- بَلۡ كَذَّبُواْ بِمَا لَمۡ يُحِيطُواْ بِعِلۡمِهِۦ وَلَمَّا يَأۡتِهِمۡ تَأۡوِيلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلظَّـٰلِمِينَ39
الف: تا علم نداریم، حرفى نزنیم. «الم یؤخذ علیهم میثاق الكتاب ان لا یقولوا على اللَّه الاّ الحقّ» 263
ب: تا علم نداریم، حرفى را ردّ نكنیم. «بل كذبّوا بما لم یحیطوا بعلمه» همین آیه. 264
عبدالعظیم حسنى از امام جوادعلیه السلام نقل مىكند كه حضرت علىعلیه السلام فرمود: چهار نكته گفتم كه خداوند آیات آن را نازل كرده است:
«المرء مخبوء تحت لسانه» شخصیّت انسان در زیر زبانش پنهان است، آیه نازل شد: «ولتعرفنّهم فى لحن القول» 265 یعنى در گفتگو آنان را مىشناسى.
گفتم: «مَن جهل شیئاً عاداه» هركس چیزى را نداند، دشمنى با آن مىكند، آیه نازل شد: «بل كذّبوا بما لم یحیطوا»
گفتم: «قیمة كلّ امرء ما یحسنه» ارزش هر كس به لیاقت و عملكرد اوست، آیه نازل شد: «انّ اللّه اصطفاه علیكم و زاده بسطة فى العلم و الجسم» 266 یعنى خداوند طالوت را به خاطر توانایىهایش برگزید.
«القتل یقلّ القتل» كشتن ستمگر، جلو زیاد شدن قتل را مىگیرد، آیه نازل شد: «و لكم فى القصاص حیاة» 267
263) اعراف، 169.
264) تفسیر مجمعالبیان.
267) بقره 179 ؛ كافى، ج1، ص 166.
مخالفان، بدون احاطهى علمى به قرآن، آن را ردّ كردهاند. «كذّبوا بما لم یحیطوا» به خاطر ندانستن، چیزى را ردّ نكنیم. «كذّبوا بما لم یحیطوا»
دانستنِ كلّى و اجمالى كم اثر است. آنچه سبب نورانیّت مىشود، «احاطهى علمى» است. «لم یحیطوا بعلمه»
مخالفت مخالفان انبیا در طول تاریخ، اغلب بر اساس جهل بوده است. «كذلك كذّب الذین من قبلهم»
آگاهى بر تاریخ وسرنوشت مخافان انبیا، لازم است. «فانظر كیف كان عاقبة...»