وَلَقَدۡ ذَرَأۡنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرࣰا مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ لَهُمۡ قُلُوبࣱ لَّا يَفۡقَهُونَ بِهَا وَلَهُمۡ أَعۡيُنࣱ لَّا يُبۡصِرُونَ بِهَا وَلَهُمۡ ءَاذَانࣱ لَّا يَسۡمَعُونَ بِهَآۚ أُوْلَٰٓئِكَ كَٱلۡأَنۡعَٰمِ بَلۡ هُمۡ أَضَلُّۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡغَٰفِلُونَ
179
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ لَقَدْ ذَرَأْنَا الآیَهًَْ قَالَ أَیْ خَلَقْنَا.
علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ لَقَدْ ذَرَأْنَا ... یعنی آفریده‌ایم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۱۸ البرهان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- الْجِنُّ ثَلَاثَهًُْ أَصْنَافٍ صِنْفٌ حَیَّاتٌ وَ عَقَارِبُ وَ خَشَاشُ الْأَرْضِ وَ صِنْفٌ کَالرِّیحِ فِی الْهَوَاءِ وَ صِنْفٌ عَلَیْهِمُ الْحِسَابُ وَ الْعِقَابُ وَ خَلَقَ اللَّهُ الْإِنْسَ ثَلَاثَهًَْ أَصْنَافٍ صِنْفٌ کَالْبَهَائِمِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا یَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا یَسْمَعُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْیُنٌ لا یُبْصِرُونَ بِها وَ صِنْفٌ أَجْسَادُهُمْ أَجْسَادُ بَنِی آدَمَ (علیه السلام) وَ أَرْوَاحُهُمْ أَرْوَاحُ الشَّیَاطِینِ وَ صِنْفٌ کَالْمَلَائِکَهًِْ (علیهم السلام) فِی ظِلِّ اللَّهِ یَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ.
پیامبر ( پریان سه دسته‌اند: یکی ماران و دیگر عقرب‌ها و خزنده‌های زمین و سوّم چون باد در هوا هستند و دسته‌ای از آنها حساب و کیفر دارند، و خدا آدمی را سه دسته آفریده دسته‌ای چون بهایم دلی نفهم دارند و گوشی ناشنوا و چشمی که بینایی ندارد، دسته‌ای جسم آنها همچون آدمی زاد است و روح آنها شیطانی است و دسته‌ای چون فرشته‌هایند و در سایه‌ی خدا قرار دارند در روزی که سایه‌ای جز سایه‌ی او نیست.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۱۸ بحار الأنوار، ج۶۰، ص۲۹۱
الباقر (علیه السلام)- فِی رِوَایَهًِْ أبِی‌الْجَارُودِ: عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا یَفْقَهُونَ بِها یَقُولُ طَبَعَ اللَّهُ عَلَیْهَا فَلَا تَعْقِلُ وَ لَهُمْ أَعْیُنٌ عَلَیْهَا غِطَاءٌ عَنِ الْهُدَی لا یُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا یَسْمَعُونَ بِها جَعَلَ فِی آذَانِهِمْ وَقْراً فَلَمْ یَسْمَعُوا الْهُدَی.
امام باقر ( در روایت ابوجارود آمده است: امام باقر (درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ یَفْقَهُونَ بِهَا فرمود: «خدا بر دل هایشان مهر زد. پس تعقّل نمی‌کنند و نمی‌فهمند. وَ لَهُمْ أَعْیُنٌ یعنی بر آنها پوششی در برابر هدایت است، لاَّ یُبْصِرُونَ بِهَا وَ لَهُمْ آذَانٌ لاَّ یَسْمَعُونَ بِهَا یعنی بر گوش‌هایشان مهر زده و هیچ‌گاه هدایت را نمی‌شنوند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۱۸ بحار الأنوار، ج۵، ص۱۹۷/ القمی، ج۱، ص۲۴۹/ البرهان/ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ وَ لِکُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَی وَ لَا بُدَّ لِلْعَبْدِ مِنْ خَالِصِ النِّیَّهًِْ فِی کُلِّ حَرَکَهًٍْ وَ سُکُونٍ لِأَنَّهُ إِذَا لَمْ یَکُنْ هَذَا الْمَعْنَی یَکُونُ غَافِلًا وَ الْغَافِلُونَ قَدْ وَصَفَهُمُ اللَّهُ تَعَالَی فَقَالَ أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلًا وَ قَالَ أُولئِکَ هُمُ الْغافِلُون.
پیامبر ( کارها به نیّت‌ها ارتباط پیدا می‌کنند و هرکس با نیّت خود محشور می‌گردد و لازم است بندگان در هر حرکت و یا سکونی نیّت خالص داشته باشند، زیرا اگر نیّت خالص نباشد از غافلان به حساب می‌آید، و غافلان را هم خداوند اینگونه وصف کرده است: أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ، بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلًا و فرمود: أُولئِکَ هُمُ الْغافِلُونَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۲۰ بحار الأنوار، ج۶۷، ص۲۱۰/ مصباح الشریعهًْ، ص۵۳
الهادی (علیه السلام)- مَا رَضِیَ اللَّهُ أَنْ شَبَّهَهُمْ بِالْأَنْعَامِ حَتَّی قَالَ بَلْ هُمْ أَضَلُّ.
امام هادی ( خداوند به اینکه آنها را تشبیه به چهار پایان و حیوانات نموده اکتفاء نکرده بلکه فرمود: بلکه گمراهترند!. (فرقان/۴۴)
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۲۰ بحار الأنوار، ج۶۷، ص۱۱
الحسن (علیه السلام)- قَامَ رَجُلٌ إِلَی عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) أَخْبِرْنَا عَنِ النَّاسِ وَ أَشْبَاهِ النَّاسِ وَ النَّسْنَاسِ قَالَ (علیه السلام) لِیٌّ یَا حَسَنُ (علیه السلام) أَجِبْهُ قَالَ فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ (علیه السلام) سَأَلْتَ عَنِ النَّاسِ فَرَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) النَّاسُ لِأَنَّ اللَّهَ یَقُولُ ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاسُ وَ نَحْنُ مِنْهُ وَ سَأَلْتَ عَنْ أَشْبَاهِ النَّاسِ فَهُمْ شِیعَتُنَا وَ هُمْ مِنَّا وَ هُمْ أَشْبَاهُنَا وَ سَأَلْتَ عَنِ النَّسْنَاسِ وَ هُمْ هَذَا السَّوَادُ الْأَعْظَمُ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلًا.
امام حسن ( مردی به پا خاست و از علی (درخواست نمود که ناس و اشباه ناس و نسناس را تفسیر کند. حضرت علی (رو به امام حسن (نموده فرمود: «جواب او را بده». امام حسن (فرمود: «سؤال از ناس کردی، رسول خدا (ناس است به دلیل اینکه خداوند در این آیه می‌فرماید: سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، [به‌سوی سرزمین منی] کوچ کنید!. (بقره/۱۹۹) منظور پیامبر اکرم (است و ما از او هستیم. از اشباه ناس پرسیدی آنها شیعیان ما هستند و ایشان از ما محسوب می‌شوند. امّا سؤال از نسناس کردی آنها این جمعیّت انبوهند که افراد این آیه به شمار می‌روند: أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَل».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۲۰ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۹۴
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ عَبْدِ‌اللَّهِ‌بْنِ‌سِنَانٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِ‌اللَّهِ جَعْفَرَ‌بْنَ‌مُحَمَّدٍ‌الصَّادِقَ (علیه السلام) فَقُلْتُ الْمَلَائِکَهًُْ أَفْضَلُ أَمْ بَنُو آدَمَ فَقَالَ قَالَ أَمِیرُ‌الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) إِنَّ اللَّهَ رَکَّبَ فِی الْمَلَائِکَهًِْ عَقْلًا بِلَا شَهْوَهًٍْ وَ رَکَّبَ فِی الْبَهَائِمِ شَهْوَهًًْ بِلَا عَقْل وَ رَکَّبَ فِی بَنِی آدَمَ کِلْتَیْهِمَا فَمَنْ غَلَبَ عَقْلُهُ شَهْوَتَهُ فَهُوَ خَیْرٌ مِنَ الْمَلَائِکَهًْ وَ مَنْ غَلَبَ شَهْوَتُهُ عَقْلَهُ فَهُوَ شَرٌّ مِنَ الْبَهَائِمِ.
امام صادق ( عبدالله‌بن‌سنان گوید: از امام صادق (پرسیدم: «فرشته‌ها برترند و یا آدمی‌زادگان (»؟ فرمود: «امیرالمؤمنین علی (فرمود: که خدای عزّوجلّ به فرشته‌ها عقل بی‌شهوت داده و به بهائم شهوت بی‌عقل و به آدمی هر دو را داده و هرکه عقلش را بر شهوتش چیره سازد، بهتر از فرشته‌ها است و هرکه شهوتش را بر عقلش چیره سازد، بدتر از بهائم است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۲۰ وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۲۰۹/ نور الثقلین