- إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعًا وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ إِنَّهُۥ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ شَرَابٌ مِّنۡ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ4
احتمال دارد مراد از «بالقسط» این باشد كه اهل ایمان به خاطر قسط وعدالتى كه دارند، پاداش مىبینند. 207 البتّه فضل الهى منافاتى با قسط ندارد، چنانكه در آیات دیگر، به پاداشهاى افزون الهى اشاره شده است از جمله: «للذین احسنوا الحسنى و زیادة» 208 و «لیوفیّهم اجورهم ویزیدهم من فضله» 209
207) تفاسیر مجمعالبیان و كبیرفخررازى.
بازگشت ما به سوى خداست، بیهوده به فكر راضى ساختن این و آن نباشیم. «الیه مرجعكم» همهى انسانها، پس از مرگ زنده خواهند شد. «الیه مرجعكم جمیعاً»
معاد، مادّى و جسمانى است. «یبدء الخلق ثم یعیده» (اعاده به معناى بازگرداندن همان چیز است)
توانایى خداوند بر پدید آوردن، نشانهى توانایى او بر رستاخیز است. «یبدء الخلق ثم یعیده»
نه تنها انسان دوباره زنده مىشود، بلكه همهى آفرینش بار دیگر آفریده مىشود. «یبدء الخلق ثم یعیده»
همان گونه كه تمام هستى، براى بشر آفریده شده، در آخرت نیز اعادهى خلق براى پاداش گرفتن بشر است. «یبدء الخلق ثم یعیده لیجزى...»
آفرینش همچنان استمرار دارد. «یبدء الخلق»
مقصود اصلى از معاد، پاداش مؤمنان است. «لیجزى الذین امنوا» و كیفر كافران به خاطر عدل الهى است.
پاداش الهى براساس قسط و عادلانه است. (با ازدیاد به واسطهى فضل او منافات ندارد) «لیجزیهم... بالقسط»
ارزش كارهاى خوب، به انگیزه وهدف خوب آن است. «آمنوا و عملوا الصالحات»
استمرار و پافشارى بر كفر، موجب عذاب است. «بما كانوا یكفرون»