- وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ ٱلنَّاسَ أُمَّةً وَٰحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخۡتَلِفِينَ118
تفسیر نور
و اگر پروردگارت مىخواست، هر آینه همهى مردم را (با اجبار)، یك امّت واحده (و داراى یك عقیدهى حق) قرار مىداد، در حالى كه همچنان اختلاف مىورزند.
نکتهها
در قرآن مجید، بارها به مسئلهى آزادى انسانها در انتخاب راه و عقیده اشاره شده است. یعنى با اینكه خداوند مردم را به سوى خویش هدایت مىفرماید، امّا هرگز در این راه اجبار نمىكند و به پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله نیز حقّ مجبور كردن مردم را نداده است، بلكه فقط از آن حضرت خواسته كه مردم را تذكّر دهد و راه را به آنان یادآورى نماید. «انّما انت مذكّر، لست علیهم بمصیطر»145. بنابراین، خداوند راه تقوى و فجور را به نحوى كه فطرت انسان خوبىها و بدىها را از درون درك كند، الهام مىفرماید، و از بیرون هم انبیاعلیهم السلام را براى راهنمایى مىفرستد و این خود انسان است كه با اراده و اختیار كامل راه خویش را برمىگزیند.145) غاشیه، 21.
پیامها
سنّت الهى در آفرینش انسان، بر اساس آزادى و انتخاب عقاید و افكار است. «لو شاء ربّك لجعل الناس امة واحدة» خواست خداوند، قابل تخلّف نیست. «لوشاء ربّك لجعل»
در هیچ زمان همهى مردم یكدست نبودهاند. «ولایزالون مختلفین»
دلیل اختلاف مردم، قدرت آزاد بودن آنان است. «لو شاء... ولایزالون مختلفین»