وَٱسۡتَفۡزِزۡ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتَ مِنۡهُم بِصَوۡتِكَ وَأَجۡلِبۡ عَلَيۡهِم بِخَيۡلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكۡهُمۡ فِي ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَوۡلَـٰدِ وَعِدۡهُمۡۚ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيۡطَـٰنُ إِلَّا غُرُورًا
64
تفسیر نور
و (اى شیطان!) هر كس از مردم را مىتوانى با صداى خود بلغزان و نیروهاى سواره و پیادهات را بر ضدّ آنان گسیلدار و در اموال وفرزندان با آنان شریك شو و به آنان وعده بده، و شیطان جز فریب، وعدهاى به آنان نمىدهد.
نکتهها
«اِستفزاز» به معناى لغزاندن با سرعت و تردستى و هُل دادن است.ابلیس براى فریب انسان از یك راه وارد نمىشود، بلكه با تبلیغات، وعدهها، آرزوها، وسوسهها، همراهى و مشاركت، پیاده و سواره، انسان را محاصره مىكند و در این میان عدّهاى همراه او مىشوند.
در روایات مىخوانیم: كسى كه باكى ندارد كه چه مىگوید و یا درباره او چه گفته مىشود ودست به هر كارى مىزند وعلناً گناه یا غیبت مىكند، شریك شیطان است.146 و همچنین لقمهى حرام، حرامخوارى، زنا و به وجود آوردن نسلى فاسد و منحرف،147 از موارد شریك شدن شیطان است. وكسى كه اهلبیت پیامبرعلیهم السلام را دشمن بدارد، شیطان در نسل او شریك شده است.148
تولید و مصرف ناسالم، كنزاندوزى، وسرمایهگذارى شركتها وكارخانجات خارجى، وایجاد مراكز علمى، فرهنگى، هنرى ومسابقات بینالمللى استعمارى نوعى مشاركت شیطان است.
146) تفسیر نورالثقلین.
147) بحار، ج101، ص 136.
148) كافى، ج5، ص 502.
پیامها
قدرت ابلیس محدود است. «مَن استطعت» تبلیغات فاسد، در انحراف مردم نقش دارد. «بصوتك»
تهاجم تبلیغاتى و فرهنگى دشمن، مقدّم بر تهاجم نظامى است. «صوت» قبل از «خیل» آمده است. «بصوتك، اجلب علیهم بخیلك»
شیطان ابتدا با تبلیغات، انگیزهى توحیدى انسان را مىگیرد، سپس با تسلیحات و لشكریانش بر او هجوم مىآورد.
ابلیس، هم خود مایهى گمراهى است، «استفزز» وهم نیروهاى او. «خیلك»
شیوهى شیطان، در كمین نشستن و جلب و ربودن است. «اجلب»
شركت ابلیس در مال و فرزند انسان، از آغاز آن شروع مىشود و تا لقمهى حرام و مشتبه و زنا ادامه مىیابد. «شاركهم»
هر آزادى و اختیارى نشان لطف الهى نیست، گاهى قدرت مانور، نوعى قهر الهى است. «استفزز، اجلب، شاركهم، و عِدهم»
بستر نفوذ شیطان، آرزوهاى انسان است كه با وعدههاى خیالى شیطان تقویت مىشود. «عِدهم و مایعدهم الشیطان الاّ غرورا»
شیطان، علاوه بر فریب، گناه را توجیه مىكند، وعدهى دروغ شفاعت مىدهد و توبه را به تأخیر مىاندازد. «و ما یعدهم الشیطان الاّ غرورا»