سوره هود - آیه 40 جزء 12 - صفحه 226
  • حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَمۡرُنَا وَفَارَ ٱلتَّنُّورُ قُلۡنَا ٱحۡمِلۡ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَأَهۡلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيۡهِ ٱلۡقَوۡلُ وَمَنۡ ءَامَنَ‌ۚ وَمَآ ءَامَنَ مَعَهُۥٓ إِلَّا قَلِيلٌ
    40
تفسیر نور
(كفر و استهزا ادامه داشت) تا زمانى كه قهر ما آمد و تنور فوران كرد. ما (به نوح) گفتیم كه از هر زوج (حیوان و موجود زنده) یك جفت (نر و ماده) در آن (كشتى) سوار كن، و (همچنین) خانواده‌ى خودت را، جز (همسر و یكى ازفرزندان و) كسانى كه قبلاً در مورد آنها قول (عذاب) داده شده بود. و (نیز سوار كن) افرادى را كه ایمان آورده‌اند، (امّا) جز گروه كمى، كسى همراه او ایمان نیاورده بود.

نکته‌ها
مراد از «تَنُّور» در آیه، همان تنور فارسى است و مراد از فوران آب از تنور، یا شدّت قهر الهى است كه حتّى‌ از تنورى كه محل آتش است، آب جوشید و یا مُراد، تنور مخصوصى است كه جوشیدن آب از آن، نشانه‌ى شروع عذاب الهى بوده است.56

طبق برخى روایات، حضرت نوح‌علیه السلام علاوه بر حیوانات، درختان را نیز با خود به كشتى برده است،57 كه این مطلب با توجّه به اینكه زوجیّت و نر و ماده بودن مخصوص حیوانات نیست، با آیه سازگار است كه «من كلٍ زوجین اثنین» یعنى از هر موجودى یك جفت.

البتّه در روایتى مى‌خوانیم كه مراد از «من كل زوجین اثنین» این است كه از هر نر و مادّه‌اى دو زوج (یعنى نر ومادّه‌ى اهلى و نر ومادّه‌ى وحشى) سوار كشتى كن.58

به گفته‌ى تفسیر روح‌المعانى، حضرت نوح علیه السلام چهار پسر داشت: كنعان كه هلاك شد، سام پدر عرب، حام پدر سودان و یافِث پدر تركان بوده‌اند.

در روایتى آمده است كه نوح دخترى داشت مؤمنه كه همراه حضرت سوار بر كشتى شد.59

در حدیث آمده است كه وقتى خداوند خواست قوم نوح را عذاب كند، تا چهل سال زنان را عقیم كرد تا فرزندى تولّد پیدا نكند.60


56) تفسیر نورالثقلین.

57) تفسیر روح‌المعانى.

58) تفسیر نورالثقلین.

59) تفسیر نورالثقلین.

60) بحار، ج‌11، ص 312

پیام‌ها
مسخره كردن كفّار تا لحظه‌ى آمدن قهر الهى ادامه داشت. «حتّى اذا جاء امرنا»

داستان حضرت نوح بسیار مهم بود. «امرنا»

هرگونه جوشش و فوران آب، تحت امر الهى است. «جاء امرنا و فارالتنور»

خداوند هم سبب ساز است و هم سبب سوز، تنورِ آتش را محل فوران آب قرار مى‌دهد، چنانكه آتش را بر ابراهیم‌علیه السلام گلستان مى‌كند. آب كه مایه‌ى حیات است، سبب هلاكت و انقراض یك نسل مى‌شود. «فار التنّور»

نسل حیوانات وموجودات زنده باید حفظ شود. «احمل فیها من‌كل زوجین اثنین»

ضابطه نه رابطه، پیوندهاى مكتبى، بر روابط خانوادگى حاكم است. زن و فرزند نوح، حقّ سوار شدن به كشتى را نداشتند. «الاّ من سبق علیه القول»

یاران حقّ، در طول تاریخ اندك بوده‌اند. «ما امن معه الاّ قلیل»

در روایتى مراد از «قلیل» را هشتاد نفر دانسته كه به نوح ایمان آوردند.61


61) تفسیر نورالثقلین.