وَلَا عَلَى ٱلَّذِينَ إِذَا مَآ أَتَوۡكَ لِتَحۡمِلَهُمۡ قُلۡتَ لَآ أَجِدُ مَآ أَحۡمِلُكُمۡ عَلَيۡهِ تَوَلَّواْ وَّأَعۡيُنُهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُواْ مَا يُنفِقُونَ
92
وَلَا عَلَى ٱلَّذِينَ إِذَا مَآ أَتَوۡكَ لِتَحۡمِلَهُمۡ قُلۡتَ لَآ أَجِدُ مَآ أَحۡمِلُكُمۡ عَلَيۡهِ تَوَلَّواْ وَّأَعۡيُنُهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُواْ مَا يُنفِقُونَ
92
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- فَقَصَدَ نَحْوَ الرُّومِ إِلَی مَدِینَهًِْ تَبُوک ... وَ اسْتَخْلَفَ عَلِیّاً (علیه السلام) فِی أَهْلِهِ وَ قَالَ یَا عَلِیُّ (علیه السلام) إِنَّ الْمَدِینَهًَْ لَا تَصْلُحُ إِلَّا بِی أَوْ بِکَ وَ ذَلِکَ لِشَفَقَتِهِ عَلَیْهَا مِنْ أَعْدَائِهَا وَ نَصِّهِ عَلَیْهِ بِالْقِیَامِ بَعْدَهُ فَعَظُمَ ذَلِکَ إِلَّا عَلَی الْأَنْصَارِ فَضَرَبَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) عَسْکَرَهُ فَوْقَ ثَنِیَّهًِْ الْوَدَاعِ فَأَبْطَأَ أَکْثَرُهُمْ ... وَ أَتَاهُ الْبَکَّاءُونَ وَ هُمْ مَعْقِلُبْنُیَسَارٍ وَ صَخْرُبْنُخَنْسَا وَ عَبْدُاللَّهِبْنُکَعْبٍ وَ عُلَیَّهًُْبْنُزَیْدٍ وَ سَالِمُبْنُعُمَیْرٍ وَ ثَعْلَبَهًُْبْنُعَتَمَهًَْ وَ عَبْدُاللَّهِبْنُمَعْقِلٍ وَ سَأَلُوا دَوَابّاً أَوْ بِغَالًا أَوْ خِفَافاً فَلَمْ یَجِدْ فَانْصَرَفُوا وَ هُمْ یَبْکُونَ فَنَزَلَ وَ لا عَلَی الَّذِینَ إِذا ما أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- [پیامبر (صلی الله علیه و آله)] قصد کرد برای جنگ با روم به شهر تبوک برود، ... علی (علیه السلام) را در میان خانوادهاش جانشین قرار داد و فرمود: «ای علی! مدینه در آرامش نمیماند مگر بهواسطهی من یا تو». و این سخن به خاطر این بود که بر مدینه از دست دشمنان آن میترسید و چون تصریح کرده بود که او امامِ بعد از خودش است این سخن جز بر مسلمانان مدینه، [بر دیگران] بزرگ و سخت آمد. پیامبر (صلی الله علیه و آله) لشکرش را در بالای ثنیهًْ الوداع قرار داد ولی بیشتر آنها کُندی کردند. ... و گریهکنندگان نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) آمدند که عبارت بودند از؛ معقلبنیسار و صخربنخنسا و عبداللهبنکعب و علیّهًْبنزید و سالمبنعمیر و ثعلبهًْبنعتمه و عبداللهبنمعقل. و اینها اسب یا قاطر یا کمتر از آن را میخواستند [که با آن به جنگ بروند] ولی یافته نشد و برگشتند درحالیکه گریه میکردند که این آیه نازل شد: وَ لا عَلَی الَّذِینَ إِذا ما أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۲۹۰ المناقب، ج۱، ص۲۱۱
الباقر (علیه السلام)- وَ لَا عَلَی الَّذِینَ إِذَا مَا أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ الْآیَهًَْ قَالَ: عَبْدُ اللهِ بْنُ یَزِیدَ بْنِ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِیُّ أَحَدُهُمْ.
امام باقر (علیه السلام) وَ لا عَلَی الَّذِینَ إِذا ما أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ ... عبداللهبنیزیدبنورقاء خزاعی یکی از آنهاست.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۶، ص۲۹۰ نور الثقلین