الرّضا (علیه السلام)- الْحَارِثِ‌بْنِ‌الدِّلْهَاثِ مَولَی الرِّضَا (علیه السلام) قَالَ: سَمِعْتُ الرِّضَا (علیه السلام) یَقُولُ لَا یَکُونُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِناً حَتَّی یَکُونَ فِیهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ سُنَّهًٌْ مِنْ رَبِّهِ وَ سُنَّهًٌْ مِنْ نَبِیِّهِ وَ سُنَّهًٌْ مِنْ وَلِیِّهِ فَأَمَّا السُّنَّهًُْ مِنْ رَبِّهِ فَکِتْمَانُ سِرِّهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عالِمُ الْغَیْبِ فَلا یُظْهِرُ عَلی غَیْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضی مِنْ رَسُولٍ وَ أَمَّا السُّنَّهًُْ مِنْ نَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) فَمُدَارَاهًُْ النَّاسِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ أَمَرَ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) بِمُدَارَاهًِْ النَّاسِ فَقَالَ خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَمَّا السُّنَّهًُْ مِنْ وَلِیِّهِ فَالصَّبْرُ فِی الْبَأْسَاءِ وَ الضَّرَّاءِ.

امام رضا ( حرث‌بن‌دلهاث گوید: از امام رضا (شنیدم که فرمود: «مؤمن به درجه‌ی کمال ایمان نمی‌رسد مگر اینکه در او سه خصلت باشد: «یک روش از پروردگارش و یکی از پیامبر و دیگری از امامش. امّا روشی که از خدا باید داشته باشد کتمان سرّ و راز پوشیدن است؛ خداوند متعال در این آیه می‌فرماید: دانای غیب اوست و هیچ‌کس را بر اسرار غیبش آگاه نمی‌سازد مگر رسولانی که آنان را برگزیده است. (جن/۲۷) روش پیامبر مداراکردن با مردم است. خداوند فرموده است: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ؛ امّا روش امام، شکیبایی در گرفتاری‌ها و ناراحتی‌ها است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۴۸ الکافی، ج۲، ص۲۴۱/ بحار الأنوار، ج۷۲، ص۶۸/ إرشاد القلوب، ج۱، ص۱۳۵/ الخصال، ج۱، ص۸۲/ صفات الشیعهًْ، ص۳۷/ عیون أخبار الرضا (A۱)، ج۱، ص۲۵۶

الصّادق (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ أَدَّبَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) فَأَحْسَنَ تَأْدِیبَهُ فَقَالَ خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ قَالَ فَلَمَّا کَانَ ذَلِکَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ فَلَمَّا کَانَ ذَلِکَ فَوَّضَ إِلَیْهِ دِینَهُ فَقَالَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا.

امام صادق ( خداوند پیامبرش را تربیت کرد تا اینکه وقتی ایشان را آنچنان که می‌خواست به پا داشت، به ایشان فرمود: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ. سپس وقتی حضرت را پاک گرداند دین خود را به ایشان تفویض کرد و فرمود: آنچه را رسول خدا برای شما آورده بگیرید [و اجرا کنید]، و از آنچه نهی کرده خودداری نمایید. (حشر/۷)

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۵۰ تهذیب الأحکام، ج۹، ص۳۹۷

الصّادق (علیه السلام)- أَلَا وَ إِنَّ مَکَارِمَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهًِْ فِی ثَلَاثَهًِْ أَحْرُفٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ وَ تَفْسِیرُهُ أَنْ تَصِلَ مَنْ قَطَعَکَ وَ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَکَ وَ تُعْطِیَ مَنْ حَرَمَکَ.

امام صادق ( آگاه باشید خوبی‌های دنیا و آخرت، در سه حرف از کتاب خداوند جمع شده‌اند: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ تفسیر آن این است که با کسانی که با تو قطع رابطه کرده‌اند ارتباط برقرار کن، و از کسانی که به تو ظلم کرده‌اند در گذر، و به کسانی که تو را محروم نموده‌اند برس.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۵۰ بحار الأنوار، ج۶۸، ص۴۲۶/ البرهان/ الأمالی للطوسی، ص۶۴۴

الحسن (علیه السلام)- قَالَ مَوْلَانَا الْحَسَنِ (علیه السلام): فَقَالَ لِجَبْرَئِیلَ (علیه السلام) وَ مَا الْعَفْوُ قَالَ أَنْ تَصِلَ مَنْ قَطَعَکَ وَ تُعْطِیَ مَنْ حَرَمَکَ وَ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَکَ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِکَ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ.

امام حسن ( جبرییل پرسید: «عفو چیست»؟ فرمود: «این است که وصل نمایی به کسی که قطع نموده است و ببخشی به کسی که تو را محروم نموده است و بگذری از کسی که به تو ستم نموده است. وقتی این دستورات را انجام داد، خداوند به او وحی کرد. و تو اخلاق عظیم و برجسته‌ای داری!. (قلم/۴).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۵۰ بحار الأنوار، ج۷۵، ص۱۱۴/ العدد القویهًْ، ص۵۲

الصّادق (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ أَدَّبَ رَسُولَهُ (صلی الله علیه و آله) فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ قَالَ خُذْ مِنْهُمْ مَا ظَهَرَ وَ مَا تَیَسَّرَ وَ الْعَفْوُ الْوَسَطُ.

امام صادق ( همانا خدا، رسولش (را [به بهترین وجه] تربیت کرده است. پس فرمود: «ای محمّد (! با عفو و مدارا رفتار کن، و به کارهای شایسته دعوت نما، و از جاهلان روی بگردان [و با آنان ستیزه مکن]». از آنان آنچه را ظاهر و آسان است بگیر و عفو (بخشش) حدّ میانه است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۵۰ بحار الأنوار، ج۹۳، ص۸۴/ العیاشی، ج۲، ص۴۳/ نور الثقلین/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ أَدَّبَ نَبِیَّهُ (صلی الله علیه و آله) حَتَّی إِذَا أَقَامَهُ عَلَی مَا أَرَادَ قَالَ لَهُ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ إِلَی أَنْ قَالَ فَحَرَّمَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کُلَّ مُسْکِرٍ فَأَجَازَ ذَلِکَ کُلَّهُ.

امام صادق ( خداوند پیامبرش (را تربیت کرد تا اینکه وقتی ایشان را آنچنان که میخواست به پا داشت، به ایشان فرمود: «وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ تا جایی که فرمود، خداوند خَمر را حرام گرداند و رسول خدا (هر مست‌کنندهای را حرام کرد و خداوند برای این به حضرت اجازه داد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۴۵۲ مستدرک الوسایل، ج۱۷، ص۵۸