وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَـٰلًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡجِبَالِ أَكۡنَـٰنًا وَجَعَلَ لَكُمۡ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلۡحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأۡسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تُسۡلِمُونَ
81
تفسیر نور
وخداوند از آنچه آفریده، براى شما سایهها قرار داد و از كوه برایتان، غارها قرار داد وبراى شما لباسهایى قرار داد كه شما را از گرما (و سرما) حفظ مىكند ولباسهایى كه شما را از آسیبهاى یكدیگر حفظ مىنماید. اینگونه (خداوند) نعمت خود را بر شما تمام مىكند، باشد كه خود را تسلیم او كنید.
نکتهها
كلمهى «اكنان» جمع «كنّ» به چیزى گفته مىشود كه وسیلهى استتار باشد و مراد از آن در این آیه، غارها و تونلهاى زیر كوههاست.خداوند در آیه قبل، نعمت مسكن را براى شهرنشینان؛ «جعل لكم من بیوتكم سكناً»، ونعمتِ چادر را براى كوچنشینان؛ «جعل لكم من جلود الانعام بیوتا»، مطرح كرد ودر این آیه، نعمت غار را براى غارنشینان؛ «جعل لكم من الجبال اكناناً» مطرح ساخته است.
در میان انواع لباسها، نام «سرابیل» به معناى پیراهن، برده شده كه لباس دائمى براى زن و مرد، كودك و بزرگ، در همه حال و همه جاست و تمام بدن را مىپوشاند.
به گفتهى تفسیر المیزان، رسم عرب بر آن است كه میان دو امر متضاد، نام یكى را مىبرد ولى هر دو را در نظر دارد. لذا در این آیه نیز مراد از جملهى «تقیكم الحر» لباسى است كه انسان را از سرما وگرما حفظ مىكند، گرچه فقط نام گرما برده شده است.
پیامها
توجه و یاد نعمتها، علاقه انسان را به ولى نعمت زیاد و روح تسلیم و پرستش را در او زنده مىكند. (كلّ آیه) نقش سایه، كمتر از روشنایى و نور نیست. «جعل لكم... ظلالاً»
كامیابى از نعمتها، ما را از یاد آفریدگار آنها غافل نكند. (در این آیه سه بار كلمهى «جَعَل» و یكبار كلمهى «خَلَق» بكار رفته است)
زره ولباس دفاع كه با نرم شدن آهن و خلاقیت ساخته شده، از الطاف الهى است. «جعل لكم سرابیل تقیكم بأسكم»
توجه دادن مردم به نعمتها وخالق آنها، بهترین راه دعوت به خدا و جلوگیرى از سركشى و تكبر است. «یُتّم نعمته علیكم لعلكم تسلمون»
در گفتگوها، مخاطب و محیط سخن را در نظر بگیرید. (گرچه لباس وسیلهى حفظ از سرما و وسیلهى زیبایى نیز هست، لكن چون مشكل منطقه حجاز گرما و جنگ بود، خداوند به دو فایده حفاظت از گرما و جنگ اشاره كرده است. «سرابیل تقیكم الحرّ... تقیكم بأسكم»