مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعَاجِلَةَ عَجَّلۡنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلۡنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصۡلَىٰهَا مَذۡمُومًا مَّدۡحُورًا
18
تفسیر نور
هر كس پیوسته زندگى دنیاى زودگذر را بخواهد، به مقدارى كه بخواهیم و براى هركه اراده كنیم، در این دنیا بشتاب فراهم مىكنیم، سپس جهنّم را برایش قرار مىدهیم كه با شرمندگى وطردشدگى، وارد آن خواهد شد.
نکتهها
از دیدگاه قرآن، دنیاطلبى و دنیاگرایى اگر سبب غفلت از آخرت و انحصار خواستهها در دنیا باشد، نكوهیده است. این نكته در آیات فراوانى مطرح شده است، از جمله: «یَعلمون ظاهِراً مِن الحَیوة الدّنیا و هم عَن الآخرة هم غافِلون»45، «فأعرض عن مَن تَولّى عن ذكرِنا و لم یُرِد الاّ الحیوةَ الدّنیا»46 و «أرَضیتُم بالحَیوة الدّنیا»47در جهان مادیّات نزاع و درگیرى زیاد است و همه كس به همه آرزوهایش نمىرسد، پس باید اندازه و سهمیهاى باشد كه چه كسى چه مقدار داشته باشد: «عجّلنا له فیها ما نشاء لمن نرید»، امّا در دنیاى معنویات، چون تزاحم و محدودیّتى نیست، همه صد درصد كامیاب مىشوند و راه براى بیشتر هم باز است. «كان سعیهم مشكورا»48
45) روم، 7.
پیامها
دنیا زودگذر است. «العاجلة» انسان، با اراده خلق شده ودر انتخاب آزاد است، ولى ارادهى الهى اصل است. «یرید... لمن نُرید»
آنچه زشت است، خصلت دنیاگرایى است، نه اصل دنیا. «كان یُرید العاجله»
خواست انسان بى حدّ و حصر است، پس باید در چهارچوب ارادهى الهى محدود شود. «ما نشاء»
همهى دنیاخواهان به دنیا نمىرسند. «لمن نُرید»
دنیاطلبان دو دستهاند: برخى دنیا و آخرت را مىبازند، «خسر الدنیا و الآخرة» بعضى به بخشى از خواستههاى دنیایىشان مىرسند. «عجّلنا له فیها ما نشاء»
دنیاطلبان و صاحبان اهداف مادّى، شاید به مقدارى از نام و نان برسند، ولى قیامتشان تباه است. «جعلنا له جهنّم»
پایان دنیاطلبى، پشیمانى و دوزخ است. «جعلنا له جهنّم»
دنیاطلبان، هم در آتش مىسوزند (عذاب جسمى)، هم تحقیر مىشوند (عذاب روحى). «یَصلیها مَذموماً مَدحوراً»