سوره اعراف - آیه 146 جزء 9 - صفحه 168

    سَأَصۡرِفُ عَنۡ ءَايَٰتِيَ ٱلَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَإِن يَرَوۡاْ كُلَّ ءَايَةࣲ لَّا يُؤۡمِنُواْ بِهَا وَإِن يَرَوۡاْ سَبِيلَ ٱلرُّشۡدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلࣰا وَإِن يَرَوۡاْ سَبِيلَ ٱلۡغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلࣰاۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُواْ عَنۡهَا غَٰفِلِينَ

    146

تفسیر روایی
بزودی کسانی را که در روی زمین بناحق تکبّر می‌ورزند، از (ایمان به) آیات خود، منصرف می‌سازم! آنها چنانند که اگر هر آیه و نشانه‌ای را ببینند، به آن ایمان نمی‌آورند؛ اگر راه هدایت را ببینند، آن را راه خود انتخاب نمی‌کنند؛ و اگر طریق گمراهی را ببینند، آن را راه خود انتخاب می‌کنند! (همه اینها) بخاطر آن است که آیات ما را تکذیب کردند، و از آن غافل بودند!
1 (اعراف/146)

الکاظم (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌سَابِقِ‌بْنِ‌طَلْحَهًَْ الْأنْصَارِیّ قَالَ: کَانَ مِمَّا قَالَ هَارُونُ لِأَبِی‎الْحَسَنِ مُوسَی (علیه السلام) حِینَ أُدْخِلَ عَلَیْهِ مَا هَذِهِ الدَّارُ قَالَ هَذِهِ دَارُ الْفَاسِقِینَ قَالَ وَ قَرَأَ سَأَصْرِفُ عَنْ آیاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ إِنْ یَرَوْا کُلَّ آیَةٍ لا یُؤْمِنُوا بِها وَ إِنْ یَرَوْا سَبِیلَ الرُّشْدِ لا یَتَّخِذُوهُ سَبِیلًا وَ إِنْ یَرَوْا سَبِیلَ الغَیِّ یَتَّخِذُوهُ سَبِیلًا فَقَالَ لَهُ هَارُونُ فَدَارُ مَنْ هِیَ قَالَ هِیَ لِشِیعَتِنَا فِتْرَهًٌْ وَ لِغَیْرِهِمْ فِتْنَهًٌْ قَالَ فَمَا بَالُ صَاحِبِ الدَّارِ لَا یَأْخُذُهَا قَالَ أُخِذَتْ مِنْهُ عَامِرَهًًْ وَ لَا یَأْخُذُهَا إِلَّا مَعْمُورَهًًْ.

امام کاظم ( محمّدبن‌سابق‌بن‌طلحه انصاری گوید: از جمله گفته‌های هارون به موسی (هنگامی‌که امام را نزد او آوردند، این بود که پرسید: «این چه خانه‌ایست»؟ فرمود: «این خانه‌ی فاسقان است». و این آیه را تلاوت کرد: سَأَصْرِفُ عَنْ آیَاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الأَرْضِ بِغَیْرِ الحَقِّ وَ إِن یَرَوْاْ کُلَّ آیَةٍ لاَّ یُؤْمِنُواْ بِهَا وَإِن یَرَوْاْ سَبِیلَ الرُّشْدِ لاَ یَتَّخِذُوهُ سَبِیلاً؛ سپس هارون به وی گفت: «این خانه برای کیست»؟ فرمود: «برای شیعه‌ی ما مایه‌ی چشم‌روشنی و برای دیگران فتنه است». گفت: «چرا صاحب این خانه، منزل خویش را بازپس نمی‌گیرد»؟ فرمود: «هنگامی‌که از او گرفته شد آباد بود و او آن را نمی‌گیرد، مگر اینکه آباد باشد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۳۱۲ بحار الأنوار، ج۴۸، ص۱۳۸/ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۳۶/ الاختصاص، ص۲۶۲/ العیاشی، ج۲، ص۲۹/ نور الثقلین/ البرهان

2 (اعراف/146)

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- قَوْلُهُ سَأَصْرِفُ عَنْ آیاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ یَعْنِی أَصْرِفُ الْقُرْآنَ عَنِ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ إِنْ یَرَوْا کُلَّ آیَةٍ لا یُؤْمِنُوا بِها وَ إِنْ یَرَوْا سَبِیلَ الرُّشْدِ لا یَتَّخِذُوهُ سَبِیلًا قَالَ إِذَا رَأَوُا الْإِیمَانَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَفَاءَ وَ الْعَمَلَ الصَّالِحَ لَا یَتَّخِذُوهُ سَبِیلًا وَ إِنْ یَرَوُا الشِّرْکَ وَ الزِّنَا وَ الْمَعَاصِیَ یَأْخُذُوا بِهَا وَ یَعْمَلُوا بِهَا.

علیّ‌بن‌ابراهیم ( سَأَصْرِفُ عَنْ آیَاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الأَرْضِ بِغَیْرِ الحَقِّ؛ یعنی قرآن را از کسانی که در زمین به ناحق تکبّر می‌ورزند، دور می‌سازم. هنگامی‌که ایمان و صدق و وفا و کار نیک را ببینند، آن را به‌عنوان راه زندگی قرار نمی‌دهند و هرگاه شرک و زنا و معصیّت‌ها را بینند، آن را می‌پذیرند و به آن عمل می‌کنند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۳۱۲ بحار الأنوار، ج۱۳، ص۲۱۳/ بحار الأنوار، ج۱۷، ص۲۰۴/ القمی، ج۱، ص۲۴۰/ البرهان/ نور الثقلین

3 (اعراف/146)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- وَ قَدْ ذَمَ اللَّهُ تَعَالَی الْکِبْرَ فِی مَوَاضِعَ مِنْ کِتَابِهِ وَ ذَمَّ کُلَّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ فَقَالَ: سَأَصْرِفُ عَنْ آیاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِ وَ قَالَ مَنْ یَسْتَنْکِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَ یَسْتَکْبِرْ وَ قَالَ الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما کُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَی اللهِ غَیْرَ الْحَقِّ وَ کُنْتُمْ عَنْ آیاتِهِ تَسْتَکْبِرُونَ وَ قَالَ فَبِئْسَ مَثْوَی الْمُتَکَبِّرِینَ وَ قَالَ کَذلِکَ یَطْبَعُ اللهُ عَلی کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبَّارٍ وَ قَالَ وَ اسْتَفْتَحُوا وَ خابَ کُلُّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ.

پیامبر ( خدای متعال کبر و خودپسندی را در چند موضع از کتابش نکوهش کرده و همچنین هر ستمگر با عناد را؛ چنانکه می‌فرماید: سَأَصْرِفُ عَنْ آیاتِیَ الَّذِینَ یَتَکَبَّرُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الحَقِّ و فرموده است: آن‌ها که از عبودیّت و بندگی او، روی برتابند و تکبّر کنند، به‌زودی همه‌ی آن‌ها را [در قیامت] نزد خود جمع خواهد کرد. (نساء/۱۷۲) و نیز فرموده است: امروز در برابر دروغ‌هایی که به خدا بستید و نسبت به آیات او تکبّر ورزیدید، مجازات خوارکننده‌ای خواهید دید»! [به حال آن‌ها تأسف خواهی خورد]. (انعام/۹۳) و نیز فرموده است: چه بد جایگاهی است جایگاه متکبّران!. (زمر/۷۲) و فرموده است: این‌گونه خداوند بر دل هر متکبّر جبّاری مُهر می‌نهد!. (غافر/۳۵) و نیز فرموده است: و آن‌ها [از خدا] تقاضای فتح و پیروزی [بر کفّار] کردند و [سرانجام] هر گردنکش منحرفی نومید و نابود شد!. (ابراهیم/۱۵).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۳۱۲ إرشاد القلوب، ج۱، ص۱۸۹