رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضۡلَلۡنَ كَثِيرًا مِّنَ ٱلنَّاسِ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُۥ مِنِّي وَمَنۡ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
36
تفسیر نور
پروردگارا! همانا بتها بسیارى از مردم را گمراه كردهاند، پس هر كه مرا پیروى كند، قطعاً او از من است و هر كس با من مخالفت كند، همانا تو بخشندهى مهربانى.
نکتهها
سؤال: چگونه بتها كه مجسمّههایى از سنگ وچوب هستند، انسان را گمراه مىكنند؟پاسخ: اولاً: بتها همیشه جماد نیستند، گاهى انسانها و طاغوتها نیز بت مىشوند. ثانیاً: مسألهى هنر و زیورآلاتى كه همراه بتها بود جاذبه داشت. ثالثاً: گاهى جهل سبب مىشود كه سنگ و چوب نیز ارزش پیدا كند.
اگر این آیه را همراه با آیهى قبل معنا كنیم نتیجهى خوبى به دست مىآوریم، زیرا در آیهى قبل ابراهیم گفت: «خدایا! فرندانم را از بتپرستى دور بدار.» در این آیه مىگوید: «كسى كه موحّد و پیرو من بود از من است» بنابراین، تمام موحدان فرزندان مكتبى ابراهیم هستند. «ملّة ابیكم ابراهیم» همانگونه كه رسول اكرمصلى الله علیه وآله فرمود: «اَنَا و علّى ابوا هذه الاُمّة»64 من و على پدران مكتبى این امّت هستیم. ولى مشرك اگر فرزند پیامبر هم باشد خطاب مىشود: «انّه لیس من اهلك»65
حضرت علىعلیه السلام فرمود: «انّ ولىّ محمّد من اطاع اللَّه و ان بعدت لحمته و انّ عدوّ محمّد من عصى اللَّه و ان قربت لحمته» «همانا دوست محمّد كسى است كه خدا را اطاعت كند، گرچه از نظر فامیلى و نَسب دور باشد و دشمن محمّد كسى است كه خدا را نافرمانى كند، گرچه از بستگان پیامبر باشد.66
64) بحار، ج 16، 95.
66) بحار، ج 67، ص 25.
پیامها
هنرهایى مثل مجسمه سازى مىتوانند منشأ انحراف شوند، چنانكه بتها افراد بسیارى را گمراه كردند. «انّهنّ اضللن» دیندارى با شعار نیست، با عمل و پیروى از دستورات است. «تبعنى»
میان رهبران آسمانى و مردم مومن، رابطهى مكتبى برقرار است. «فانّه منّى»
انبیا حتّى نسبت به مخالفان خود دلسوز بودند و آنان را مأیوس نمىكردند. «مَن عصانى فانّك غفور رحیم»
مخالفت با دستور پیامبر، مخالفت خداست. «من عصانى فانّك»