَهًٌْ فَتَغْلِبَ حَسَنَاتُهُ سَیِّئَاتِهِ.

امام سجّاد (علیه السلام)- امام صادق (علیه السلام) فرمود: امام سجّاد (علیه السلام) می‌فرمود: وای بر کسی که یکان‌های (یک‌های) وی بر اعشار (یک دهم‌های) او غلبه کرده است. عرض کردم: «منظورتان چیست»؟ فرمود: «مگر نشنیدی خدای عزّوجلّ می‌گوید: مَن جَاء بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَ مَن جَاء بِالسَّیِّئَةِ فَلاَ یُجْزَی إِلاَّ مِثْلَهَا؟ اگر بنده یک حسنه انجام دهد، ده حسنه برای وی نوشته می‌شود و اگر یک عمل بد انجام بدهد، یک عمل بد برای او به ثبت می‌رسد. به خدا پناه می‌بریم از کسی که در یک روز ده سیّئه از او سر بزند درحالی‌که یک حسنه هم نداشته باشد تا حسناتش بر سیّئاتش غلبه کند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۴ وسایل الشیعهًْ، ج۱۶، ص۱۰۳/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۲۴۳/ البرهان/ نورالثقلین/ معانی الأخبار، ص۲۴۸

الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْحَسَنِ‌بْنِ‌عَلِیٍّ الْعَسْکَرِیِّ (علیه السلام) عَنْ آبَائِهِ عَنِ الصَّادِقِ (علیه السلام) فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ قَالَ: إِنَّ مَنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ وَ أُعجبَ بِرَأْیِهِ کَانَ کَرَجُلٍ سَمِعْتُ غُثَاءَ الْعَامَّهًِْ تُعَظِّمُهُ وَ تَصِفُهُ فَأَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْرِفُنِی فَرَأَیْتُهُ قَدْ أَحْدَقَ بِهِ خَلْقٌ کَثِیرٌ مِنْ غُثَاءِ الْعَامَّهًِْ فَمَا زَالَ یُرَاوِغُهُمْ حَتَّی فَارَقَهُمْ وَ لَمْ یَقِرَّ فَتَبِعْتُهُ فَلَمْ یَلْبَثْ أَنْ مَرَّ بِخَبَّازٍ فَتَغَفَّلَهُ فَأَخَذَ مِنْ دُکَّانِهِ رَغِیفَیْنِ مُسَارَقَهًًْ فَتَعَجَّبْتُ مِنْهُ ثُمَّ قُلْتُ فِی نَفْسِی لَعَلَّهُ مُعَامَلَهًٌْ ثُمَّ مَرَّ بَعْدَهُ بِصَاحِبِ رُمَّانٍ فَمَا زَالَ بِهِ حَتَّی تَغَفَّلَهُ وَ أَخَذَ مِنْ عِنْدِهِ رُمَّانَتَیْنِ مُسَارَقَهًًْ فَتَعَجَّبْتُ مِنْهُ ثُمَّ قُلْتُ فِی نَفْسِی لَعَلَّهُ مُعَامَلَهًٌْ ثُمَّ أَقُولُ وَ مَا حَاجَتُهُ إِذاً إِلَی الْمُسَارَقَهًِْ ثُمَّ لَمْ أَزَلْ أَتْبَعُهُ حَتَّی مَرَّ بِمَرِیضٍ فَوَضَعَ الرَّغِیفَیْنِ وَ الرُّمَّانَتَیْنِ بَیْنَ یَدَیْهِ ... ثُمَّ ذَکَرَ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ فِعْلِهِ فَقَالَ لَهُ لَعَلَّکَ جَعْفَرُبْنُ‌مُحَمَّدٍ (علیه السلام) قُلْتُ بَلَی فَقَالَ لِی فَمَا یَنْفَعُکَ شَرَفُ أَصْلِکَ مَعَ جَهْلِکَ فَقُلْتُ وَ مَا الَّذِی جَهِلْتُ مِنْهُ قَالَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ مَنْ جاءَ بِالحسنةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزی إِلَّا مِثْلَها وَ إِنِّی لَمَّا سَرَقْتُ الرَّغِیفَیْنِ کَانَتْ سَیِّئَتَیْنِ وَ لَمَّا سَرَقْتُ الرُّمَّانَتَیْنِ کَانَتْ سَیِّئَتَیْنِ فَهَذِهِ أَرْبَعُ سَیِّئَاتٍ فَلَمَّا تَصَدَّقْتُ بِکُلِّ وَاحِدَهًٍْ مِنْهَا کَانَ لِی أَرْبَعُونَ حَسَنَهًًْ فَانْتَقَصَ مِنْ أَرْبَعِینَ حَسَنَهًًْ أَرْبَعُ سَیِّئَاتٍ وَ بَقِیَ لِی سِتٌّ وَ ثَلَاثُونَ حَسَنَهًًْ فَقُلْتُ لَهُ ثَکِلَتْکَ أُمُّکَ أَنْتَ الْجَاهِلُ بِکِتَابِ اللَّهِ أَ مَا سَمِعْتَ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ إِنَّما یَتَقَبَّلُ اللهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ إِنَّکَ لَمَّا سَرَقْتَ رَغِیفَیْنِ کَانَتْ سَیِّئَتَیْنِ وَ لَمَّا سَرَقْتَ رُمَّانَتَیْنِ کَانَتْ أَیْضاً سَیِّئَتَیْنِ وَ لَمَّا دَفَعْتَهُمَا إِلَی غَیْرِ صاحِبِهِمَا بِغَیْرِ أَمْرِ صاحِبِهِمَا کُنْتَ إِنَّمَا أَنْتَ أَضَفْتَ أَرْبَعَ سَیِّئَاتٍ إِلَی أَرْبَعِ سَیِّئَاتٍ وَ لَمْ تُضِفْ أَرْبَعِینَ حَسَنَهًًْ إِلَی أَرْبَعِ سَیِّئَاتٍ فَجَعَلَ یُلَاحِظُنِی فَانْصَرَفْتُ وَ تَرَکْتُهُ قَالَ الصادق (علیه السلام) بِمِثْلِ هَذَا التَّأْوِیلِ الْقَبِیحِ الْمُسْتَکْرَهِ یَضِلُّونَ وَ یُضِلُّونَ.

امام صادق (علیه السلام)- امام عسکری (علیه السلام) از پدرانش از امام صادق (علیه السلام) روایت فرمود: بی‌تردید هرکس که پیرو خواهش‌های نفسانی خود شده یا شگفت‌زده افکار و نظریات خویشتن گردیده است، مانند همان شخص است که شنیده بودم: مردم ساده‌لوح بسیار او را می‌ستایند و به بزرگی از او یاد می‌کنند، و من مشتاق گشتم تا از نزدیک او را ببینم، امّا به‌گونه‌ای که مرا نشناسد تا شخصیّت او را ارزیابی کنم. اتّفاقاً روزی او را در مکانی دیدم که جمعیّت زیادی از عوام گردش جمع گشته‌اند، چهره‌ام را پوشاندم، و به‌طور ناشناس به میان آن‌ها رفتم تا نظاره‌گر او و مردم پیرامون او باشم. پیوسته به اطوار و نیرنگ، مردم را فریب می‌داد، سپس به راه افتاد و مردم به‌دنبالش رفتند تا به جایی رسید که از مردم جدا شد، مردم برگشته و پی کار خود رفتند، امّا او دیگر برنگشت و همچنان می‌رفت، به‌دنبالش رفتم، در بین راه به دکّان نانوایی رسید در آنجا توقّف کرد، به محض آنکه نانوا به کاری مشغول گردید دو عدد نان دزدید و راه افتاد من تعجّب کردم، ولی با خود گفتم: شاید با نانوا داد و ستدی دارد، آنگاه به شخصی رسید که انار داشت او را هم غافلگیرکرده و سپس دو عدد انار برداشت، این عملش نیز تعجّبم را برانگیخت امّا با خود اندیشیدم که شاید با یکدیگر حسابی دارند. با خود گفتم: چه نیازی او را وادار به دزدی کرده است؟ چرا وقتی خود را از چشم نانوا و انار فروش دور می‌دید چنین کاری انجام می‌داد، همچنان به‌دنبال او رفتم، به بیماری رسید، دو قرص نان و دو انار را جلوی او نهاد و رفت،... گفت: «شاید تو جعفربن‌محمّد فرزند علیّ‌بن‌حسین‌بن‌علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) هستی»؟ گفتم: «آری». گفت: «ولی این شرافت خانوادگی برایت سودی نخواهد داشت». گفتم: «چه چیز آن را ندانسته‌ام». گفت: «فرموده خداوند را مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزی إِلَّا مِثْلَها چون دو نان دزدیدم دو گناه بود، و برای دزدیدن دو انار دو گناه، پس این شد چهار گناه. چون هریک از آن‌ها را در راه خدا صدقه دادم چهل ثواب خواهم داشت، از چهل حسنه در برابر چهار سیّئه چهار تا کم می‌شود و سی‌وشش حسنه برایم باقی می‌ماند». گفتم: «مادرت به عزایت بنشیند، تو کتاب خدا را نفهمیده‌ای، مگر نشنیده‌ای که خدای عزّوجلّ می‌فرماید: خدا، تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد!. (مائده/۲۷). یقیناً چون دو نان دزدیدی به دو گناه دچار گردیدی و جهت سرقت دو انار هم دو گناه دیگر، و چون مال مردم را به‌جای اینکه به خودشان بازگردانی بدون رضایت آنان به دیگری دادی، بی‌شک چهار گناه بر آن افزودی و چهل حسنه به چهار گناه نیفزودی. و درحالی‌که با نگاه تندی به من نگریست، برگشتم و رهایش ساختم». امام فرمود: «با این‌گونه تفسیرهای زشت و عوام پسندانه گمراه می‌شوند و دیگران را هم به گمراهی می‌کشانند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۷۶ وسایل الشیعهًْ، ج۹، ص۴۶۶/ بحارالأنوار، ج۴۷، ص۲۳۸؛ فیه: «بتفاوت»