سوره یوسف - آیه 47 جزء 12 - صفحه 241
  • قَالَ تَزۡرَعُونَ سَبۡعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدتُّمۡ فَذَرُوهُ فِي سُنۢبُلِهِۦٓ إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّا تَأۡكُلُونَ
    47
تفسیر نور
(یوسف در جواب) گفت: هفت سال پى‌درپى كشت كنید و آنچه را درو كردید، جز اندكى را كه مى‌خورید، در خوشه‌اش كنار بگذارید.

نکته‌ها
یوسف‌علیه السلام بدون گلایه و شكوه از رفیق كه چرا او را فراموش كرده و بدون آنكه قید و شرطى براى تعبیر خواب پادشاه تعیین كند، فورى به تعبیر خواب پرداخت، زیرا كتمان دانش به ویژه در هنگام نیاز جامعه به آن، امرى به دور از شأن انسان‌هاى پاك و نیكوكار است.

یوسف به جاى تعبیر خواب، راه مقابله با قحطى را با برنامه‌اى روشن بیان كرد تا نشان دهد علاوه بر علم تعبیر خواب، قدرت برنامه‌ریزى و مدیریّت دارد.

علم كشاورزى و سیاست ذخیره‌سازى و لزوم صرفه‌جویى در مصرف، از این آیه استفاده مى‌شود.

پیام‌ها
طرح و برنامه‌هاى سازنده خود را بدون منّت و چشم‌داشت عرضه كنیم. «قال تزرعون»*

براى نجات جامعه بایستى از مشكلات شخصى چشم پوشید. (یوسف سخنى از زندانى بودن خود كه مسئله‌ى شخصى است، چیزى نگفت، بلكه به فكر حلّ مشكل مردم بود) «قال تزرعون...»*

مدیریّت بحران و اداره جامعه در شرایط حاد و دشوار از وظایف اصلى حكومت است. «قال تزرعون...»*

حكومت‌ها باید قحطى و خشكسالى را پیش‌بینى كنند و در ایّام فراخى با تدبیر از فشار مشكلات بكاهند. «تزرعون...»*

به هنگام مناسب بودن شرایط حداكثر بهره‌بردارى را باید نمود. «تزرعون...»*

در مواقعى كه بحرانى در پیش است باید بر ظرفیّت تولید و كار افزود. «تزرعون...»*

مردان خدا، باید براى رفاه مردم فكر كنند و طرح‌هاى دراز مدّت و كوتاه مدّت داشته باشند. «قال تزرعون سبع سنین»

زمان، عنصر بسیار مهمى در برنامه ریزى و مدیریّت است. «سبع سنین»*

فقط تشریح وضعیّت كافى نیست، باید طرح و برنامه داد. «تزرعون سبع سنین دأباً...»*

برنامه‌ریزى در تولید «تزرعون سَبْعَ سِنِینَ» و صرفه جویى و ذخیره‌سازى «فَذَرُوهُ» یك ضرورت است. (در حالى كه جوامع عقب مانده بدون توجّه به این مراحل فقط مصرف مى‌كنند.)*

كنترل حكومت بر روند تولید و توزیع، در شرایط بحرانى امرى ضرورى است. «تزرعون... فذروه...»

گندم اگر به خوشه باشد بر عمرش اضافه مى‌شود. «فذروه فى سنبله»

مى‌توان با برنامه‌ریزى، خود را براى مقابله با حوادث طبیعى همچون قحطى، زلزله و سیل آماده كرد. «فذروه فى سنبله»

برنامه‌ریزى و تدبیر براى آینده، منافاتى با توكل و تسلیم در برابر امر خدا ندارد. «فذروه فى سنبله» (با تدبیر، به استقبال تقدیر برویم.)

طرحها باید قابلیّت عملى داشته باشند. «فذروه فى سنبله» (بهترین شیوه عملى در آن زمانِ بدون سیلو و تكنولوژى، واگذاردن گندم در خوشه بود.)

هر تلخى‌اى بد نیست. همین قحطى مقدّمه‌ى حاكمیّت یوسف شد وهمچنین مقدّمه صرفه‌جویى وكار بیشتر در میان مردم گشت. «تزرعون، فذروه، الاّ قلیلا»

آینده‌نگرى وبرنامه‌ریزى بلند مدّت براى مقابله با مشكلات اقتصادى جامعه، لازمه مدیریّت كشور است. «تزرعون... فذروه... الاّ قلیلا»

صرفه‌جویى امروز، خودكفایى فردا واسراف امروز، نیاز فردا را بدنبال دارد. «قلیلاً ممّا تأكلون»

رؤیاى كافران نیز مى‌تواند بیانگر واقعیّت‌ها و حاوى دستورالعمل‌هایى براى حفظ جامعه باشد.

امروز باید براى فرداى بهتر كوشش كرد. «تزرعون... ثمّ یأتى من بعد ذلك»*