ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا فُتِنُواْ ثُمَّ جَـٰهَدُواْ وَصَبَرُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ
110
تفسیر نور
پس قطعاً پروردگار تو براى كسانى كه پس سختىها(یى كه از كفار دیدند براى حفظ آیین یا توبه) هجرت كرده وبه جهاد برخاسته وپایدارى نمودند، همانا پروردگارت از آن پس قطعاً آمرزنده مهربان است.
نکتهها
با نگاه به آیات گذشته مىفهمیم كه مسلمانان به چند گروه تقسیم مىشدند:
گروهى كه زیر شكنجه كفّار جان دادند و كلمهاى كفرآمیز به زبان نیاوردند. مثل پدر و مادر عمّار یاسر.
گروهى كه ایمان قلبى داشتند، ولى براى نجات جان خود تقیّه كردند. مثل عمار.
گروهى كه بعد از ایمان، كافر و به اصطلاح مرتّد شدند.
گروهى كه بعد از گرفتار فتنه و انحراف شدن، با هجرت و جهاد و صبر به ایمان برگشته و توبه كردند و دین خود را حفظ كردند.
مرتد دو گونه است:
مرتد فطرى كسى است كه از پدر و مادر مسلمان تولد یافته و بعد از قبول اسلام به كفر برگشته است، كیفر او (بخاطر ضربهاى كه از طریق ارتدادش به جامعه اسلامى و تزلزل عقاید مردم وارد مىشود) قتل و اموالش مصادره و توبهاش پذیرفته نیست.
مرتد ملّى، به كسى گویند كه پدر و مادرش به هنگام انعقاد نطفهاش مسلمان نبودهاند، ولى او مسلمان شده و بعد كافر گشته است، توبه اینگونه مرتد پذیرفته مىشود.
پیامها
هجرتى ارزش دارد كه همراه با جهاد و صبر و مقاومت باشد وگرنه نوعى فرار است. «هاجروا - جاهدوا - صبروا» شرط دریافت مغفرت ورحمت الهى، جهاد ومقاومت است. «هاجروا... جاهدوا... صبروا... من بعدها لغفور رحیم»
اسلام بنبست ندارد و هرگونه انحراف و فتنه را مىتوان جبران كرد. (مرتد نیز مىتواند ایمان آورده و توبه كند)«ان ربّك من بعدها لغفور رحیم»