قُلۡ أَيُّ شَيۡءٍ أَكۡبَرُ شَهَٰدَةࣰۖ قُلِ ٱللَّهُۖ شَهِيدُۢ بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡۚ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ لِأُنذِرَكُم بِهِۦ وَمَنۢ بَلَغَۚ أَئِنَّكُمۡ لَتَشۡهَدُونَ أَنَّ مَعَ ٱللَّهِ ءَالِهَةً أُخۡرَىٰۚ قُل لَّآ أَشۡهَدُۚ قُلۡ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهࣱ وَٰحِدࣱ وَإِنَّنِي بَرِيٓءࣱ مِّمَّا تُشۡرِكُونَ
19
الرّضا (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی بْنِ عُبَیْدٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو الْحَسَنِ (علیه السلام) مَا تَقُولُ إِذَا قِیلَ لَکَ أَخْبِرْنِی عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ شَیْءٌ هُوَ أَمْ لَا قَالَ فَقُلْتُ لَهُ قَدْ أَثْبَتَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نَفْسَهُ شَیْئاً حَیْثُ یَقُولُ قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهِیدٌ بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ فَأَقُولُ إِنَّهُ شَیْءٌ لَا کَالْأَشْیَاءِ إِذْ فِی نَفْیِ الشَّیْئِیَّهًِْ عَنْهُ إِبْطَالُهُ وَ نَفْیُهُ قَالَ لِی صَدَقْتَ وَ أَصَبْتَ ثُمَّ قَالَ لِیَ الرِّضَا (علیه السلام) لِلنَّاسِ فِی التَّوْحِیدِ ثَلَاثَهًُْ مَذَاهِبَ نَفْیٌ وَ تَشْبِیهٌ وَ إِثْبَاتٌ بِغَیْرِ تَشْبِیهٍ فَمَذْهَبُ النَّفْیِ لَا یَجُوزُ وَ مَذْهَبُ التَّشْبِیهِ لَا یَجُوزُ لِأَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَا یُشْبِهُهُ شَیْءٌ وَ السَّبِیلُ فِی الطَّرِیقَهًِْ الثَّالِثَهًِْ إِثْبَاتٌ بِلَا تَشْبِیهٍ.
امام رضا (علیه السلام)- محمّدبن‌عیسی گوید: امام رضا (علیه السلام) به من فرمود: «هنگامی‌که به تو گفته شود: «از خدای عزّوجلّ به من خبر بده که [آیا] او، «شیء» است یا نه؟ چه می‌گویی»؟ به ایشان عرض کردم: «خدای عزّوجلّ خود را «شیء» ثابت کرده است در آنجا که می‌فرماید: قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهیدٌ بَیْنی وَ بَیْنَکُمْ؛ پس می‌گویم: او «شیء» است ولی نه مانند اشیا؛ چون انکار «شیء» بودن او، ابطال وجود او و انکار اوست». به من فرمود: «راست گفتی و به حقیقت رسیدی». سپس امام رضا (علیه السلام) به من فرمود: «مردم در مورد توحید سه مذهب دارند: انکار، تشبیه و اثبات بدون تشبیه. مذهب انکار جایز نیست و مذهب تشبیه جایز نیست؛ چون چیزی شبیه خدای تبارک‌وتعالی نیست و راه [درست] در روش سوّم است [یعنی]: اثبات [وجود خدای تعالی] بدون تشبیه [به اشیاء]».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۴ التوحید، ص۱۰۷/ البرهان؛ فیه: «أحسنت» بدلٌ «أصبت»/ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۶۲/ نورالثقلین؛ فیه: «ثم قال إلی الرضا ... بلا تشبیه» محذوفٌ/ العیاشی، ج۱، ص۳۵۶
الرّضا (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْخُرَاسَانِیِّ خَادِمِ الرِّضَا (علیه السلام) قَالَ: قَالَ بَعْضُ الزَّنَادِقَهًِْ لِأَبِی الْحَسَنِ (علیه السلام) هَلْ یُقَالُ لِلَّهِ إِنَّهُ شَیْءٌ فَقَالَ نَعَمْ وَ قَدْ سَمَّی نَفْسَهُ بِذَلِکَ فِی کِتَابِهِ فَقَالَ قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهِیدٌ بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ فَهُوَ شَیْءٌ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ.
امام رضا (علیه السلام)- محمّدبن‌علی خراسانی گوید: یکی از زندیق‌ها به امام رضا (علیه السلام) گفت: «آیا به خداوند گفته می‌شود که او «شیء» است»؟ فرمود: «بله و خداوند در کتابش خود را «شیء» نامیده و فرموده: قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهیدٌ بَیْنی وَ بَیْنَکُمْ؛ پس او شیئی است که هیچ‌چیز همانند او نیست. (شوری/۱۱)».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۴ عیون أخبار الرضا (ع)، ج۱، ص۱۳۴/ بحارالأنوار، ج۳، ص۲۵۹
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- ثُمَّ قَالَ قُلْ لَهُمْ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً یَعْنِی أَیُّ شَیْءٍ أَصْدَقُ قَوْلاً.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- خداوند فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! به آنها بگو: أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً؛ منظور این است که چه کسی در گفتار راستگوتر است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۴ القمی، ج۱، ص۱۹۵
الباقر (علیه السلام)- فِی قَوْلِهِ تَعَالَی قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهِیدٌ بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ ذَلِکَ أَنَّ مُشْرِکِی أَهْلِ مَکَّهًَْ قَالُوا یا محمد (صلی الله علیه و آله) مَا وَجَدَ اللَّهُ رَسُولًا یُرْسِلُهُ غَیْرَکَ مَا نَرَی أَحَداً یُصَدِّقُکَ بِالَّذِی تَقُولُ وَ ذَلِکَ فِی أَوَّلِ مَا دَعَاهُمْ وَ هُوَ یَوْمَئِذٍ بِمَکَّهًَْ قَالُوا وَ لَقَدْ سَأَلْنَا عَنْکَ الْیَهُودَ وَ النَّصَارَی فَزَعَمُوا أَنَّهُ لَیْسَ لَکَ ذِکْرٌ عِنْدَهُمْ فَأْتِنَا بِمَنْ یَشْهَدُ أَنَّکَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) اللهُ شَهِیدٌ بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ الْآیَهًَْ قَالَ أَ إِنَّکُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَهًًْ أُخْری یَقُولُ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَإِنْ شَهِدُوا فَلا تَشْهَدْ مَعَهُمْ قَالَ قُلْ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّنِی بَرِیءٌ مِمَّا تُشْرِکُونَ.
امام باقر (علیه السلام)- قُلْ أَیُّ شَیْءٍ أَکْبَرُ شَهادَةً قُلِ اللهُ شَهیدٌ بَیْنی وَ بَیْنَکُمْ؛ [شأن نزول] آن این است که مشرکان اهل مکّه گفتند: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! خداوند پیامبری غیر از تو پیدا نکرد که بفرستد؟ هیچ‌کس را نمی‌بینیم که تو را در مورد آنچه می‌گویی تصدیق کند» و آن در اوّل دعوت آنها [به اسلام] بود و پیامبر (صلی الله علیه و آله) در آن روز در مکّه بود. گفتند: «درباره‌ی تو از یهود و نصاری پرسیده‌ایم و آنها گمان می‌کنند که یادی از تو نزد آنها [و در کتاب‌هایشان] نیست؛ پس برای ما کسی را بیاور تا گواهی دهد که تو رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستی». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: اللهُ شَهیدٌ بَیْنی وَ بَیْنَکُمْ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ. فرمود: أَ إِنَّکُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللهِ آلِهَةً أُخْری قُلْ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّنی بَریءٌ مِمَّا تُشْرِکُون، خداوند به محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «اگر آنها [به دروغ] گواهی دهند، تو با آنان [هم صدا نشو. و] گواهی نده. [همچنین] فرمود: قُلْ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّنِی بَرِیءٌ مِمَّا تُشْرِکُونَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۴ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۰۱/ بحارالأنوار، ج۱۸، ص۲۳۴/ القمی، ج۱، ص۱۹۵/ نورالثقلین/ البرهان؛ فیه: «قال أإنّکم لتشهدون ... مما تشرکون» محذوفٌ
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ مَالِکٍ الْجُهَنِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ قَالَ مَنْ بَلَغَ أَنْ یَکُونَ إِمَاماً مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) فَهُوَ یُنْذِرُ بِالْقُرْآنِ کَمَا أَنْذَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله).
امام صادق (علیه السلام)- مالک جهنی گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، پرسیدم. فرمود: «یعنی کسی که به او برسد که امام از آل محمّد باشد، پس او به‌وسیله‌ی قرآن بیم می دهد، همان‌طورکه پیامبر (صلی الله علیه و آله) به‌وسیله‌ی آن بیم داد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ الکافی، ج۱، ص۴۱۶/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۶۸/ المناقب، ج۴، ص۲۸۴/ المناقب، ج۴، ص۳۷۸/ نورالثقلین/ المناقب، ج۴، ص۱۸۰/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۱۹۰/ البرهان /بصایرالدرجات، ص۵۱۱
الرّضا (علیه السلام)- وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ قال قَالَ مَنْ بَلَغَ هُوَ الْإِمَامُ قَالَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) یُنْذِرُ وَ إِنَّا نُنْذِرُ کَمَا أَنْذَرَ بِهِ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله).
امام رضا (علیه السلام)- وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، منظور، امام است. محمّد (صلی الله علیه و آله) بیم می‌داد و ما همانگونه می‌گوییم که پیامبر (صلی الله علیه و آله) با آن بیم داده است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ بحار الأنوار، ج۲۳، ص۱۹۰/ القمی، ج۱، ص۱۹۵
الصّادق (علیه السلام)- فِی قَوْلِهِ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ یَعْنِی الْأَئِمَّهًَْ (علیهم السلام) مِنْ بَعْدِهِ وَ هُمْ یُنْذِرُونَ بِهِ النَّاسَ.
امام صادق (علیه السلام)- وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، منظور [از مَنْ بَلَغَ] امامان بعد از پیامبر (صلی الله علیه و آله) هستند و آنها با قرآن مردم را بیم می‌دهند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ بحارالأنوار، ج۹، ص۲۰۱/ بحارالأنوار، ج۸۹، ص۱۰۱/ العیاشی، ج۱، ص۳۵۶/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- فِی قَوْلِ اللَّهِ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ قَالَ (علیه السلام)لِیٌّ (علیه السلام) مِمَّنْ بَلَغَ.
امام باقر (علیه السلام)- لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، علی (علیه السلام) از جمله مَنْ بَلَغَ است. [یعنی از کسانی است که به مقام امامت رسیده است].
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ بحارالأنوار، ج۸۹، ص۱۰۱/ العیاشی، ج۱، ص۳۵۶/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ قَالَ بِکُلِّ لِسَانٍ.
امام صادق (علیه السلام)- [از امام صادق (علیه السلام)] درباره‌ی کلام خداوند عزّوجلّ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، سؤال شد، فرمود: با هر زبانی [که برسد، او را بیم داده‌ام و حجّت بر او تمام است].
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ بحارالأنوار، ج۱۶، ص۱۳۱/ بصایرالدرجات، ص۲۲۶/ علل الشرایع، ج۱، ص۱۲۵/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ یَحْیَی بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ؟ قَالَ: لِکُلِّ إِنْسَانٍ.
امام صادق (علیه السلام)- عمران حلبی نقل می‌کند: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی کلام خداوند عزّوجلّ: وَ أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ، سؤال شد، فرمود: «برای هر انسانی».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۶ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَ أَنَّهُ لَوْ کَانَ لِرَبِّکَ شَرِیکٌ لَأَتَتْکَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَیْتَ آثَارَ مُلْکِهِ وَ سُلْطَانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ وَ لَکِنَّهُ إِلَهٌ وَاحِدٌ کَمَا وَصَفَ نَفْسَهُ لَا یُضَادُّهُ فِی مُلْکِهِ أَحَدٌ وَ لَا یَزُولُ أَبَداً.
امام علی (علیه السلام)- ای فرزندم! بدان‌که اگر برای پروردگارت شریکی بود، پیامبرانش به‌سوی تو می‌آمدند و نشانه‌های حکومت و سلطنتش را می‌دیدی و کارها و ویژگی‌های او را می‌شناختی ولکن او همانگونه که خود را توصیف فرموده خدای یگانه است هیچ‌کس با او در حکومتش مخالفت نمی‌کند و هرگز از بین نمی‌رود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۸ نهج البلاغهًْ، ص۳۹۶/ نورالثقلین
الرّضا (علیه السلام)- إِنَّکُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللهِ آلِهَةً أُخْری یَقُولُ اللَّهُ لِمُحَمَّدٍ فَإِنْ شَهِدُوا فَلا تَشْهَدْ مَعَهُمْ قَالَ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّنِی بَرِیءٌ مِمَّا تُشْرِکُونَ.
امام رضا (علیه السلام)- أَ إِنَّکُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللهِ آلِهَةً أُخْری، خداوند به محمّد (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: اگر آنها [به دروغ] گواهی دهند، تو با آنان [هم‌صدا نشو. و] گواهی نده، قُلْ لا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنَّنی بَریءٌ مِمّا تُشْرِکُونَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۸ القمی، ج۱، ص۱۹۵/ البرهان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- التَّوْحِیدُ نِصْفُ الدِّینِِِ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- توحید و یکتاپرستی نصف دین است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۳۴۸ التوحید، ص۶۸