قَالَ يَـٰقَوۡمِ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كُنتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَرَزَقَنِي مِنۡهُ رِزۡقًا حَسَنًاۚ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أُخَالِفَكُمۡ إِلَىٰ مَآ أَنۡهَىٰكُمۡ عَنۡهُۚ إِنۡ أُرِيدُ إِلَّا ٱلۡإِصۡلَـٰحَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُۚ وَمَا تَوۡفِيقِيٓ إِلَّا بِٱللَّهِۚ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ أُنِيبُ
88
نبوّت بر اساس معجزه وبیّنه است. «كنتعلىبیّنة» (قوانین بر پایه دلیل است) انبیاعلیهم السلام همه چیز را از خدا مىدانند. «ربّى ، رزقنى»
گمان نكنیم زندگىِ خوب، با كمفروشى وحرامخوارى بدست مىآید، زیرا انبیا و اولیاى الهى بدون آلودگى به این گناهان، روزىِ نیكو داشتهاند. «رزقنى منه رزقاً حسنا» (روزى نیكو آن است كه بر اساس كمفروشى وظلم نباشد)
روزى انسان از خدا وبه لطف اوست، نه به زرنگى. « رزقنى منه»
در مقابل كفّار كه مىگفتند: «اموالنا» حضرت شعیبعلیه السلام فرمود: «رزقنى منه رزقاً حسنا» یعنى گمان نكنید كه من مشكل مالى دارم.
آمر به معروف و ناهى از منكر باید قبل از دیگران، خودش اهل عمل باشد. انبیا فقط طرّاح و فرمانده نبودند، بلكه خودشان از بهترین مصادیق اهل عمل بشمار مىرفتند. «و ما ارید ان اخالفكم الى ما انهاكم عنه»
انبیاعلیهم السلام نه تنها برخلاف دستورهاى الهى عمل نمىكردند، بلكه حتّى به فكر خلاف هم نبودند. «و ما ارید ان ...»
هدف انبیاعلیهم السلام اصلاح انسانها و جوامع بشرى است. «ان ارید الاّ الاصلاح»
مرز كار انبیا توان وقدرت آنهاست، نه ساعت، روز، ماه وسال. «مااستطعت»
ارادهى كارها از ما، ولى میزان توفیق از خداست. « ان ارید ، ما توفیقى الا بالله»
در كارها آخرین تلاش را به كار ببریم، ولى بدانیم كه موفّقیّت به دست خداوند است. «ما استطعت و ما توفیقى ...»
توكّل زمانى نتیجهبخش است كه در كنارِ تلاش باشد. «ما استطعت ، توكّلت»
مصلح باید خود صالح و اهل ایمان، توكّل، انابه و سوز باشد. «مااستطعت، علیه توكّلت و الیه اُنیب»
در این آیه براى آمر به معروف و ناهى از منكر این سفارها شده است:
الف: شخصاً اهل عمل باشد. «ما ارید ان اُخالفكم الى ما انهاكم عنه»
ب: هدف او اصلاح جامعه باشد. «ما اُرید الاّ الاصلاح»
ج: توفیق كارش را از خداوند بداند. «و ما توفیقى الاّ باللَّه»
د: همیشه بر او توكّل نماید. «علیه توكّلت»
ه : در مشكلات به او پناه ببرد. «الیه اُنیب»