وَلَقَدۡ نَعۡلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدۡرُكَ بِمَا يَقُولُونَ
97
فَسَبِّحۡ بِحَمۡدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ ٱلسَّـٰجِدِينَ
98
وَٱعۡبُدۡ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأۡتِيَكَ ٱلۡيَقِينُ
99
تفسیر نور
(اى پیامبر!) البتّه ما مىدانیم كه سینهات بواسطه آنچه مىگویند، تنگ مىشود.
پس (براى تقویت خود) پروردگارت را با سپاس و ستایش به پاكى یاد كن و از سجده كنندگان باش.
و پروردگارت را پرستش كن تا آنكه یقینى (مرگ)، تو را فرارسد.
نکتهها
در میان مفسران مشهور آن است كه مراد از «یقین» در این آیات، مرگ یعنى یقینىترین امر نزد بشر است. همان گونه كه در آیهى 46 سوره مدّثر نیز از زبان كفّار آمده كه: «و كنّا نكذب بیوم الدین حتّى اتانا الیقین» ما معاد را تا لحظه مرگ تكذیب مىكردیم. گرچه معناى یقین، مرگ نیست، ولى مرگ زمینهاى براى یقین پیدا كردن است، چون هنگام فرارسیدن مرگ تمام پردهها كنار رفته و انسان به واقعیات یقین پیدا مىكند.بعضى از منحرفان آیه «واعبد ربّك حتّى یاتیك الیقین» را دستاویز قرار داده و مىگویند: اگر به یقین رسیدى، دیگر عبادت لازم نیست!. غافل از آنكه خطاب آیه به پیامبرصلى الله علیه وآله است كه از روز اوّل به یقین رسیده بود ودر برابر تطمیع وتهدیدهاى كفّار مىفرمود: اگر ماه را در یك دستم و خورشید را در دست دیگرم قرار دهید، دست از وظیفهى خود برنمىدارم، ولى با آن یقین تا آخرین لحظه عمر عبادت مىكرد.
پیامها
اگر بدانیم رنج ما زیر نظر خداست، تحمّل مشكلات آسان مىشود. «نعلم» ظرفیّت تمام افراد حتّى انبیا محدود است. «یضیق صدرك»
گاهى لجاجت و یاوهگویى، سعهصدردارترین افراد را در فشار قرار مىدهد. «یضیق صدرك» با آنكه خداوند فرموده: «الم نشرح لك صدرك»
سینه پیامبر در جنگها تنگ نشد، ولى از حرفها دلگیر شد. «یضیق صدرك بمایقولون»
دواى فشار روحى وروانى، نماز، سجده، تسبیح و حمد خداوند است. «یضیق... فسبّح بحمد ربّك... واعبد» (ابن عباس مىگوید: هرگاه پیامبرصلى الله علیه وآله غمگین مىشد، به نماز برمىخاست.)45
مهمتر از عبادت، استمرار آن است. «واعبد ربّك حتّى یاتیك الیقین »
تداوم بر بندگى حق، سبب پیدا شدن یقین است. «واعبد ... یاتیك الیقین»
45) تفسیر نمونه.