ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابࣰا مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُوٓاْ إِلَٰهࣰا وَٰحِدࣰاۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ سُبۡحَٰنَهُۥ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
31
ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَٰنَهُمۡ أَرۡبَابࣰا مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُوٓاْ إِلَٰهࣰا وَٰحِدࣰاۖ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ سُبۡحَٰنَهُۥ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
31
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللهِ فَقَال أَمَا وَ اللَّهِ مَا دَعَوْهُمْ إِلَی عِبَادَهًِْ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ دَعَوْهُمْ مَا أَجَابُوهُمْ وَ لَکِنْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً وَ حَرَّمُوا عَلَیْهِمْ حَلَالًا فَعَبَدُوهُمْ مِنْ حَیْثُ لَا یَشْعُرُونَ.
امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی آیه: اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللهِ، پرسیدم، فرمود: «به خدا سوگند! دانشمندان و راهبان یهود مردم را برای عبادت خودشان دعوت نکردند و اگر چنین کاری را می‌کردند، مردم از آنها نمی‌پذیرفتند؛ ولی حلال خدا را برای آنها حرام و حرام خدا را حلال کردند، پس ناخودآگاه، آنها دانشمندان و راهبان را پرستیدند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ الکافی، ج۱، ص۵۳/ المحاسن، ج۱، ص۲۴۶/ نور الثقلین/ بحار الأنوار، ج۲، ص۹۸/ الکافی، ج۲، ص۳۹۸/ وسایل الشیعهًْ۲۷، ص۱۲۴/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- وَ اللَّهِ مَا صَامُوا لَهُمْ وَ لَا صَلَّوْا لَهُمْ وَ لَکِنْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً وَ حَرَّمُوا عَلَیْهِمْ حَلَالًا فَاتَّبَعُوهُمْ.
امام باقر (علیه السلام)- قسم به خدا برای آنان نماز نخواندند و روزه نگرفتند، بلکه حرامی را (کار حرام) برای آنان حلال و حلالی را حرام دانستند و از آنان پیروی کردند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ الکافی، ج۱، ص۵۳/ نور الثقلین/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۴۶/ العیاشی، ج۲، ص۸۶/ بحار الأنوار، ج۲، ص۹۸/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- وَ اللَّهِ مَا صَامُوا لَهُمْ وَ لَا صَلَّوْا إِلَیْهِمْ وَ لَکِنَّهُمْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً فَاسْتَحَلُّوهُ وَ حَرَّمُوا عَلَیْهِمْ حَلَالًا فَحَرَّمُوهُ.
امام باقر (علیه السلام)- به خدا سوگند! به خاطر کشیش ها و رهبان‌های خود روزه نگرفتند و نماز نخواندند، بلکه آنها (رهبان ها) چیزی را حلال کردند و این‌ها پیروی نمودند و چیزی را حرام نمودند و اینان قبول کردند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ مستدرک الوسایل، ج۱۷، ص۳۰۷/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۴۷/ البرهان/ وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۳۴/ العیاشی، ج۲، ص۸۷
الباقر (علیه السلام)- وَ اللَّهِ مَا صَلَّوْا لَهُمْ وَ لَا صَامُوا وَ لَکِنْ أَطَاعُوهُمْ فِی مَعْصِیَهًِْ اللَّهِ.
امام باقر (علیه السلام)- به خدا قسم، برای آنان نماز نگزاردند و روزه نگرفتند، بلکه در معصیت خدا از آنان اطاعت کردند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۳۳/ بحار الأنوار، ج۲، ص۹۷/ البرهان/ المحاسن، ج۱، ص۲۴۶/ نور الثقلین
الصّادق (علیه السلام)- أَمَا إِنَّهُمْ لَمْ یَتَّخِذُوهُمْ آلِهَهًًْ إِلَّا أَنَّهُمْ أَحَلُّوا لَهُمْ حَلَالًا فَأَخَذُوا بِهِ وَ حَرَّمُوا حَرَاماً فَأَخَذُوا بِهِ فَکَانُوا أَرْبَابَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ.
امام صادق (علیه السلام)- آنها را خدای خود قرار ندادند، بلکه هر حلالی را که آنها حلال کردند، ایشان پیروی نمودند و هر حرامی را که حرام نمودند ایشان قبول کردند و در برابر خدا، خدایان آنها شدند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ وسایل الشیعهًْ، ج۲۷، ص۱۳۴/ بحار الأنوار، ج۹، ص۲۱۲/ البرهان/ نور الثقلین/ العیاشی، ج۲، ص۸۶
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَأَمَّا مَا جَاءَ مِنْ ذِکْرِ الشِّرْکِ فِی کِتَابِ اللَّهِ تَعَالَی فَمِنْ أَرْبَعَهًِْ أَوْجُه ... وَ أَمَّا الْوَجْهُ الثَّانِی مِنَ الشِّرْکِ فَهُوَ شِرْکُ الْأَعْمَالِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِکُونَ وَ قَوْلُهُ سُبْحَانَهُ اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللهِ أَلَا إِنَّهُمْ لَمْ یَصُومُوا لَهُمْ وَ لَمْ یُصَلُّوا وَ لَکِنَّهُمْ أَمَرُوهُمْ وَ نَهَوْهُمْ فَأَطَاعُوهُمْ وَ قَدْ حَرَّمُوا عَلَیْهِمْ حَلَالًا وَ أَحَلُّوا لَهُمْ حَرَاماً فَعَبَدُوهُمْ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُونَ فَهَذَا شِرْکُ الْأَعْمَالِ وَ الطَّاعَاتِ.
امام علی (علیه السلام)- امّا شرک در قرآن بر چهار وجه آمده است؛.. وجه دوّم از شرک، شرک اعمال است، خداوند می‌فرماید: و بیشتر آنها که مدّعی ایمان به خدا هستند، مشرکند!. (یوسف/۱۰۶) و در جای دیگری فرموده: اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللهِ. آنان برای دانشمندان و بزرگانشان روزه نمی‌گرفتند و نماز نمی‌خواندند، بلکه هر چه آنان امر و نهی می‌کردند، از این رو ندانسته آنان را عبادت می‌کردند؛ این همان شرک در اعمال و طاعات است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۰۰/ بحار الأنوار، ج۹۰، ص۶۱
الباقر (علیه السلام)- وَ أَمَّا أَحْبَارُهُمْ وَ رُهْبَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ أَطَاعُوا وَ أَخَذُوا بِقَوْلِهِمْ وَ اتَّبَعُوا مَا أَمَرُوهُمْ بِهِ وَ دَانُوا بِمَا دَعَوْهُمْ إِلَیْهِ فَاتَّخَذُوهُمْ أَرْبَاباً بِطَاعَتِهِمْ لَهُمْ وَ تَرْکِهِمْ أَمْرَ اللَّهِ وَ کُتُبَهُ وَ رُسُلَهُ (فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ مَا أَمَرَهُمْ بِهِ الْأَحْبَارُ وَ الرُّهْبَانُ اتَّبَعُوهُ وَ أَطَاعُوهُمْ وَ عَصَوُا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ.
امام باقر (علیه السلام)- امّا احبار و راهبان ایشان را اطاعت کرده و هرچه آن گروه گفتند؛ راهبان هم آن را ترویج کردند، و عقائد آنها را نشر نمودند، آنها آن جماعت را برای خود ارباب گرفتند، و امر خدا و رسول و کتاب خدا را رها ساختند و آن را پشت سر افکندند. (آل عمران/۱۸۷) و هرچه احبار و راهبان گفتند بکار بستند و آنها را اطاعت کردند. و خداوند و رسولش را نافرمانی نمودند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۶ نور الثقلین/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۹، ص۲۱۱/ القمی، ج۱، ص۲۸۸/ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۹۴
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ أَطَاعَ رَجُلًا فِی مَعْصِیَهًِْ اللَّهِ فَقَدْ عَبَدَهُ.
امام صادق (علیه السلام)- کسی که در معصیت خدا از کسی اطاعت کند، مسلّما او را عبادت کرده است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۸ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ عَدِیِّ‌بْنِ‌حَاتَمٍ قَالَ أَتَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ فِی عُنُقِی صَلِیبٌ مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ یَا عَدِیُّ اطْرَحْ هَذَا الْوَثَنَ مِنْ عُنُقِکَ قَالَ فَطَرَحْتُهُ وَ انْتَهَیْتُ إِلَیْهِ وَ هُوَ یَقْرَأُ هَذِهِ الْآیَهًَْ اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْبابا حَتَّی فَرَغَ مِنْهَا فَقُلْتُ لَهُ إِنَّا لَسْنَا نَعْبُدُهُمْ فَقَالَ أَ لَیْسَ یُحَرِّمُونَ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فَتُحَرِّمُونَهُ وَ یُحِلُّونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَتَسْتَحِلُّونَهُ قَالَ فَقُلْتُ بَلَی قَالَ فَتِلْکَ عِبَادَتُهُمْ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- عدی‌بن‌حاتم گوید: نزد رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) آمدم درحالی‌که صلیبی از طلا به گردنم بود. به من فرمود: «ای عدی! این را از گردنت بردار». گفت: «آن را برداشتم». ایشان درحال خواندن این آیه از سوره‌ی برائت بود: اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَ رُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً، تا اینکه از خواندن آن فارغ شد. به او عرض کردم: «ما آنان را نمی‌پرستیم»؟ فرمود: «مگر آنچه را خدا حلال نموده است تحریم نمی‌کنند و شما نیز آنها را تحریم نمی‌کنید و آنچه را خدا حرام کرده است، حلال نمی‌کنند و شما نیز آنها را حلال نمی‌دانید»؟ گفت: «بلی». فرمود: «عبادت ایشان این‌گونه است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۸ بحار الأنوار، ج۹، ص۹۸/ البرهان/ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- یَا عِبَادَ اللَّهِ اتَّبِعُوا أَخِی وَ وَصِیِّی عَلِیَّ‌بْنَ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) بِأَمْرِ اللَّهِ وَ لَا تَکُونُوا کَالَّذِینَ اتَّخَذُوا أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ تَقْلِیداً لِجُهَّالِ آبَائِهِمُ الْکَافِرِینَ بِاللَّهِ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ای بندگان خدا! به دستور خداوند، از برادر و وصیّ من علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) پیروی کنید و مانند کسانی نباشید که [از روی تقلید از پدران جاهلشان که به خداوند کافر بودند] معبودانی در مقابل خدا قرار دادند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۸ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۳۸۰
الباقر (علیه السلام)- أَمَّا الْمَسِیحُ (علیه السلام) فَعَصَوْهُ وَ عَظَّمُوهُ فِی أَنْفُسِهِمْ حِینَ زَعَمُوا أَنَّهُ إِلَهٌ وَ أَنَّهُ ابْنُ اللَّهِ وَ طَائِفَهًٌْ مِنْهُمْ قَالُوا ثَالِثُ ثَلَاثَهًٍْ وَ طَائِفَهًٌْ مِنْهُمْ قَالُوا هُوَ اللَّهُ.
امام باقر (علیه السلام)- امّا مسیح (علیه السلام)؛ بعضی او را چنان بزرگ شمردند تا جایی که برای او ادّعای الوهیّت کردند و اینکه او پسر خداست. گروهی از آنان نیز به تثلیث قائل شدند و گروهی از آنان گفتند که او خداست.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۱۱۸ نور الثقلین/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۹، ص۲۱۱/ القمی، ج۱، ص۲۸۸/ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۹۴