وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ ءَالِهَةً لِّيَكُونُواْ لَهُمۡ عِزًّا
81
كَلَّاۚ سَيَكۡفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمۡ وَيَكُونُونَ عَلَيۡهِمۡ ضِدًّا
82
تفسیر نور
به جاى خداى یگانه خدایانى (دروغین) برگزیدند تا براى ایشان سبب عزّت باشد.
هرگز (به این آرزو نمىرسند، بلكه) به زودى (معبودها) پرستش آنان را منكر خواهند شد و در برابر آنان (به جاى عزت بخشى) به مخالفت بر مىخیزند.
نکتهها
به گفتهى علامه طباطبایى، جملهى «كلاّ سیكفرون» دو گونه تفسیر دارد:الف: مشركین به عبادت خویش كفر خواهند ورزید و مخالف بتها خواهند شد.
ب: طاغوتها وبتها، بجاى شفاعت وعزّت ویارى عبادتكنندگان خود، علیه آنان قیام خواهند كرد. در قرآن آیات دیگرى نیز به این معنا دلالت دارد.136
«عَزیز» یعنى پیروز ونفوذناپذیرى كه نمىتوان به او ضرر و شرّى رساند.
امام صادق علیه السلام فرمود: مقصود از «آلهة» رؤسایى هستند كه مردم با اطاعت از آنان، در جستجوى عزّتند.137 البتّه ضدّیت معبودهایى مانند طاغوتها و شیطانها با پیروان خود روشن است، امّا معبودهایى مانند سنگ و چوب و غیره ممكن است به ارادهى خداوند در روز قیامت به زبان در آیند و از مشركین و پرستش كنندگان خود، بیزارى جویند.138
امام صادقعلیه السلام در ذیل آیه فرمودند: مراد از عبادت در آیه، سجده وركوع نیست، بلكه فرمانبُردارى و اطاعت است و فرمود: «مَن اطاع مخلوقاً فى معصیة الخالق فقد عَبَده» هركس با اطاعت از مخلوقى مرتكب گناه شود، آن اطاعت به منزلهى پرستش است.139
«و اذا حشر الناس كانوا لهم اعداء و كانوا بعبادتهم كافرین» هنگامى كه مردم در قیامت محشور شوند، معبودها دشمن بتپرستان شده و عبادات آنان را انكار خواهند كرد. احقاف، 6.
136) یكفرون بشرككم» معبودها شركورزى شما را انكار خواهند كرد. فاطر، 14.
137) تفسیر صافى.
138) تفسیر نمونه.
139) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
عزّتخواهى در فطرت انسان هست، ولى او در مصداق اشتباه مىكند و سراغ منبع حقیقى عزّت نمىرود. «اتّخذوا من دون اللّه ...» قیامت نزدیك است، آن را باور كنیم. «سیكفرون»
همان كسانىكه انسان بجاى خدا به آنان دل بسته، بر ضد او قیام خواهند كرد. «ویكونون علیهم ضدّا» (تكیه بر غیر خدا، سبب دشمنى آنان در قیامت است)